Όλα ξεκίνησαν το 2005, όταν οι αστρονόμοι εντόπισαν ένα παράξενο ραδιοσήμα το οποίο επαναλαμβανόταν κάθε 77 λεπτά και διαρκούσε περίπου 10 λεπτά τη φορά. Το 2022, παρατηρήθηκαν παρόμοια φαινόμενα, στα οποία οι ερευνητές έδωσαν την ονομασία Long Period Radio Transients (LPT), δηλαδή «Μακροπερίοδα Ραδιοφωνικά Παροδικά Φαινόμενα».
Μέχρι σήμερα, είναι γνωστοί δώδεκα τέτοιοι αργοί, ρυθμικοί παλμοί που επαναλαμβάνονται ανά λεπτά ή και ώρες. Οι επιστήμονες υπέθεταν αρχικά ότι προέρχονταν από εξαιρετικά μαγνητισμένους λευκούς νάνους ή δυαδικά αστρικά συστήματα. Σήμερα, ίσως έχουμε επιτέλους την οριστική απάντηση.
Η ανακάλυψη του ASKAP J1745−5051
Μια διεθνής ομάδα αστρονόμων, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, εντόπισε ένα LPT το οποίο προέρχεται από ένα δυαδικό αστρικό σύστημα, όπου ένας λευκός νάνος «ρουφάει» κυριολεκτικά ύλη από το άστρο-συνοδό του.
Αυτός ο βίαιος κοσμικός χορός μεταξύ των δύο ουράνιων σωμάτων παράγει ισχυρές εκρήξεις ραδιοκυμάτων και ακτίνων Χ, οι οποίες επαναλαμβάνονται αυστηρά κάθε 1,4 ώρες. Το αντικείμενο, που ονομάστηκε ASKAP J1745−5051, ανακαλύφθηκε με το ραδιοτηλεσκόπιο ASKAP στην Αυστραλία και εκτιμάται ότι βρίσκεται σε απόσταση 1.300 έως 30.000 ετών φωτός από τη Γη.
Η «Στήλη της Ροζέτας» των Άστρων
Το σύστημα που ανακαλύφθηκε πρόσφατα αποτελείται από δύο άστρα που βρίσκονται σε τροχιά το ένα γύρω από το άλλο:
- Έναν λευκό νάνο, με μέγεθος περίπου όσο η Γη, αλλά με μάζα σχεδόν ίση με αυτή του Ήλιου μας.
- Έναν κόκκινο νάνο, του οποίου η μάζα είναι περίπου το ένα δέκατο της ηλιακής.
Καθώς ο λευκός νάνος απορροφά ύλη από τον συνοδό του, η ύλη αυτή θερμαίνεται σε ακραίο βαθμό και εκπέμπει ακτίνες Χ. Ταυτόχρονα, η αλληλεπίδραση των μαγνητικών πεδίων των δύο άστρων παράγει τις ρυθμικές ραδιοφωνικές εκλάμψεις.
Γιατί είναι τόσο σημαντική αυτή η ανακάλυψη;
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι τα ραδιοσήματα και οι ακτίνες Χ φτάνουν στο αποκορύφωμά τους σε διαφορετικούς χρόνους. Αυτό υποδηλώνει ότι δημιουργούνται σε διαφορετικά τμήματα του αστρικού συστήματος. Αυτό το γεγονός ανοίγει μια σπάνια ευκαιρία για τους ερευνητές να μελετήσουν πώς συμπεριφέρονται τα μαγνητικά πεδία και τα φορτισμένα σωματίδια σε ακραίες συνθήκες που είναι αδύνατον να αναπαραχθούν στα εργαστήρια της Γης.
«Αυτό το σύστημα μας προσφέρει έναν τρόπο να αποκρυπτογραφήσουμε αυτά τα σήματα», αναφέρει ο επικεφαλής της μελέτης, Kovi Rose. Λειτουργεί ως μια «Στήλη της Ροζέτας» των άστρων, η οποία θα βοηθήσει τους ειδικούς να κατανοήσουν αν και τα υπόλοιπα LPT μοιάζουν περισσότερο με πάλσαρ (pulsars) ή με λευκούς νάνους.
Οι ερευνητές σκοπεύουν τώρα να συνδυάσουν δεδομένα από ραδιοτηλεσκόπια, οπτικά τηλεσκόπια και τηλεσκόπια ακτίνων Χ για να κατανοήσουν ακόμη καλύτερα τους μηχανισμούς αυτών των εκρήξεων. Τα εντυπωσιακά αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύτηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature Astronomy.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για τα Μυστηριώδη Ραδιοσήματα
Τι είναι τα LPT (Long Period Radio Transients);
Είναι «Μακροπερίοδα Ραδιοφωνικά Παροδικά Φαινόμενα», δηλαδή ρυθμικοί ραδιοφωνικοί παλμοί που προέρχονται από το διάστημα και επαναλαμβάνονται αργά, με μεσοδιαστήματα λεπτών ή και ωρών.
Από πού προέρχεται το ραδιοσήμα που ανακαλύφθηκε;
Προέρχεται από το ASKAP J1745−5051, ένα δυαδικό αστρικό σύστημα σε απόσταση χιλιάδων ετών φωτός, όπου ένας λευκός νάνος απορροφά βίαια ύλη από ένα γειτονικό άστρο (έναν κόκκινο νάνο).
Προέρχονται αυτά τα σήματα από εξωγήινους;
Όχι, παρότι ο απόλυτα ρυθμικός τους χαρακτήρας (π.χ. κάθε 77 λεπτά) μοιάζει τεχνητός. Πρόκειται για φυσικά, αλλά εξαιρετικά βίαια και περίπλοκα αστροφυσικά φαινόμενα που προκαλούνται από ακραία μαγνητικά πεδία και ακτίνες Χ.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
