Θέμης Μπάκας – Το νέο δεν γεννιέται ποτέ, απλώς εγκλωβίζεται μέσα στο παλιό.
Η κοινωνία δεν φοβήθηκε ποτέ πραγματικά το νέο στην πολιτική.
Ίσως σήμερα να το έχει ανάγκη περισσότερο από ποτέ.
Έχει ανάγκη από νέες ιδέες, μια διαφορετική πολιτική κουλτούρα, ανθρώπους που να κατανοούν την πραγματική ζωή και μια πολιτική πιο κοντά στην καθημερινότητα, στην αγωνία και στις ανάγκες της κοινωνίας.
Γιατί τελικά το νέο στην πολιτική ίσως δεν απορρίφθηκε ποτέ ουσιαστικά από τους πολίτες. Ίσως απλώς να μην δίνεται ποτέ ο απαραίτητος χώρος ώστε να γεννηθεί, να εξελιχθεί και να εκφραστεί πραγματικά
Γιατί κάθε φορά που επιχειρεί να εμφανιστεί κάτι διαφορετικό, κάτι που θα μπορούσε να εκφράσει μια πραγματική ανάγκη αλλαγής, έρχεται αντιμέτωπο με τους ίδιους κομματικούς μηχανισμούς, τις ίδιες πολιτικές ισορροπίες και τα ίδια πρόσωπα που εδώ και χρόνια αναπαράγουν το ίδιο σύστημα εξουσίας.
Πρόσωπα που μεγάλωσαν μέσα στον «κομματικό σωλήνα», που έμαθαν πρώτα να επιβιώνουν πολιτικά και έπειτα να συνυπάρχουν κοινωνικά. Πρόσωπα που πολλές φορές γνωρίζουν άριστα τη λειτουργία των μηχανισμών, αλλά δυσκολεύονται να αφουγκραστούν την πραγματική αγωνία της κοινωνίας.
Και κάπως έτσι, το νέο δεν συγκρούεται μόνο με τους πολιτικούς του αντιπάλους. Συγκρούεται κυρίως με το ίδιο το παλιό που συνεχίζει να υπάρχει μέσα σε κάθε προσπάθεια ανανέωσης.
Και κάπου εκεί, χάνεται η ουσία.
Χάνεται η ιδεολογία.
Χάνεται η αυθεντικότητα.
Χάνεται η πολιτική με κοινωνικό πρόσημο.
Γιατί τελικά η πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως μια διαρκής προσπάθεια προσωπικής επιβίωσης. Δεν μπορεί να περιορίζεται σε μεταγραφές προσώπων, σε επικοινωνιακές ισορροπίες, σε δημόσιες σχέσεις και σε μηχανισμούς πολιτικής διατήρησης.
Η κοινωνία δεν αναζητά απλώς νέα πρόσωπα.
Αναζητά μια νέα πολιτική κουλτούρα.
Τα ίδια πρόσωπα, οι ίδιες αγκαλιές
Η κοινωνία κουράστηκε να βλέπει τα ίδια πρόσωπα να αλλάζουν απλώς σκηνικό, όχι όμως νοοτροπία.
Τα ίδια χειροκροτήματα.
Οι ίδιες αγκαλιές.
Οι ίδιες παρέες εξουσίας.
Οι ίδιοι άνθρωποι που εμφανίζονται κάθε φορά ως υπερασπιστές μιας «νέας αρχής», ενώ στην πραγματικότητα αποτελούν κομμάτι του ίδιου πολιτικού κύκλου εδώ και χρόνια.
Και ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα του σημερινού πολιτικού συστήματος: ότι προσπαθεί να βαφτίσει ως «νέο» κάτι που η κοινωνία αναγνωρίζει πλέον ως παλιό.
Γιατί το νέο δεν είναι η αλλαγή τίτλων. Δεν είναι οι επικοινωνιακές παρουσιάσεις, τα πάνελ και οι πολιτικές εκδηλώσεις.
Το νέο είναι η διαφορετική αντίληψη για την κοινωνία. Είναι η σύγκρουση με τις νοοτροπίες που οδήγησαν τη χώρα σε αδιέξοδα.
Είναι η πολιτική που παράγεται μέσα από την πραγματική ζωή και όχι μέσα από κλειστά γραφεία.
Ποιος παράγει τελικά πολιτική;
Πολλές από τις λεγόμενες «νέες προτάσεις» παρουσιάζονται σήμερα ως αποτέλεσμα συσκέψεων, ομάδων εργασίας και ακαδημαϊκών επεξεργασιών, ενώ στην πραγματικότητα αποτελούν ιδέες που εδώ και χρόνια κυκλοφορούν ανοιχτά μέσα στον δημόσιο διάλογο.
Προτάσεις που έχουν ήδη διατυπωθεί από ανθρώπους της κοινωνίας, της αγοράς και της καθημερινής πραγματικότητας.
Από νέους επιστήμονες.
Από επαγγελματίες που βιώνουν καθημερινά τα αδιέξοδα της οικονομίας, της στέγασης, της επιχειρηματικότητας και της εργασίας.
Ιδέες που γεννήθηκαν μέσα από πραγματικές κοινωνικές ανάγκες και όχι μέσα από κλειστούς πολιτικούς ή τεχνοκρατικούς μηχανισμούς.
Κι όμως, πολλές φορές αρκεί μια διαφορετική παρουσίαση, ένας νέος επικοινωνιακός τίτλος ή μια «θεσμική» επαναδιατύπωση, ώστε οι ίδιες προτάσεις να εμφανιστούν εκ νέου ως αποτέλεσμα πολιτικής επεξεργασίας ή ως καινοτόμες στρατηγικές προσεγγίσεις.
Και εδώ προκύπτει ένα ουσιαστικό ερώτημα:
Ποιος παράγει τελικά πολιτική;
Η κοινωνία ή οι μηχανισμοί αναπαραγωγής της εξουσίας;
Γιατί αυτό δεν συνιστά πάντοτε παραγωγή νέας πολιτικής σκέψης.
Συχνά πρόκειται για επαναδιατύπωση ήδη κατατεθειμένων κοινωνικών προτάσεων, χωρίς ουσιαστική αναφορά στη φυσική και κοινωνική τους αφετηρία.
Και κάπως έτσι, η πολιτική πολλές φορές δεν δημιουργεί πραγματικά νέες ιδέες – προτάσεις, απλώς επανασυσκευάζει υπαρκτές κοινωνικές σκέψεις και τις επαναφέρει επικοινωνιακά ως κάτι νέο που οικειοποιείται.
Η γυάλα της πολιτικής απομόνωσης
Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι ακόμη και εκεί όπου εμφανίζεται κάτι που θα μπορούσε να εκληφθεί ως «νέο», ως μια ενδεχόμενη αφετηρία αλλαγής, οι καρέκλες παραμένουν κατειλημμένες από το παρελθόν.
Ακόμη και όταν πρόκειται για προσωπικότητες με ισχυρό πολιτικό αποτύπωμα, με επικοινωνιακή δυναμική και την ικανότητα να εκφράσουν ξανά ένα αίτημα αλλαγής, η πορεία τους σπάνια εξελίσσεται ανεμπόδιστα.
Γιατί σχεδόν πάντα, γύρω τους – και πολλές φορές μέσα στον ίδιο τον μηχανισμό που δημιουργείται, επανεμφανίζεται το ίδιο γνώριμο σύστημα.
Ένα πλέγμα ανθρώπων, αντιλήψεων και πολιτικών εξαρτήσεων που δεν επιτρέπει την πραγματική τομή, αλλά αναπαράγει τις ισορροπίες του παρελθόντος.
Στέκεται δίπλα.
Στηρίζει επιφανειακά.
Χειροκροτεί δημόσια.
Αλλά στην ουσία εγκλωβίζει.
Δεν επιδιώκει πραγματικά τη ρήξη με το παλιό πολιτικό μοντέλο και τις παθογένειές του. Αντίθετα, πολλές φορές το αναπαράγει, το ενσωματώνει και τελικά το μεταφέρει αυτούσιο μέσα σε κάθε νέο εγχείρημα.
Και κάπως έτσι δημιουργείται ξανά η ίδια πολιτική «γυάλα».
Η γυάλα της πολιτικής απομόνωσης.
Μια γυάλα που σταδιακά απομακρύνει την πολιτική από την πραγματική κοινωνία, από την καθημερινότητα, από την αγωνία και τα αδιέξοδα των πολιτών.
Είναι η λογική της συνεχούς ανακύκλωσης του ίδιου πολιτικού προσωπικού, των ίδιων μηχανισμών και των ίδιων αντιλήψεων, που τελικά διαψεύδει κάθε προσδοκία ουσιαστικής ανανέωσης.
Και έτσι, ακόμη και αυτό που παρουσιάζεται ως «νέο», κινδυνεύει να παραμένει τελικά δέσμιο του παρελθόντος.
Ακόμη και ηγετικές προσωπικότητες που θα μπορούσαν να εκφράσουν μια πραγματική ανάγκη αλλαγής, συχνά εγκλωβίζονται μέσα σε αυτό το περιβάλλον πολιτικής αναπαραγωγής.
Ένα περιβάλλον που δεν επιτρέπει εύκολα την πραγματική τομή, γιατί έχει μάθει περισσότερο να διατηρεί ισορροπίες παρά να δημιουργεί αλλαγές.
Οι «άφθαρτοι» που ήταν απόντες
Παράλληλα, καταγράφεται μια σαφής αναζωπύρωση τοπικών στελεχών άλλων εποχών. Άνθρωποι που είτε βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση είτε έχουν ήδη αποχωρήσει από την ενεργό επαγγελματική ζωή, επανέρχονται ξανά στο προσκήνιο.
Και σε αρκετές περιπτώσεις, η συμμετοχή τους δεν πηγάζει από μια πραγματική διάθεση κοινωνικής προσφοράς ή ανανέωσης.Πηγάζει από την ανάγκη διατήρησης επιρροής. Από την ανάγκη πολιτικής παρουσίας.
Ή ακόμη και από μια άτυπη λογική «μεταβίβασης» πολιτικού χώρου και επιρροής στις επόμενες γενιές.
Και εδώ γεννάται ένα ακόμη δύσκολο αλλά αναγκαίο ερώτημα:
Είναι πραγματικά «άφθαρτος» κάποιος επειδή απλώς δεν φθάρθηκε;
Ή μήπως απλώς απουσίαζε;
Γιατί η απουσία από τα δύσκολα δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως πολιτικό πλεονέκτημα. Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από ανθρώπους που επιστρέφουν μόνο όταν διαμορφώνονται νέες ισορροπίες εξουσίας.
Έχει ανάγκη από ανθρώπους που ήταν παρόντες.
Παρόντες στα δύσκολα.
Παρόντες στην κοινωνία.
Παρόντες στην πραγματική ζωή.
Η πολιτική των μεταγραφών
Και το πιο επικίνδυνο σήμερα είναι ότι η κοινωνία αρχίζει πλέον να μην πιστεύει κανέναν.
Πώς να πιστέψει όταν βλέπει ανθρώπους να αλλάζουν πολιτικούς χώρους με ευκολία;
Πώς να εμπιστευτεί όταν κάποιος μπορεί από Δευτέρα έως Παρασκευή να εκπροσωπεί δημόσια έναν πολιτικό χώρο και το Σαββατοκύριακο να εμφανίζεται δίπλα σε έναν άλλο, με διαφορετική πολιτική αφήγηση και διαφορετική ιδεολογική ταυτότητα;
Αυτό δεν είναι πολιτική εξέλιξη.
Δεν είναι πολιτική ωρίμανση.
Είναι πολιτική προσαρμογή με μοναδικό στόχο τη διατήρηση ρόλων, θέσεων και προσωπικής παρουσίας στο δημόσιο πεδίο.
Κάποτε οι πολιτικές ταυτότητες είχαν βάθος.
Συνοδεύονταν από αξίες, ιδεολογία, συνέπεια και πολιτικό κόστος.
Σήμερα, συχνά μοιάζουν να λειτουργούν ως προσωρινές επαγγελματικές ιδιότητες.
Η γενιά που δεν ζητά θαύματα
Και αυτό πληγώνει κυρίως τη νέα γενιά.
Μια γενιά που δεν ζητά θαύματα.
Δεν ζητά εύκολες υποσχέσεις.
Δεν ζητά μεγάλα λόγια.
Ζητά αλήθεια.
Ζητά αξιοπιστία.
Ζητά ανθρώπους που να πιστεύουν πραγματικά σε κάτι.
Γιατί οι νέοι σήμερα δεν έχουν απομακρυνθεί από την πολιτική επειδή αδιαφορούν. Απομακρύνθηκαν γιατί κουράστηκαν να βλέπουν την πολιτική να λειτουργεί ως κλειστό σύστημα ανακύκλωσης προσώπων.
Κουράστηκαν να ακούν για «ανανέωση» από ανθρώπους που συμμετέχουν στο ίδιο πολιτικό σύστημα εδώ και δεκαετίες.
Κουράστηκαν να βλέπουν το νέο να χρησιμοποιείται ως επικοινωνιακό σύνθημα, αλλά να αποκλείεται στην πράξη.
Και κάπου εκεί δημιουργείται ένα τεράστιο κενό εκπροσώπησης.
Το πραγματικό αίτημα της εποχής
Γιατί η κοινωνία σήμερα δεν ψάχνει απλώς έναν νέο πολιτικό φορέα.
Ψάχνει μια νέα πολιτική ειλικρίνεια.
Ψάχνει ανθρώπους που να μπορούν να μιλήσουν χωρίς κομματικά αντανακλαστικά.
Χωρίς προσωπικές εξαρτήσεις.
Χωρίς ανάγκη πολιτικής διάσωσης.
Ίσως τελικά το μεγαλύτερο πολιτικό αίτημα της εποχής να μην αφορά πρόσωπα, μηχανισμούς ή επικοινωνιακές ισορροπίες.
Ίσως η κοινωνία σήμερα να αναζητά κάτι πιο ουσιαστικό:
αξιοπιστία,
συνέπεια,
κοινωνική ενσυναίσθηση
και μια πολιτική που να παράγεται με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας, όχι την προσωπική πολιτική διαδρομή ή την ανάγκη πολιτικής επιβίωσης.
Γιατί όταν η πολιτική παύει να υπηρετεί την κοινωνία και αρχίζει να λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός διατήρησης ρόλων και ισορροπιών, τότε χάνει σταδιακά τον πραγματικό λόγο ύπαρξής της.
Και τότε, το νέο δεν γεννιέται ποτέ.
Απλώς εγκλωβίζεται μέσα στο παλιό.
Θέμης Μπάκας
Πολιτευτής N.Αχαΐας
📍 ⏳ Άλλες ειδήσεις για ΘΕΜΗΣ ΜΠΑΚΑΣ
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
