Αύριο, 23 Αυγούστου 2026, στο αιγυπτιακό Ακυρωτικό Δικαστήριο κρίνεται μια υπόθεση με τεράστια ιστορική, πνευματική, εθνική και διεθνή σημασία.
Και όμως, στην Ελλάδα επικρατεί σχεδόν σιωπή.
Δεκαπέντε μήνες μετά την απόφαση του Εφετείου Ισμαηλίας της 28ης Μαΐου 2025, η δικαστική διαμάχη για το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά εισέρχεται στην κρισιμότερη φάση της.
Το Ακυρωτικό Δικαστήριο θα εξετάσει τις αναιρέσεις που έχουν ασκήσει τόσο η αιγυπτιακή κυβέρνηση όσο και η Μονή. Δεν θα ξαναδικάσει εξαρχής όλα τα πραγματικά περιστατικά, αλλά θα κρίνει τη νομιμότητα και την ορθότητα της προηγούμενης δικαστικής κρίσης. Η απόφασή του μπορεί να παγιώσει το νομικό έδαφος πάνω στο οποίο θα διεξαχθεί οποιαδήποτε τελική πολιτική διαπραγμάτευση.
Γι’ αυτό οφείλουμε να εγκαταλείψουμε το εύκολο και παραπλανητικό ερώτημα:
«Θα κλείσει η Μονή;»
Το πραγματικό ερώτημα είναι πολύ βαθύτερο:
Θα εξακολουθήσει η Μονή να αποτελεί κύριο και ιστορικό φορέα των χώρων που κατέχει και χρησιμοποιεί επί αιώνες ή θα μετατραπεί σε χρήστη, κάτοχο ή μακροχρόνιο μισθωτή περιουσίας που θα ανήκει πλέον στο αιγυπτιακό κράτος;
Άλλο κυριότητα και άλλο χρήση
Η ελευθερία της λατρείας δεν ταυτίζεται με την περιουσιακή αυτοτέλεια.
Ένα κράτος μπορεί να εγγυηθεί ότι οι μοναχοί θα συνεχίσουν να προσεύχονται, ότι οι προσκυνητές θα εξακολουθήσουν να επισκέπτονται τη Μονή και ότι οι ιερές ακολουθίες δεν θα διακοπούν. Μπορεί, ταυτόχρονα, να αλλάξει ριζικά τη νομική σχέση της Σιναϊτικής Αδελφότητας με τον χώρο στον οποίο ζει και διακονεί επί δεκαπέντε αιώνες.
Άλλο κυριότητα, άλλο κατοχή, άλλο δικαίωμα χρήσης και άλλο μίσθωση.
Η διαφορά δεν είναι γλωσσική ούτε τεχνική. Είναι πολιτική και υπαρξιακή.
Εκείνος που κατέχει ένα αναγνωρισμένο δικαίωμα δεν βρίσκεται στην ίδια σχέση με την κρατική εξουσία με εκείνον στον οποίο η εξουσία παραχωρεί τη χρήση ενός χώρου.
Είναι η απόσταση ανάμεσα στο «μου ανήκει» και στο «μου επιτρέπεται».
Γι’ αυτό δεν αρκεί να μας πουν ότι «η Μονή δεν κλείνει». Πρέπει να μας πουν με ακρίβεια ποιος θα είναι ο κύριος των επίμαχων χώρων, ποια δικαιώματα θα αναγνωρίζονται στη Μονή, ποια θα είναι η διάρκεια και η ασφάλειά τους και αν αυτά θα μπορούν στο μέλλον να ανακληθούν, να περιοριστούν ή να επαναδιαπραγματευθούν.
Τα 71 επίμαχα περιουσιακά στοιχεία
Η υπόθεση αφορά 71 εκτάσεις, κτίσματα και χώρους διαφορετικού χαρακτήρα. Ανάμεσά τους βρίσκονται εκκλησίες, παρεκκλήσια, κελιά, ασκητικά καταλύματα, κήποι, γεωργικές εκτάσεις, αποθήκες και άλλοι χώροι άμεσα συνδεδεμένοι με τη ζωή και την ιστορία της μοναστικής κοινότητας.
Ορισμένα μπορεί να μην έχουν μεγάλη εμπορική αξία. Έχουν όμως ανυπολόγιστη λειτουργική, ιστορική και πνευματική σημασία.
Η μοναστηριακή γη δεν είναι χαρτοφυλάκιο ακινήτων. Είναι το υλικό υπόστρωμα ενός τρόπου ζωής, η βάση της σχετικής οικονομικής αυτάρκειας της Αδελφότητας και η προϋπόθεση για να παραμένει η Μονή ζωντανός ιστορικός θεσμός και όχι απλώς ένα μουσειακό κέλυφος.
Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, η Εισαγγελία του Ακυρωτικού έχει εισηγηθεί την απόρριψη της αναίρεσης της Μονής και τη μερική αποδοχή της αναίρεσης της αιγυπτιακής κυβέρνησης.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η εισήγηση αυτή δεν αποτελεί δικαστική απόφαση και δεν δεσμεύει το Δικαστήριο. Αποκαλύπτει, όμως, πόσο κρίσιμη είναι η αυριανή διαδικασία και πόσο αδικαιολόγητη είναι η πολιτική και επικοινωνιακή αδράνεια της Αθήνας.
Η συμφωνία που ανακοινώθηκε αλλά δεν έκλεισε την υπόθεση
Πριν από την απόφαση του Μαΐου 2025 είχε επιχειρηθεί εξωδικαστική διευθέτηση, με κείμενο το οποίο, σύμφωνα με τις τότε πληροφορίες, αναγνώριζε ευρύτερα δικαιώματα της Μονής και κατοχύρωνε την εσωτερική αυτονομία της Σιναϊτικής Αδελφότητας.
Η συμφωνία δεν υπογράφηκε εγκαίρως.
Μεσολάβησε η απόφαση του Εφετείου Ισμαηλίας και η αφετηρία της διαπραγμάτευσης μετακινήθηκε.
Τον Οκτώβριο του 2025 η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι Αθήνα και Κάιρο είχαν καταλήξει σε εξωδικαστική συμφωνία η οποία θα διασφάλιζε εις το διηνεκές τον θρησκευτικό χαρακτήρα της Μονής και θα απαγόρευε τη μετατροπή των λατρευτικών χώρων.
Η αυριανή εκδίκαση, όμως, αποδεικνύει ότι το ιδιοκτησιακό ζήτημα δεν είχε κλείσει οριστικά.
Αυτό είναι το πολιτικό γεγονός που η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει.
Γιατί στην εξωτερική πολιτική δεν αξιολογούμε μόνο το αποτέλεσμα μιας διαπραγμάτευσης. Αξιολογούμε και το σημείο από το οποίο αναγκαστήκαμε τελικά να διαπραγματευθούμε.
Αν πριν από τον Μάιο του 2025 συζητούσαμε την αναγνώριση περιουσιακών δικαιωμάτων και σήμερα συζητούμε εγγυήσεις κατοχής, χρήσης ή μακροχρόνιας μίσθωσης, η απόσταση είναι τεράστια.
Δεν αρκεί να εξετάσουμε αν οι σημερινές εγγυήσεις είναι ικανοποιητικές. Πρέπει να μάθουμε τι συνέβη στο ενδιάμεσο και γιατί χάθηκε η δυνατότητα μιας ισχυρότερης συμφωνίας.
Ο χαμένος διπλωματικός χρόνος, όταν παράγονται δικαστικά τετελεσμένα, μπορεί να μετατραπεί σε απώλεια δικαιωμάτων.
Το ζήτημα της νόμιμης εκπροσώπησης
Ιδιαίτερα σοβαρά είναι και τα ερωτήματα που τίθενται για τη νομική προσωπικότητα και τη δικαστική εκπροσώπηση της Μονής.
Έχουν διατυπωθεί συγκεκριμένοι ισχυρισμοί ότι στις προηγούμενες φάσεις της δίκης κλήθηκε και παρέστη ο τότε Αρχιεπίσκοπος Σινά Δαμιανός, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί αν διέθετε την ειδική εξουσιοδότηση της Σύναξης των Σιναϊτών Πατέρων που απαιτεί ο Κανονισμός της Μονής για μια υπόθεση τέτοιου μεγέθους.
Δεν διαθέτουμε το πλήρες δικαστικό υλικό ώστε να μετατρέψουμε τον ισχυρισμό αυτό σε τελεσίδικη διαπίστωση. Η σοβαρότητά του, όμως, επιβάλλει επίσημη και τεκμηριωμένη απάντηση.
Κλήθηκε νομίμως η ίδια η Μονή;
Εκπροσωπήθηκε από όργανο με πλήρη και ειδική εξουσιοδότηση;
Εξετάστηκε από τα δικαστήρια η νομιμοποίηση των διαδίκων;
Προβλήθηκαν εγκαίρως από τους νομικούς παραστάτες όλες οι αναγκαίες ενστάσεις;
Υπήρξε αποτελεσματική πρόσβαση στη Δικαιοσύνη;
Τα ερωτήματα αυτά δεν επιτρέπεται να απαντηθούν με συνθήματα περί «παρωδίας» ούτε να αποσιωπηθούν στο όνομα της διπλωματικής ευγένειας. Πρέπει να εξεταστούν με βάση τα δικόγραφα, τις εξουσιοδοτήσεις, τον Κανονισμό της Μονής και τις αιγυπτιακές δικαστικές αποφάσεις.
Είναι ενδεικτικό ότι τέσσερις Έλληνες ευρωβουλευτές έθεσαν ήδη προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το ζήτημα της νομικής προσωπικότητας της Μονής, της πολιτειακής αναγνώρισης του Αρχιεπισκόπου και της δυνατότητας αποτελεσματικής δικαστικής εκπροσώπησής της.
Γιατί σιωπά η ελληνική κυβέρνηση;
Η ανάπτυξη γύρω από τη Μονή
Την ίδια περίοδο, η αιγυπτιακή κυβέρνηση υλοποιεί στην ευρύτερη περιοχή το μεγάλο πρόγραμμα «Great Transfiguration – Land of Peace», το οποίο περιλαμβάνει τουριστικές, οδικές, διοικητικές και άλλες υποδομές.
Δεν είναι τεκμηριωμένο ότι το αναπτυξιακό πρόγραμμα προκάλεσε την ιδιοκτησιακή διαμάχη. Η αντιδικία είναι παλαιότερη και μια τέτοια σύνδεση δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυθαίρετα ως γεγονός.
Υπάρχει, όμως, ένα απολύτως νόμιμο ερώτημα:
Ποιος θα διαθέτει στο εξής την τελική εξουσία πάνω στον χώρο και στις μελλοντικές χρήσεις του;
Η κυριότητα δεν αφορά μόνο έναν τίτλο. Αφορά και το ποιος μπορεί να πει «όχι» σε μια μελλοντική παρέμβαση, τουριστική εκμετάλλευση ή αλλαγή χρήσης.
Η UNESCO έχει ήδη διατυπώσει σοβαρές ανησυχίες για μεγάλης κλίμακας έργα τα οποία προχώρησαν χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεών τους στο προστατευόμενο πολιτιστικό τοπίο. Έχει ζητήσει πλήρη σχέδια, μελέτες επιπτώσεων και συνολικό σχέδιο διαχείρισης επισκεπτών και προστασίας του χώρου.
Η Μονή δεν είναι απλώς ένα κτίριο μέσα σε ένα τουριστικό σχέδιο. Είναι η ψυχή του τόπου.
Στρατηγική σχέση ή διπλωματία των διαβεβαιώσεων;
Ελλάδα και Αίγυπτος έχουν αναπτύξει τα τελευταία χρόνια μια σχέση που χαρακτηρίζεται στρατηγική: θαλάσσιες ζώνες, ενέργεια, άμυνα, ηλεκτρική διασύνδεση, Ανατολική Μεσόγειος, περιφερειακή ασφάλεια και ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη προς το Κάιρο.
Η Ελλάδα έχει επενδύσει σημαντικό πολιτικό και διπλωματικό κεφάλαιο σε αυτή τη σχέση.
Ακριβώς γι’ αυτό το Σινά αποτελεί δοκιμασία αξιοπιστίας.
Μια στρατηγική σχέση δεν αποδεικνύεται μόνο όταν τα συμφέροντα συμπίπτουν. Αποδεικνύεται όταν ένας εταίρος χρειάζεται να μετατρέψει το συσσωρευμένο κεφάλαιο εμπιστοσύνης σε συγκεκριμένο και μετρήσιμο αποτέλεσμα.
Κανείς δεν ζητά από την ελληνική κυβέρνηση να υπαγορεύσει την απόφαση της αιγυπτιακής Δικαιοσύνης.
Ζητούμε, όμως, να εξηγήσει:
Τι γνώριζε και από πότε;
Τι μπορούσε να εξασφαλίσει πριν από την απόφαση του Μαΐου 2025;
Γιατί δεν υπογράφηκε εγκαίρως η εξωδικαστική συμφωνία;
Τι ακριβώς συμφωνήθηκε τον Οκτώβριο του 2025;
Γιατί η ιδιοκτησιακή διαμάχη εξακολουθεί να βρίσκεται ενώπιον του Ακυρωτικού;
Ποιο καθεστώς υπερασπίζεται σήμερα η Αθήνα: κυριότητα, κατοχή, χρήση ή μίσθωση;
Ποια είναι η θέση της για τους Κήπους, τα παρεκκλήσια, τα ασκητικά κτίσματα και τις υπόλοιπες επίμαχες εκτάσεις;
Ποια ακριβώς έκβαση θα θεωρήσει επιτυχία;
«Καμία συμφωνία για τη Μονή χωρίς τη Μονή»
Η πάγια θέση μας είναι καθαρή:
Η Ιουστινιάνεια Μονή του Σινά δεν είναι αντικείμενο παζαριού.
Δεν μπορεί να παραδοθεί έναντι οικονομικών ανταλλαγμάτων, τουριστικών σχεδίων ή γεωπολιτικών διευκολύνσεων. Πρέπει να παραμείνει τόπος προσευχής, άσκησης, ελευθερίας και ζωντανής ορθόδοξης παρουσίας.
Χρειάζεται πλήρης αναγνώριση της νομικής της προσωπικότητας, αποτελεσματική δικαστική εκπροσώπηση, προστασία των ιστορικών περιουσιακών δικαιωμάτων της και ουσιαστική κατοχύρωση της εσωτερικής αυτονομίας της Σιναϊτικής Αδελφότητας.
Χρειάζεται ενεργοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της UNESCO, των Ηνωμένων Πολιτειών, των Ορθόδοξων και των άλλων χριστιανικών Εκκλησιών και κάθε διεθνούς θεσμού που μπορεί να συμβάλει στην προστασία της.
Χρειάζεται διεθνής παρακολούθηση των έργων που επηρεάζουν το φυσικό, ιστορικό και πνευματικό περιβάλλον της Μονής.
Και πάνω απ’ όλα:
Καμία συμφωνία για τη Μονή χωρίς τη Μονή.
Καμία λύση χωρίς την ελεύθερη, προηγούμενη και τεκμηριωμένη συγκατάθεση της Σιναϊτικής Αδελφότητας.
Δεν προστατεύεις έναν ζωντανό ιστορικό θεσμό διατηρώντας μόνο τα τείχη, τα ψηφιδωτά, τις εικόνες και τα χειρόγραφά του. Προστατεύεις και τις συνθήκες που του επιτρέπουν να παραμένει υποκείμενο της ιστορίας του.
Η Μονή μπορεί να μη κλείσει και, ταυτόχρονα, να έχει μεταβληθεί ιστορικά το καθεστώς της.
Οι δύο αυτές προτάσεις δεν αλληλοαναιρούνται.
Ας κρατήσουμε, λοιπόν, την ημερομηνία: 23 Αυγούστου 2026.
Αν αύριο ή τις επόμενες ημέρες ξυπνήσουμε με τίτλους περί «αιφνιδιαστικής εξέλιξης», τίποτε δεν θα έχει συμβεί αιφνιδιαστικά.
Και αν η τελική λύση διατηρήσει τη μοναστική παρουσία, αλλά μετατρέψει τη Μονή από ιστορικό κύριο σε χρήστη ή μισθωτή των χώρων της, η συζήτηση δεν μπορεί να τελειώσει με το καθησυχαστικό σύνθημα «η Μονή σώθηκε».
Το πολιτικά ανησυχητικότερο ενδεχόμενο δεν είναι μόνο να χαθεί ένα δικαίωμα.
Είναι να έχει προηγηθεί η απώλειά του και, όταν αργότερα διασφαλιστεί η χρήση ενός μέρους του, να κληθούμε να πανηγυρίσουμε τη διαχείριση της απώλειας ως εθνική και διπλωματική επιτυχία.
Η UNESCO επιβεβαιώνει τόσο τον μοναδικό, αδιάλειπτα μοναστικό χαρακτήρα του μνημείου όσο και τις ανησυχίες για την έλλειψη ολοκληρωμένων μελετών επιπτώσεων του αναπτυξιακού προγράμματος. (UNESCO – Μονή και περιοχή Αγίας Αικατερίνης, Έκθεση κατάστασης διατήρησης) 
Η ελληνική κυβέρνηση είχε πράγματι ανακοινώσει τον Οκτώβριο 2025 ολοκλήρωση εξωδικαστικής συμφωνίας, η οποία επρόκειτο να υπογραφεί στη συνέχεια. (Reuters)
Του Νίκου Ι. Νικολόπουλου
Προέδρου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος
Πρώην Υφυπουργού και πρώην Βουλευτή
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
