Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σιωπηλή αλλά βαθιά κρίση. Δεν είναι μόνο οι αριθμοί. Δεν είναι μόνο ο πληθωρισμός. Είναι η αίσθηση ότι, όσο κι αν προσπαθείς, δεν φτάνει.
Το νοικοκυριό που βλέπει το καλάθι του σούπερ μάρκετ να αδειάζει. Ο επαγγελματίας που δουλεύει περισσότερες ώρες για λιγότερο καθαρό εισόδημα. Η οικογένεια που μετράει κάθε ευρώ για να βγάλει τον μήνα.
Η ακρίβεια δεν είναι πλέον οικονομικός δείκτης. Είναι κοινωνική εμπειρία.
Η «αόρατη» σύνδεση: ακρίβεια και διαφθορά
Στον δημόσιο διάλογο, η ακρίβεια συχνά παρουσιάζεται ως αποτέλεσμα διεθνών εξελίξεων: ενεργειακή κρίση, πόλεμοι, πληθωριστικές πιέσεις. Όμως αυτή είναι μόνο η μισή αλήθεια.
Η άλλη μισή – πιο δύσκολη, πιο άβολη – είναι ότι στην Ελλάδα η ακρίβεια τροφοδοτείται και από ένα βαθιά ριζωμένο σύστημα στρεβλώσεων: ένα σύστημα όπου η διαφθορά και η λειτουργία καρτέλ συναντιούνται.
Όταν λίγοι ελέγχουν την αγορά, οι τιμές δεν καθορίζονται από τον ανταγωνισμό. Καθορίζονται από συμφωνίες. Από ισορροπίες. Από σιωπηλές συνεννοήσεις.
Και εκεί ακριβώς γεννιέται η ακρίβεια.
Η λογική του καρτέλ στην ελληνική αγορά
Σε βασικούς τομείς της οικονομίας – ενέργεια, καύσιμα, τρόφιμα, κατασκευές -παρατηρείται μια επαναλαμβανόμενη εικόνα:
Οι τιμές ανεβαίνουν γρήγορα και σχεδόν ταυτόχρονα
Οι μειώσεις καθυστερούν ή δεν φτάνουν ποτέ στον καταναλωτή
Τα περιθώρια κέρδους παραμένουν υψηλά, ακόμη και σε περιόδους κρίσης
Αυτό δεν είναι σύμπτωση. Είναι δομή.
Η λειτουργία καρτέλ δεν σημαίνει πάντα παράνομες συμφωνίες που αποδεικνύονται εύκολα.
📍 ⏳ Δείτε και άλλες ειδήσεις για ΑΚΡΙΒΕΙΑ
Σημαίνει όμως μια αγορά όπου:
η ισχύς συγκεντρώνεται σε λίγους,
οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς ή καθυστερούν,
και η διαφάνεια υποχωρεί μπροστά σε ισχυρά συμφέροντα.
Όταν η διαφθορά γίνεται «κόστος ζωής»
Η διαφθορά δεν είναι αφηρημένη έννοια. Δεν περιορίζεται σε σκάνδαλα ή πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Είναι το «κρυφό καπέλο» που πληρώνει ο πολίτης:
στο ρεύμα που δεν μειώνεται,
στα καύσιμα που παραμένουν ακριβά,
στα ενοίκια που αυξάνονται χωρίς φρένο,
στα βασικά αγαθά που ξεπερνούν την αγοραστική δυνατότητα.
Κάθε στρέβλωση, κάθε ανοχή, κάθε καθυστέρηση στον έλεγχο μετατρέπεται τελικά σε τιμή στο ράφι.
Και αυτή την τιμή δεν τη διαπραγματεύεται ο πολίτης. Την αποδέχεται.
Η κοινωνία πληρώνει – αλλά δεν αντέχει άλλο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό.
Όταν η ακρίβεια παγιώνεται:
ενισχύεται η ανισότητα,
περιορίζεται η κοινωνική κινητικότητα,
διαβρώνεται η εμπιστοσύνη στους θεσμούς.
Ο πολίτης αρχίζει να πιστεύει ότι το σύστημα δεν λειτουργεί για αυτόν.
Ότι κάποιοι προστατεύονται και κάποιοι απλώς επιβαρύνονται.
Και αυτή η απώλεια εμπιστοσύνης είναι ίσως η πιο επικίνδυνη μορφή κρίσης.
Η πολιτική ευθύνη και η ανάγκη για τομές
Η αντιμετώπιση της ακρίβειας δεν μπορεί να περιορίζεται σε επιδόματα ή προσωρινά μέτρα.
Απαιτεί σύγκρουση με τις αιτίες:
Πραγματικούς και άμεσους ελέγχους στην αγορά
Ενίσχυση των ανεξάρτητων αρχών ανταγωνισμού
Διαφάνεια σε όλη την αλυσίδα τιμολόγησης
Πολιτική βούληση να σπάσουν τα κλειστά κυκλώματα
Κυρίως, απαιτεί μια αλλαγή νοοτροπίας: ότι η οικονομία δεν είναι πεδίο εξυπηρέτησης ισχυρών, αλλά μηχανισμός ισορροπίας για την κοινωνία.
Ένα διαφορετικό αφήγημα ανάπτυξης
Η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται μόνο με δείκτες και πλεονάσματα.
Πρέπει να μετριέται με το αν ο πολίτης μπορεί να ζήσει αξιοπρεπώς.
Όσο η ακρίβεια συντηρείται από στρεβλώσεις και κλειστά συμφέροντα,
η ανάπτυξη θα είναι άνιση – και τελικά εύθραυστη.
Η πραγματική επιλογή
Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Ή θα συνεχίσει με ένα μοντέλο όπου η ακρίβεια είναι αποτέλεσμα ανοχής στη διαφθορά και στη λειτουργία καρτέλ, ή θα επιλέξει μια οικονομία διαφάνειας, δικαιοσύνης και πραγματικού ανταγωνισμού.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό.
Είναι βαθιά ηθικό.
Και αφορά το πιο απλό – αλλά και το πιο σημαντικό:
αν ο πολίτης μπορεί να ζήσει με αξιοπρέπεια στη χώρα του.
Θέμης Μπάκας
πολιτευτής Αχαΐας
