Σαράντα πέντε χρόνια συμπληρώνονται από τη μεγάλη εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ, στις 18 Οκτωβρίου 1981, που σηματοδότησε μια ιστορική τομή στη μεταπολιτευτική Ελλάδα.
Η Αλλαγή δεν ήταν απλώς ένα σύνθημα εκλογικής επικράτησης, αλλά η συμπύκνωση της προσδοκίας για μια διαφορετική κοινωνία, με περισσότερη δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη και λαϊκή συμμετοχή.
Η πολιτική αντίληψη του Ανδρέα Παπανδρέου είχε διαμορφωθεί και μέσα από τις αμερικανικές πολιτικές εμπειρίες του.
Η ενεργός συμμετοχή του στην προεδρική εκστρατεία του Αντλάι Στίβενσον το 1956, απέναντι στον Ντουάιτ Αϊζενχάουερ, αποτέλεσε ένα από τα βιώματά του που αξίζει να εξεταστούν ως προς την επίδρασή τους στην πολιτική του σκέψη και επικοινωνία.
Ο Ανδρέας επιθυμούσε να αφήσει τη σφραγίδα του τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Σε μεγάλο βαθμό το κατάφερε, χάρη στη διορατικότητά του στις διεθνείς σχέσεις και στην ικανότητά του να αντιλαμβάνεται τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τις προοπτικές τους, διεκδικώντας για την Ελλάδα έναν πιο αυτόνομο ρόλο.
Σημαντικό πλεονέκτημα του εγχειρήματος υπήρξαν οι άνθρωποι που το πλαισίωσαν: στελέχη με περγαμηνές, γεννημένα μέσα στην κοινωνία, με γνώσεις, εμπειρίες και πάθος για την έναρξη μιας νέας δημιουργικής περιόδου.
Άνθρωποι που κινητοποιούνταν περισσότερο από την προσδοκία της αλλαγής παρά από το μίσος για τους ταξικούς τους αντιπάλους.
Η Αλλαγή είχε σαφές αριστερό και κεντροαριστερό πρόσημο, με θεμέλιο τη λαϊκή συμμετοχή και την ένταξη κοινωνικών ομάδων που έως τότε αισθάνονταν αποκλεισμένες. Ασφαλώς, αυτή η μαζική κινητοποίηση συνέβαλε και στη γιγάντωση του κομματισμού, με τις γνωστές παθογένειες. Δεν αναιρεί, όμως, την ιστορική σημασία της διεύρυνσης της δημοκρατικής συμμετοχής.
Μια ανάλογη Αλλαγή θα ήταν επιθυμητή και σήμερα, έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης της συντηρητικής παράταξης. Ωστόσο, λείπει η πανστρατιά της κοινωνικής πλειοψηφίας, η σύγκλιση διαφορετικών κοινωνικών δυνάμεων γύρω από ένα κοινό όραμα. Λείπει, επίσης, η ισχυρή, σχεδόν πατερναλιστική πολιτική φιγούρα που θα μπορούσε να εμπνεύσει εμπιστοσύνη και να περιθάλψει τις κοινωνικές αγωνίες κάτω από τις προστατευτικές της φτερούγες.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι η νοσταλγική αναπαραγωγή του 1981, αλλά η αναζήτηση μιας νέας πολιτικής πρότασης που θα συνδέσει ξανά την κοινωνική ανάγκη με το όραμα, τη συμμετοχή και την ελπίδα.
Γιατί η ιστορία της Αλλαγής υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες πολιτικές ανατροπές δεν προκύπτουν μόνο από τη φθορά των κυβερνώντων, αλλά κυρίως όταν μια κοινωνία πιστέψει πως υπάρχει πραγματικά ένας άλλος δρόμος.
Διονύσης Γ. Γράψας
ιστορικός
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
