Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, τόσο σε πανελλαδικό επίπεδο όσο και στην Αχαΐα, επιβεβαιώνουν μια πραγματικότητα που πλέον αποκτά χαρακτηριστικά μονιμότητας.
Το ΠΑΣΟΚ διατηρεί έναν σταθερό εκλογικό πυρήνα και δεν καταφέρνει να υπερβεί τη δημοσκοπική του «γυάλινη οροφή» και να πείσει ότι αποτελεί την κυρίαρχη εναλλακτική πρόταση εξουσίας.
Το κόμμα εξακολουθεί να κινείται σε χαμηλές πτήσεις, αδυνατώντας να κεφαλαιοποιήσει είτε την επταετή φθορά της κυβέρνησης είτε τη συνολική αναδιάταξη του πολιτικού σκηνικού.
Η εύκολη εξήγηση θα ήταν να αναζητήσει κανείς τις αιτίες αποκλειστικά στο πρόσωπο του Νίκου Ανδρουλάκη. Πρόκειται, όμως, για μια προσέγγιση μάλλον άδικη και επιφανειακή. Παρά τις κατά καιρούς εσωκομματικές παραφωνίες και την έντονη εσωστρέφεια που συχνά χαρακτηρίζει το κόμμα, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει επιδείξει ένα σοβαρό πολιτικό προφίλ, θεσμική συνέπεια και ένα μετριοπαθές ύφος απέναντι στην κοινωνία. Αν το πρόβλημα ήταν αποκλειστικά η ηγεσία, τότε θα ανέμενε κανείς διαφορετική εικόνα στις περιφέρειες όπου πολιτεύονται ή διατηρούν ισχυρή επιρροή οι επίδοξοι διάδοχοί του. Ωστόσο, με εξαίρεση τον Μιχάλη Κατρίνη στην Ηλεία, το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί-κυρίως στο Λεκανοπέδιο- να καταγράφει χαμηλά ποσοστά. Επομένως, η δημοσκοπική στασιμότητα δεν μπορεί να αποδοθεί μονοδιάστατα στον αρχηγό του κόμματος.
Η ουσία βρίσκεται αλλού.
Το ΠΑΣΟΚ συνεχίζει να πολιτεύεται με χαρακτηριστικά μιας υπεύθυνης, θεσμικής και κατεξοχήν συστημικής πολιτικής δύναμης. Αυτή η επιλογή, σε διαφορετικές πολιτικές συγκυρίες, θα μπορούσε να αποτελεί συγκριτικό πλεονέκτημα. Σήμερα, όμως, το πολιτικό περιβάλλον μοιάζει να μεταβάλλεται με διαφορετικούς όρους. Η επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν προμηνύεται ως μια συμβατική εναλλαγή κομμάτων στην εξουσία, αλλά ως μια διαδικασία που ενδέχεται να προκαλέσει ευρύτερες ανατροπές τόσο στο εσωτερικό της Κεντροδεξιάς όσο και στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Σε τέτοιες περιόδους, μεγάλα τμήματα του εκλογικού σώματος αναζητούν περισσότερο πολιτικές δυνάμεις που συμβολίζουν τη ρήξη ή την αλλαγή παρά τη θεσμική σταθερότητα. Έτσι, το ΠΑΣΟΚ εγκλωβίζεται στο παράδοξο να θεωρείται αξιόπιστο, χωρίς όμως να εκλαμβάνεται ως ο φυσικός φορέας της επόμενης πολιτικής αλλαγής.
Υπάρχει, όμως, και μια βαθύτερη κοινωνιολογική διάσταση.
Η ιστορική σχέση του ΠΑΣΟΚ με μεγάλα κοινωνικά στρώματα δεν ήταν ποτέ αποκλειστικά προγραμματική. Υπήρξε βαθιά συναισθηματική. Για εκατομμύρια πολίτες, το ΠΑΣΟΚ εξέφραζε μια συλλογική προσδοκία κοινωνικής ανόδου, δικαιοσύνης και συμμετοχής. Δεν ψήφιζαν απλώς ένα κόμμα· ψήφιζαν μια ταυτότητα, μια κοινότητα, μια αφήγηση για το μέλλον.
Στη σημερινή εποχή, όμως, οι όροι της πολιτικής εκπροσώπησης έχουν μεταβληθεί ριζικά. Ζούμε σε μια περίοδο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως «συνειδησιακή Βαβυλωνία». Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κόμματα που στηρίζουν σημαντικό μέρος της δημόσιας εικόνας τους στις ιστορικές τους καταβολές και στις ένδοξες στιγμές του παρελθόντος συχνά αντιμετωπίζονται σχεδόν «μουσειακά». Η ιστορία τους προκαλεί σεβασμό, όχι όμως κατ’ ανάγκη πολιτική κινητοποίηση.
Ίσως, λοιπόν, το πραγματικό δίλημμα για το ΠΑΣΟΚ να μην είναι ποιος θα το ηγηθεί, αλλά ποια νέα κοινωνική αφήγηση μπορεί να συγκροτήσει.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι διαθέτει ακόμη έναν συμπαγή πυρήνα ψηφοφόρων και μια αναγνωρίσιμη πολιτική ταυτότητα. Στο χέρι του είναι να δημιουργήσει «πολιτικό ρεύμα».
Η Αχαΐα, ίσως περισσότερο από κάθε άλλη περιοχή της χώρας, λειτουργεί ως καθρέφτης αυτής της πραγματικότητας. Εκεί όπου άλλοτε το ΠΑΣΟΚ κυριαρχούσε σχεδόν αυτονόητα, σήμερα καλείται να αποδείξει ότι δεν αποτελεί απλώς έναν σημαντικό φορέα της μεταπολιτευτικής ιστορίας, αλλά μια δύναμη με ουσιαστικό λόγο για τη μεταπολιτευτική… επόμενη ημέρα.
Διονύσης Γ. Γράψας
ιστορικός
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
