Τα τελευταία χρόνια ακούμε διαρκώς για το ελληνικό «success story». Για την ανάπτυξη της οικονομίας, την επιστροφή της επενδυτικής βαθμίδας, την αύξηση των επενδύσεων, τη μείωση της ανεργίας, τα πρωτογενή πλεονάσματα και μια χώρα που, σύμφωνα με το κυβερνητικό αφήγημα, έχει αφήσει πίσω της τις μεγάλες περιπέτειες της προηγούμενης δεκαετίας.
Και ασφαλώς, κανείς δεν πρέπει να μηδενίζει όσα θετικά έχουν επιτευχθεί.
Η δημοσιονομική σταθερότητα, η αξιοπιστία της οικονομίας και η προσέλκυση επενδύσεων είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για να προχωρήσει μια χώρα μπροστά.
Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που προηγείται όλων των οικονομικών δεικτών:
Το κυβερνητικό success story συγκρούεται με την καθημερινότητα των πολιτών
Το κρίσιμο ερώτημα είναι απλό: το success story που περιγράφει η κυβέρνηση το ζει πραγματικά η κοινωνία;
Το αισθάνεται ο εργαζόμενος στο σούπερ μάρκετ; Η οικογένεια στον λογαριασμό του ρεύματος; Ο ενοικιαστής που βλέπει μεγάλο μέρος του μισθού του να πηγαίνει στη στέγη; Ο νέος που εργάζεται αλλά στα 30 του παραμένει στο πατρικό; Ο συνταξιούχος που μετρά τα χρήματα μέχρι το τέλος του μήνα;
Όταν δίπλα στις κυβερνητικές διακηρύξεις τοποθετούνται τα στοιχεία ΔΝΤ, ΟΟΣΑ, Eurostat, ΤΕΚΕ, ΙΕΛΚΑ και ΑΑΔΕ, η εικόνα γίνεται πολύ διαφορετική.
Γιατί άλλο να ευημερούν οι δείκτες και άλλο να ευημερούν οι άνθρωποι.
ΔΝΤ: Η κατοικία ακριβαίνει σχεδόν διπλάσια από τα εισοδήματα
Η αγορά κατοικίας είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της απόστασης ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη και την καθημερινότητα.
Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, από το 2016 οι τιμές των κατοικιών στην Ελλάδα αυξήθηκαν σωρευτικά περίπου 85%, όταν το διαθέσιμο κατά κεφαλήν εισόδημα αυξήθηκε περίπου 47%. Δηλαδή, η κατοικία ακρίβυνε σχεδόν με διπλάσια ταχύτητα από το εισόδημα.
Το ΔΝΤ εκτιμά ακόμη ότι το διάμεσο ελληνικό νοικοκυριό υπολείπεται κατά 7% έως 17% του εισοδήματος που απαιτείται για αγορά κατοικίας μέσω στεγαστικού δανείου.
Ακόμη πιο ενδεικτικό είναι το ζήτημα της προκαταβολής: με αποταμίευση ίση με το 10% του ετήσιου εισοδήματος, απαιτούνται περίπου 14 χρόνια για προκαταβολή 20% και έως 24 χρόνια για προκαταβολή 30%.
Όταν χρειάζονται τόσα χρόνια μόνο για την προκαταβολή ενός σπιτιού, η ιδιοκατοίκηση κινδυνεύει να πάψει να αποτελεί φυσιολογική προοπτική ζωής και να μετατραπεί σε προνόμιο.
ΟΟΣΑ: Στο -3,6% το πραγματικό εισόδημα στην Ελλάδα – Η χειρότερη επίδοση μεταξύ 21 χωρών
Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, το πραγματικό κατά κεφαλήν εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών κατέγραψε σε συγκεκριμένη περίοδο τριμηνιαία πτώση 3,6%, τη μεγαλύτερη μεταξύ 21 χωρών με διαθέσιμα στοιχεία. Ακολούθησε η Αυστρία με -2,8%, ενώ συνολικά στον ΟΟΣΑ καταγράφηκε αύξηση 0,2%.
Παρότι μεταγενέστερα στοιχεία έδειξαν βελτίωση, το μήνυμα παραμένει ουσιαστικό: η αύξηση του ΑΕΠ δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε βελτίωση της καθημερινότητας. Ο πολίτης δεν ζει με τους ονομαστικούς δείκτες, αλλά με όσα μπορεί πραγματικά να αγοράσει με το εισόδημά του.
Eurostat: Στο 41,8% η Ελλάδα –
Σχεδόν 5 φορές πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο
Σύμφωνα με τη Eurostat, το 41,8% των πολιτών στην Ελλάδα ζει σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην πληρωμή υποχρεώσεων που σχετίζονται με τη στέγαση και βασικούς λογαριασμούς. Η Ελλάδα καταγράφει τη χειρότερη επίδοση στην Ε.Ε., με μεγάλη απόσταση από τη Ρουμανία, που ακολουθεί δεύτερη με 18,5%, ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται περίπου στο 9%.
Πίσω από αυτούς τους αριθμούς βρίσκονται οικογένειες που κάθε μήνα αναγκάζονται να επιλέξουν ποια ανάγκη προηγείται: το ενοίκιο, το ρεύμα, το στεγαστικό, το σούπερ μάρκετ ή τα έξοδα των παιδιών.
Αυτή είναι η πραγματική οικονομία: η οικονομία του οικογενειακού τραπεζιού.
Eurostat: 595.885 νέοι 25-34 ετών παραμένουν στο πατρικό – Στεγαστικό και δημογραφικό συνδέονται
Σύμφωνα με τη Eurostat, 595.885 νέοι ηλικίας 25-34 ετών παραμένουν στο πατρικό τους, ενώ η μέση ηλικία αποχώρησης είναι 30,7 έτη, έναντι 26,2 ετών στην Ε.Ε.
Δεν μιλάμε για φοιτητές, αλλά κυρίως για ανθρώπους σε παραγωγική ηλικία, που έχουν ολοκληρώσει τις σπουδές τους και εργάζονται ή επιδιώκουν να εδραιωθούν στην αγορά εργασίας.
Όταν όμως καθυστερεί η οικονομική και στεγαστική αυτονομία, καθυστερούν η συμβίωση και η δημιουργία οικογένειας. Γι’ αυτό το στεγαστικό συνδέεται άμεσα με το δημογραφικό: δύσκολα ζητάς από τους νέους να δημιουργήσουν οικογένεια, όταν δεν μπορούν να δημιουργήσουν το δικό τους νοικοκυριό.
ΑΑΔΕ: 75,45 δισ. ευρώ ο στόχος εσόδων το 2026 – Σχεδόν 30 δισ. από ΦΠΑ
Για το 2026, ο στόχος της ΑΑΔΕ ανέρχεται σε 75,45 δισ. ευρώ φορολογικών και μη φορολογικών εσόδων, εκ των οποίων περίπου 29,2 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθουν από τον ΦΠΑ. Το 2025, τα συνολικά έσοδα είχαν διαμορφωθεί στα 71,318 δισ. ευρώ, με 26,346 δισ. ευρώ από ΦΠΑ, αναδεικνύοντας τη μεγάλη βαρύτητα της έμμεσης φορολογίας.
Τα δημόσια έσοδα είναι αναγκαία. Όμως ο ΦΠΑ είναι φόρος στην κατανάλωση και επιβαρύνει καθημερινά κάθε νοικοκυριό, ιδιαίτερα εκείνα που διαθέτουν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους για βασικές ανάγκες.
Το κράτος προβλέπει, λοιπόν, 75,45 δισ. ευρώ εσόδων και σχεδόν 30 δισ. από ΦΠΑ. Το πολιτικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσα μπορεί να εισπράξει, αλλά ποιο μέρος αυτής της δημοσιονομικής επιτυχίας επιστρέφει τελικά στον πολίτη και με ποιον τρόπο: στο πραγματικό του εισόδημα, στις δημόσιες υπηρεσίες και στην καθημερινότητά του.
ΤΕΚΕ: 7 στους 10 καταθέτες έχουν καταθέσεις έως 1.000 ευρώ
Σύμφωνα με το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων και Επενδύσεων (ΤΕΚΕ), το 70,6% των επιλέξιμων καταθετών βρίσκεται στην κατηγορία καταθέσεων έως 1.000 ευρώ, ενώ περίπου το 13% διαθέτει 1.000-5.000 ευρώ και το 14% από 5.000-50.000 ευρώ.
Παρότι τα στοιχεία δεν αποτυπώνουν τη συνολική περιουσία κάθε πολίτη, αναδεικνύουν μια σημαντική πραγματικότητα: ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας διαθέτει περιορισμένο οικονομικό «μαξιλάρι» για μια έκτακτη ανάγκη.
Γιατί η αποταμίευση δεν σημαίνει πλούτο. Σημαίνει ασφάλεια απέναντι στο απρόβλεπτο.
ΙΕΛΚΑ: Το 41% των Ελλήνων δεν θα πάει διακοπές
Σύμφωνα με την έρευνα του ΙΕΛΚΑ για το καλοκαίρι του 2026, το 41% των πολιτών δηλώνει ότι δεν θα κάνει διακοπές, αποτυπώνοντας την πίεση που ασκεί το κόστος ζωής στα νοικοκυριά.
Ακόμη και όσοι θα φύγουν περιορίζουν τις δαπάνες τους: το 70% ψωνίζει από σούπερ μάρκετ στον τόπο των διακοπών και το 41% μαγειρεύει, επιλέγοντας οικονομικότερες λύσεις.
Για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, ακόμη και λίγες ημέρες ξεκούρασης απαιτούν πλέον αυστηρό προϋπολογισμό. Ο πολίτης δεν ζητά πολυτέλεια. Ζητά λίγες ημέρες χωρίς κομπιουτεράκι.
Έξι διαφορετικές πηγές –
Μία κοινή κοινωνική πραγματικότητα
ΔΝΤ, ΟΟΣΑ, Eurostat, ΑΑΔΕ, ΤΕΚΕ και ΙΕΛΚΑ μετρούν διαφορετικούς δείκτες, όμως τα στοιχεία τους συγκλίνουν σε μια πραγματικότητα: για μεγάλο μέρος της κοινωνίας, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα δυσκολεύεται να ακολουθήσει το κόστος ζωής.
Η κατοικία απομακρύνεται, η αποταμίευση περιορίζεται, η αυτονόμηση των νέων καθυστερεί και ακόμη και οι διακοπές γίνονται δύσκολη οικονομική εξίσωση.
Αυτό δεν είναι «γκρίνια» μιας κοινωνίας που αρνείται να δει την πρόοδο. Είναι κοινωνική αγωνία που η πολιτική οφείλει να ακούσει και, κυρίως, να απαντήσει.
Οι πολίτες δεν ζουν μέσα σε παρουσιάσεις PowerPoint
Οι πολίτες δεν αγοράζουν τρόφιμα με το ποσοστό ανάπτυξης, δεν πληρώνουν το ενοίκιο με την επενδυτική βαθμίδα ούτε τον λογαριασμό του ρεύματος με το πρωτογενές πλεόνασμα.
Οι θετικοί οικονομικοί δείκτες είναι σημαντικοί και απαραίτητοι για μια χώρα. Είναι όμως μέσο και όχι αυτοσκοπός. Η ανάπτυξη αποκτά πραγματικό κοινωνικό περιεχόμενο όταν περνά από τους οικονομικούς πίνακες στο εισόδημα, στο σπίτι και στην καθημερινότητα του πολίτη.
Η κοινωνία δεν ζητά επιδόματα – ζητά να μπορεί να ζει από την εργασία της
Τα επιδόματα είναι αναγκαία για την προστασία των πραγματικά ευάλωτων, αλλά δεν μπορούν να αποτελούν τη μόνιμη απάντηση στην ακρίβεια και στην οικονομική πίεση.
Η κοινωνία χρειάζεται ισχυρότερο πραγματικό εισόδημα, χαμηλότερο στεγαστικό κόστος, καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας, περισσότερες διαθέσιμες κατοικίες και δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο αυξάνεται ο πλούτος της χώρας, αλλά πόσο από αυτή την ανάπτυξη φτάνει τελικά στους ανθρώπους που τη δημιουργούν.
Το κυβερνητικό success story σταματά
εκεί όπου αρχίζει η καθημερινότητα
Το πραγματικό success story δεν γράφεται στις κυβερνητικές παρουσιάσεις ούτε εξαντλείται στις αξιολογήσεις των διεθνών οίκων. Κρίνεται στη ζωή των ανθρώπων.
Κρίνεται όταν ένας νέος μπορεί να φύγει από το πατρικό του, ένα ζευγάρι να αποκτήσει ή να νοικιάσει ένα αξιοπρεπές σπίτι, μια οικογένεια να πληρώνει τις υποχρεώσεις της χωρίς μόνιμη ανασφάλεια, ένας εργαζόμενος να μην αισθάνεται φτωχότερος κάθε φορά που πηγαίνει στο σούπερ μάρκετ και ένας συνταξιούχος να μπορεί να ζει με αξιοπρέπεια.
Η κυβέρνηση μπορεί να λέει ότι η οικονομία πάει καλά. Το πραγματικό success story, όμως, θα υπάρξει όταν δεν χρειάζεται να το λέει η κυβέρνηση, γιατί θα το αισθάνεται ο ίδιος ο πολίτης στο σπίτι, στο πορτοφόλι και στη ζωή των παιδιών του.
Θέμης Μπάκας
πολιτευτής Αχαΐας
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
