Η όγδοη πρωθυπουργική παρουσία στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης επιβεβαίωσε ένα παγιωμένο πολιτικό μοτίβο με επιμέρους φορολογικές ελαφρύνσεις, επιδόματα και παροχές με διαφορετικούς «κόφτες», αλλά χωρίς σχέδιο αναδιανομής εισοδήματος και οικονομικής ισχύος. Σημαντικό μέρος των εξαγγελιών μεταφέρεται μετά τις εθνικές εκλογές. Η μείωση της προκαταβολής φόρου των ελεύθερων επαγγελματιών αφορά το φορολογικό έτος 2027 και θα φανεί στην εκκαθάριση του 2028. Η αποκλιμάκωση της προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων αρχίζει το 2028. Το επίδομα Χριστουγέννων των 500 ευρώ στους δημοσίους υπαλλήλους τοποθετείται στα τέλη Δεκεμβρίου του 2027, ενώ ο στόχος των 1.000 ευρώ για τον κατώτατο μισθό μετατίθεται στον Ιανουάριο του 2028.
Ακρίβεια και παραγωγική δραστηριότητα
Η μεγαλύτερη απουσία ήταν εκείνη ενός άμεσου και συνεκτικού σχεδίου ανάσχεσης της ακρίβειας, σε συνδυασμό με την επανεκκίνηση της παραγωγικής διαδικασίας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η μείωση ορισμένων χρεώσεων και οι συμφωνίες για επιλεγμένες τιμές δεν αρκούν απέναντι στο κόστος των τροφίμων, της ενέργειας, της στέγης και των βασικών υπηρεσιών. Άλλο είναι να περιορίζεις την αιτία της ανατίμησης και άλλο να επιστρέφεις εκ των υστέρων ένα μέρος της απώλειας με επίδομα.
Συνταξιούχοι: ενίσχυση, ηλικιακό κριτήριο και ΕΑΣ
Για τους συνταξιούχους ανακοινώθηκε η αύξηση της ετήσιας ενίσχυσης του Νοεμβρίου από 300 σε 400 ευρώ και η επέκτασή της σε όλους όσοι είναι άνω των 65 ετών. Σε ετήσια βάση, τα 400 ευρώ αντιστοιχούν σε περίπου 33 ευρώ τον μήνα.
Ένας συνταξιούχος γήρατος 62 ετών, με 40 έτη εργασίας, που έχει λάβει σύνταξη 700 ευρώ μπορεί να αποκλείεται, ενώ ένας συνταξιούχος 66 ετών με αισθητά υψηλότερο εισόδημα εντάσσεται. Ποια ουσιαστική οικονομική διαφορά δημιουργεί η συμπλήρωση του 65ου έτους; Ο κίνδυνος φτώχειας και η αδυναμία κάλυψης των βασικών αναγκών δεν προσδιορίζονται από την ημερομηνία γέννησης, αλλά από το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, την υγεία, τη στέγη και τις οικογενειακές υποχρεώσεις.
Παράλληλα, δεν παρουσιάστηκε καμία παρέμβαση στην Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, τον πιο άδικο μνημονιακό φόρο στις συντάξεις. Η αναπροσαρμογή των συντάξεων πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τον γενικό πληθωρισμό, αλλά και το πραγματικό καλάθι δαπανών των ηλικιωμένων, στο οποίο τα τρόφιμα, τα φάρμακα, η ενέργεια και η υγεία έχουν πολύ μεγαλύτερο βάρος.
Χρειάζεται, τέλος, σοβαρή επαναφορά της συζήτησης για τη 13η σύνταξη, καθολική ως θεσμός. Η χρηματοδότησή της θα μπορούσε να εξεταστεί μέσα από ένα σταθερό μερίδιο της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης και ένα μέρος των επενδυτικών αποδόσεων του ΑΚΑΓΕ.
Μισθοί, συλλογικές συμβάσεις και brain drain
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα ανακοινώθηκε νέα αύξηση του κατώτατου μισθού τον Απρίλιο του 2027, ώστε να υπερβεί τα 950 ευρώ, με στόχο να φτάσει τα 1.000 ευρώ τον Ιανουάριο του 2028. Προβλέπεται επίσης μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων κατά μισή ποσοστιαία μονάδα από τον Απρίλιο του 2027.
Η ουσιαστική απουσία αφορούσε την αποκατάσταση της ισχύος των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των κλαδικών συμβάσεων. Ο ν. 5163/24 προβλέπει, από το 2028, έναν κανόνα αναπροσαρμογής που συνδέεται με τον πληθωρισμό, δηλαδή έναν νομοθετημένο μηχανισμό στον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι δεν συναποφασίζουν. Χωρίς σχέδιο ενδυνάμωσης των συλλογικών διαπραγματεύσεων, όμως, η αύξηση του κατώτατου μισθού δεν μπορεί να συμπαρασύρει και τον μέσο μισθό.
Τα τελευταία συγκρίσιμα στοιχεία της Eurostat για το 2024 δείχνουν μέση ετήσια προσαρμοσμένη αμοιβή πλήρους απασχόλησης περίπου 18.000 ευρώ στην Ελλάδα, έναντι 39.800 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνεπώς, πέρα από το γεγονός ότι δεν ενισχύεται ουσιαστικά η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων, δεν δίνεται απάντηση και σε ένα επιπλέον σοβαρό ζήτημα στην επιστροφή των νέων επιστημόνων που έφυγαν στο εξωτερικό. Δεν μπορεί κανείς να μιλά σοβαρά για αντιστροφή του brain drain όταν ένας νέος επιστήμονας συγκρίνει τον μισθό που μπορεί να λάβει στην Ελλάδα με εκείνον που μπορεί να λάβει στη Γερμανία, στην Ολλανδία ή στη Δανία και η διαφορά παραμένει τεράστια.
Το δημογραφικό, άλλωστε, δεν λύνεται μόνο με επίδομα γέννησης. Λύνεται όταν δύο νέοι άνθρωποι μπορούν να κάνουν οικογένεια χωρίς να χρειάζονται οικονομική στήριξη από τους γονείς τους μέχρι την ηλικία των 35 ετών.
Ελεύθεροι επαγγελματίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις
Οι παρεμβάσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες περιλαμβάνουν την κατάργηση των προσαυξήσεων του τεκμαρτού εισοδήματος που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και τη μισθοδοσία, τη μείωση της προκαταβολής φόρου από 55% σε 50% για το φορολογικό έτος 2027 και τη σταδιακή μείωση της προκαταβολής των νομικών προσώπων από 80% σε 50% από το 2028.
Η κατάργηση των προσαυξήσεων του τεκμαρτού συστήματος ωφελεί κυρίως όσους επιβαρύνονταν πράγματι από τον κύκλο εργασιών ή τη μισθοδοσία, ενώ ο βασικός πυρήνας του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος παραμένει. Έτσι, το σύστημα δεν αναγνωρίζει ότι μια επιχείρηση μπορεί να μην πάει καλά ούτε για μία χρονιά. Είναι σαν να αγνοεί πόσο δύσκολο είναι σήμερα για μια επιχείρηση να παραμείνει όρθια μέσα σε ένα κύμα αύξησης του λειτουργικού της κόστους.
Και ενώ μεγάλο μέρος των σημερινών οφειλών δεν δημιουργήθηκε επειδή χιλιάδες άνθρωποι αποφάσισαν ξαφνικά να γίνουν στρατηγικοί κακοπληρωτές, ο πρωθυπουργός τους χαρακτήρισε «μπαταχτσήδες», χωρίς να παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη συμφωνία επιβίωσης και παραγωγικής αναβάθμισης της πολύ μικρής επιχείρησης με μόνιμη και μακροχρόνια ρύθμιση οφειλών προς το Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και ουσιαστική διαγραφή προσαυξήσεων για όσους τηρούν τη ρύθμιση.
Αγροτικός κόσμος
Ο μηδενισμός του φόρου για κατ’ επάγγελμα αγρότες με εισόδημα έως 20.000 ευρώ είναι προς τη σωστή κατεύθυνση για όσους καλύπτονται. Δεν απαντά, όμως, στο συνολικό παραγωγικό πρόβλημα της ελληνικής γεωργίας. Χρειάζεται σχέδιο για το κόστος της ενέργειας και των εφοδίων, τη διαχείριση του νερού, τα αρδευτικά δίκτυα, την πρόληψη ζωονόσων, την κλιματική ανθεκτικότητα, τη συγκέντρωση και τυποποίηση της παραγωγής, τα συνεργατικά σχήματα, τη μεταποίηση και την πρόσβαση στις αγορές.
Δημόσιοι υπάλληλοι
Η θέσπιση μόνιμου επιδόματος Χριστουγέννων 500 ευρώ για τους δημοσίους υπαλλήλους τοποθετείται στα τέλη Δεκεμβρίου του 2027 και, σύμφωνα με την εξαγγελία, θα υπολογίζεται και στις συντάξιμες αποδοχές. Για τον σημερινό προϋπολογισμό, το κόστος είναι πράγματι μηδενικό, ενώ η καταβολή του προβλέπεται μετά τις εθνικές εκλογές. Ύστερα από μια μακρά περίοδο μισθολογικής συμπίεσης, οι πρόσφατες ονομαστικές αυξήσεις δεν αρκούν για να αποκαταστήσουν πλήρως τις απώλειες αγοραστικής δύναμης. Απαιτείται νέα μισθολογική αρχιτεκτονική που θα ενισχύει τον βασικό μισθό, θα αναγνωρίζει την ευθύνη, την εξειδίκευση και την υπηρεσία σε δυσπρόσιτες ή υποστελεχωμένες περιοχές και θα συνδέεται με αξιόπιστους δείκτες ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών.
Στεγαστική κρίση
Για τη στεγαστική κρίση ανακοινώθηκε το «Σπίτι μου ΙΙΙ», ύψους 2 δισ. ευρώ, με στόχο να ανέλθουν συνολικά σε 40.000 οι περιπτώσεις απόκτησης πρώτης κατοικίας και με έναρξη στις αρχές του 2027. Σε μια αγορά με περιορισμένο διαθέσιμο απόθεμα, αργές αδειοδοτήσεις και ισχυρή επενδυτική ζήτηση, η επιδότηση του αγοραστή μπορεί να κεφαλαιοποιηθεί εν μέρει στην τιμή του ακινήτου. Ένα μέρος του οφέλους μεταφέρεται τότε στον πωλητή. Παράλληλα, ο χαμηλόμισθος ή ο εργαζόμενος χωρίς τραπεζική επιλεξιμότητα μένει εκτός, όπως και ο ενοικιαστής που δεν επιδιώκει ή δεν μπορεί να αγοράσει κατοικία.
Η χώρα χρειάζεται πολιτική δημιουργίας προσφοράς με έναν σύγχρονο φορέα κοινωνικής και προσιτής κατοικίας, αξιοποίηση δημόσιας γης και κενών δημόσιων κτιρίων, κοινωνική αντιπαροχή με σαφείς κανόνες, μαζικό πρόγραμμα ανακαίνισης κενών ιδιωτικών κατοικιών με υποχρεωτική μακροχρόνια μίσθωση, φοιτητική και εργατική κατοικία σε συνεργασία με δήμους και αυστηρότερη χωρική ρύθμιση της βραχυχρόνιας μίσθωσης όπου αποδεδειγμένα εκτοπίζει τη μόνιμη κατοικία.
Χρειάζεται, επίσης, ρύθμιση της μισθωτικής αγοράς με διαφάνεια, αξιόπιστη καταγραφή τιμών, κίνητρα για πολυετή συμβόλαια και προβλέψιμη ετήσια αναπροσαρμογή. Η απάντηση πρέπει να συνδυάζει την προστασία του ενοικιαστή με κίνητρο για τον ιδιοκτήτη να διαθέσει το ακίνητο μακροχρόνια και σε εύλογη τιμή.
Το κρίσιμο ερώτημα
Η φετινή ΔΕΘ δεν απάντησε σε ορισμένα απλά ερωτήματα: Αυξήθηκε ο πραγματικός μισθός; Μειώθηκε το βάρος του ενοικίου; Προστατεύθηκε η αξία της σύνταξης; Απέκτησε η μικρή επιχείρηση πρόσβαση σε ρευστότητα; Έμεινε μεγαλύτερο μέρος της αγροτικής αξίας στον παραγωγό;
Αν όχι, τότε το άθροισμα των ανακοινώσεων δεν συνιστά μέρισμα της ανάπτυξης, η οποία έχει δημιουργηθεί με αίμα, μέσω των φόρων, αλλά ένα σύνολο αποσπασματικών προεκλογικών ανακοινώσεων, κυρίως ευχών, χωρίς ουσιαστική αξία για την κοινωνία που πλήττεται σήμερα και έχει ανάγκη από ένα άλλο παραγωγικό μοντέλο αύριο.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
