Η απόφαση της Πολιτείας να θέσει περιορισμούς στην πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί ένα πρώτο, ουσιαστικό και ορθό βήμα. Μια αναγκαία παρέμβαση σε μια πραγματικότητα που εξελίσσεται ταχύτερα από την ικανότητά μας να αντιληφθούμε τις συνέπειές της. Γιατί πίσω από τις οθόνες και την αδιάκοπη ροή περιεχομένου βρίσκεται ένα βαθύτερο ερώτημα: τι άνθρωπο διαμορφώνουμε και σε ποια κοινωνία τον καλούμε να ζήσει;
Ας αναλογιστούμε τι σημαίνει να είσαι δεκαπέντε ετών σήμερα. Βρίσκεσαι σε μια ηλικία κατά την οποία αναζητάς την ταυτότητά σου, δοκιμάζεις τα όριά σου και προσπαθείς να καταλάβεις τη θέση σου στον κόσμο. Η ανάγκη για αποδοχή και αναγνώριση υπήρχε πάντοτε στην εφηβεία. Σήμερα, όμως, εκφράζεται μέσα σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που μετατρέπει συχνά την προσωπική αξία σε αριθμούς και την κοινωνική αποδοχή σε διαρκή αξιολόγηση.
Η διαμόρφωση χαρακτήρα είναι μια σύνθετη διαδικασία, που απαιτεί χρόνο, βιώματα και κριτική σκέψη. Πώς μπορεί ένας νέος να μάθει να αμφισβητεί, να διακρίνει την αλήθεια από την παραπλάνηση και να διαμορφώνει τη δική του άποψη, όταν εκτίθεται καθημερινά σε έναν καταιγισμό εικόνων, πληροφοριών και έτοιμων προτύπων; Και πώς θα ανακαλύψει την αξία της πραγματικής ανθρώπινης επαφής, όταν μεγάλο μέρος της κοινωνικοποίησής του πραγματοποιείται μέσα από μια οθόνη;
Οι προηγούμενες γενιές μεγάλωσαν σε έναν διαφορετικό κόσμο, όχι απαραίτητα καλύτερο, αλλά με περισσότερο χώρο για αυθόρμητο παιχνίδι, προσωπική επαφή και εμπειρίες μακριά από τη διαρκή έκθεση. Οι φιλίες χτίζονταν μέσα από την καθημερινότητα, οι διαφωνίες αντιμετωπίζονταν πρόσωπο με πρόσωπο και ο ελεύθερος χρόνος άφηνε περιθώρια στη φαντασία. Σήμερα, μπορούμε να είμαστε διαρκώς συνδεδεμένοι και, την ίδια στιγμή, ουσιαστικά απομονωμένοι.
Η τεχνολογία αποτελεί σπουδαίο επίτευγμα και πολύτιμο εργαλείο γνώσης, επικοινωνίας και εξέλιξης. Το ζητούμενο δεν είναι να απορρίψουμε την πρόοδο, αλλά να θέσουμε τα όρια που επιτρέπουν στον άνθρωπο να την αξιοποιεί χωρίς να υποτάσσεται σε αυτήν. Ένας δεκαπεντάχρονος χρειάζεται χρόνο για να διαβάσει, να αθληθεί, να δημιουργήσει, να αναπτύξει φιλίες, να κάνει λάθη και να ανακαλύψει τον εαυτό του. Δεν χρειάζεται απεριόριστη πρόσβαση σε ένα περιβάλλον του οποίου τους μηχανισμούς επιρροής ακόμη δεν διαθέτει την ωριμότητα να αξιολογήσει.
Εδώ βρίσκεται και η καθοριστική ευθύνη της οικογένειας
Οι γονείς είναι εκείνοι που πρώτοι διαμορφώνουν το πλαίσιο μέσα στο οποίο το παιδί μαθαίνει να σκέφτεται, να σχετίζεται και να αντιλαμβάνεται τον κόσμο. Η παρουσία, ο διάλογος και το προσωπικό παράδειγμα δεν αντικαθίστανται από κανέναν νόμο. Το σχολείο και η Πολιτεία οφείλουν να συμπληρώνουν αυτή την προσπάθεια με παιδεία, ψηφιακή εκπαίδευση και ουσιαστική προστασία των ανηλίκων.
Η πρωτοβουλία της Πολιτείας είναι ένα σημαντικό ξεκίνημα. Το πραγματικό στοίχημα, ωστόσο, είναι ευρύτερο και αφορά την κοινωνία που επιλέγουμε να οικοδομήσουμε. Μια κοινωνία που μετρά την αξία με την προβολή και την επιβεβαίωση κινδυνεύει να απομακρυνθεί από όσα συγκροτούν έναν άνθρωπο: την αυτογνωσία, την ενσυναίσθηση, την ελεύθερη σκέψη και την ουσιαστική επικοινωνία.
Γιατί το μέλλον δεν θα κριθεί μόνο από την τεχνολογία που θα διαθέτουν τα παιδιά μας, αλλά από τις αξίες με τις οποίες θα μάθουν να τη χρησιμοποιούν. Και η ευθύνη μας δεν είναι απλώς να τα προετοιμάσουμε για τον κόσμο που έρχεται, αλλά να φροντίσουμε ώστε αυτός ο κόσμος να εξακολουθεί να έχει χώρο για τον άνθρωπο.
Παναγιώτης Δ. Τριανταφυλλόπουλος
Διεθνολόγος
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
