Θέμης Μπάκας – Χρηματοδοτούν μέσω των φόρων τους ένα πολιτικό σύστημα για να τους εκπροσωπεί, να σχεδιάζει το μέλλον της χώρας και να παράγει πραγματική πολιτική.
Η παραγωγικότητα στην Ελλάδα παραμένει σήμερα κοντά στα επίπεδα του 2000, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για το πραγματικό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας, τους μισθούς, τη μεσαία τάξη και κυρίως το μέλλον της νέας γενιάς .
Τα τελευταία χρόνια η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται κυρίως στους θετικούς οικονομικούς δείκτες. Ακούμε διαρκώς ότι το ΑΕΠ αυξάνεται, ότι η ανεργία μειώνεται, ότι η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται και ότι η χώρα αφήνει σταδιακά πίσω της την πολυετή κρίση.
Και πράγματι, μετά από μια δύσκολη δεκαετία, η Ελλάδα παρουσιάζει μια εικόνα μεγαλύτερης οικονομικής σταθερότητας. Όμως πίσω από τους αριθμούς υπάρχει μια πραγματικότητα πολύ πιο σύνθετη – και βαθιά κοινωνική.
Γιατί σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ για λογαριασμό του ΣΕΒ, η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα το 2024 παραμένει περίπου στα επίπεδα του 2000, ενώ η παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο αντιστοιχεί μόλις στο 54% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ανά ώρα εργασίας μόλις στο 43%.
Και αυτό αλλάζει ουσιαστικά τη συζήτηση για το τι σημαίνει πραγματικά «ανάπτυξη».
Γιατί μια οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς μόνο στην αύξηση της απασχόλησης ή στη βελτίωση ορισμένων μακροοικονομικών δεικτών, όταν δεν αυξάνει ταυτόχρονα την πραγματική παραγωγική της δυνατότητα, την καινοτομία, τις επενδύσεις και τελικά την ίδια την ποιότητα ζωής των πολιτών της.
Ανάπτυξη χωρίς παραγωγικότητα δεν μπορεί να κρατήσει για πάντα
📍 ⏳ Δείτε ειδήσεις για ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Η αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια δεν στηρίχθηκε κυρίως σε ουσιαστική βελτίωση της παραγωγικότητας, αλλά περισσότερο στη διεύρυνση της απασχόλησης και στην επιστροφή της οικονομικής δραστηριότητας μετά την κρίση.
Αυτό όμως έχει όρια.
Η ανεργία μειώνεται, αλλά ταυτόχρονα μειώνεται και η διαθέσιμη δεξαμενή εργαζομένων.
Η χώρα γερνά δημογραφικά.
Οι γεννήσεις μειώνονται.
Χιλιάδες νέοι υψηλής εξειδίκευσης έφυγαν στο εξωτερικό.
Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν ανθρώπους με δεξιότητες.
Και κάπου εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα: Πώς θα συνεχίσει να αναπτύσσεται η χώρα την επόμενη δεκαετία;
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για την κοινωνία;
Η χαμηλή παραγωγικότητα δεν είναι ένας «ψυχρός» οικονομικός δείκτης.
Είναι:
• οι χαμηλοί μισθοί
• η πίεση στη μεσαία τάξη
• το στεγαστικό αδιέξοδο
• οι νέοι που δυσκολεύονται να δημιουργήσουν οικογένεια
• οι εργαζόμενοι που δουλεύουν περισσότερο αλλά δεν αισθάνονται ότι προχωρούν μπροστά
• οι μικρές επιχειρήσεις που παλεύουν καθημερινά να επιβιώσουν
Γιατί όταν μια οικονομία δεν αυξάνει ουσιαστικά την παραγωγικότητά της, τότε αργά ή γρήγορα περιορίζεται και η δυνατότητα βελτίωσης της ποιότητας ζωής.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι επιλογή πολυτέλειας
Ο κόσμος αλλάζει με ταχύτητα.
Η τεχνητή νοημοσύνη, η αυτοματοποίηση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός μεταβάλλουν ήδη τον τρόπο παραγωγής, εργασίας και λειτουργίας των οικονομιών διεθνώς.
Και όπως επισημαίνει και η μελέτη ΣΕΒ – ΙΟΒΕ, από την ταχύτητα με την οποία το κράτος και οι επιχειρήσεις θα προσαρμοστούν στην AI θα εξαρτηθεί αν η Ελλάδα θα πλησιάσει την Ευρώπη ή αν θα απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η σωστή αξιοποίηση της τεχνολογίας δεν αφορά μόνο τις επιχειρήσεις και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
Αφορά το αν η χώρα θα μπορεί:
• να κρατήσει τους νέους της
• να δημιουργήσει καλύτερες και ποιοτικότερες θέσεις εργασίας
• να αυξήσει πραγματικά τα εισοδήματα
• να παραμείνει ανταγωνιστική ή/και ναι γίνει ανταγωνιστική
Όμως την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς κοινωνικά όρια και χωρίς ουσιαστικό κοινωνικό αποτύπωμα.
Η AI δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως εργαλείο μείωσης κόστους ή υποκατάστασης της ανθρώπινης εργασίας.
Γιατί αν η τεχνολογία αυξάνει την παραγωγικότητα και την κερδοφορία, αλλά η κοινωνία αισθάνεται μεγαλύτερη ανασφάλεια, εργασιακή πίεση και αποκλεισμό, τότε δημιουργείται μια νέα μορφή κοινωνικής ανισότητας.
Και ίσως εδώ θα πρέπει να ανοίξει σοβαρά μια μεγάλη δημόσια συζήτηση για την επόμενη δεκαετία: Πώς η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα επιστρέφει ανταποδοτικά οφέλη στην ίδια την κοινωνία;
Πώς μέρος της υπεραξίας που θα δημιουργείται μέσω της αυτοματοποίησης και της AI θα ενισχύει:
• την εκπαίδευση,
• την κατάρτιση,
• την κοινωνική προστασία,
• τη στήριξη της εργασίας
• και τη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους πολίτες;
Γιατί η τεχνολογική πρόοδος χωρίς κοινωνική ισορροπία δεν μπορεί να αποτελεί πραγματική πρόοδο.
Η επόμενη δεκαετία δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο γρήγορα θα αναπτυχθεί η τεχνητή νοημοσύνη.
Θα κριθεί και από το αν αυτή η ανάπτυξη θα λειτουργήσει υπέρ της κοινωνίας και του ανθρώπου – ή εις βάρος τους.
Το Ταμείο Ανάκαμψης και τα ερωτήματα που οφείλει να θέσει η κοινωνία
Και κάπου εδώ, ως κοινωνία, ίσως πρέπει πλέον να αρχίσουμε να θέτουμε πιο ευθέως ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα:
Πού κατευθύνθηκαν τελικά τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης;
Πόσα από αυτά αξιοποιήθηκαν πραγματικά παραγωγικά;
Πόσα κεφάλαια δεν απορροφήθηκαν ή δεν αξιοποιήθηκαν αποτελεσματικά – και γιατί;
Ποιο είναι τελικά το πραγματικό μοντέλο ανάπτυξης της χώρας για την επόμενη δεκαετία;
Θα συνεχίσουμε να βασιζόμαστε κυρίως:
• στην κατανάλωση,
• στην οικοδομή,
• στον τουρισμό,
• στη χαμηλή προστιθέμενη αξία;
Ή θα δημιουργήσουμε μια οικονομία:
• καινοτομίας,
• παραγωγικότητας,
• εξωστρέφειας,
• τεχνολογίας,
• υψηλότερων εισοδημάτων και πραγματικών ευκαιριών για τη νέα γενιά;
Η κοινωνία χρειάζεται απαντήσεις – όχι αφηγήματα
Τα πολιτικά κόμματα που θα ζητήσουν την εμπιστοσύνη των πολιτών το επόμενο διάστημα, οφείλουν να παρουσιάσουν συγκεκριμένο σχέδιο για την επόμενη ημέρα της χώρας.
Όχι μόνο πολιτικά αφηγήματα.
Όχι γενικές διακηρύξεις.
Όχι επικοινωνιακές παρουσιάσεις και χειροκροτήματα στελεχών.
Η κοινωνία χρειάζεται τεκμηριωμένες απαντήσεις.
Χρειάζεται να γνωρίζει:
• ποιο είναι το παραγωγικό μοντέλο της χώρας μέχρι το 2030
• πώς θα αυξηθούν οι μισθοί
• πώς θα ενισχυθεί η παραγωγικότητα
• πώς θα αξιοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη
• πώς θα κρατήσουμε τους νέους στη χώρα
• πώς θα στηριχθεί η πραγματική οικονομία
Η δημοκρατία απαιτεί συνεχή λογοδοσία
Την ίδια στιγμή όμως, ευθύνη δεν έχουν μόνο τα κόμματα.
Ευθύνη έχει και η ίδια η κοινωνία.
Μια κοινωνία που πρέπει να απαιτεί διαρκή ενημέρωση, λογοδοσία και μετρήσιμα αποτελέσματα.
Να ρωτά.
Να ελέγχει.
Να συγκρίνει όσα υποσχέθηκαν με όσα τελικά υλοποιήθηκαν.
Γιατί οι πολίτες δεν δίνουν απλώς μια ψήφο κάθε τέσσερα χρόνια.
Χρηματοδοτούν μέσω των φόρων τους ένα πολιτικό σύστημα για να τους εκπροσωπεί, να σχεδιάζει το μέλλον της χώρας και να παράγει πραγματική πολιτική.
Και ίσως η μεγαλύτερη ανάγκη της επόμενης δεκαετίας να είναι ακριβώς αυτή: Μια πιο ώριμη σχέση ανάμεσα στην πολιτική, την οικονομία και την κοινωνία.
Μια σχέση που δεν θα βασίζεται μόνο στους δείκτες και στους αριθμούς, αλλά στην πραγματική ποιότητα ζωής των ανθρώπων.
Θέμης Μπάκας
Πολιτευτής N.Αχαΐας
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
