Οι μετεωρολογικές ενδείξεις συγκλίνουν στο ότι η Ελλάδα εισέρχεται σε μια παρατεταμένη περίοδο υψηλών θερμοκρασιών και περιορισμένων βροχοπτώσεων. Οι προβλέψεις των μεγαλύτερων διεθνών κέντρων καιρού σκιαγραφούν ένα σκηνικό έντονης ζέστης για τους επόμενους μήνες, με τον κίνδυνο συχνών και επίμονων καυσώνων να βρίσκεται στο προσκήνιο.
Η είσοδος στο δεύτερο μισό του Ιουνίου συνοδεύτηκε από μια εμφανή μεταβολή στη γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο. Η χώρα μας βρέθηκε σταδιακά υπό την επιρροή του αφρικανικού υποτροπικού αντικυκλώνα, ενός βαρομετρικού συστήματος που τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται ολοένα και συχνότερα, με μεγαλύτερη διάρκεια στην περιοχή μας. Εκεί όπου παλαιότερα αποτελούσε μια σχετικά σύντομη καλοκαιρινή παρουσία, σήμερα ο αφρικανικός αντικυκλώνας τείνει να μετατραπεί σε βασικό ρυθμιστή του καιρού κατά τη θερινή περίοδο. Η παρουσία του ευνοεί την επικράτηση θερμών αερίων μαζών, περιορίζει τη διέλευση διαταραχών από τη δυτική και κεντρική Ευρώπη και δημιουργεί συνθήκες για μεγαλύτερης διάρκειας θερμά επεισόδια.
Τι δείχνουν οι εποχικές προβλέψεις
Μπροστά σε αυτή την πρόωρη και έντονη καλοκαιρινή εικόνα, το ερώτημα που τίθεται είναι αν η τάση αυτή θα συνεχιστεί κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και του Αυγούστου. Για να εξαχθούν ασφαλέστερα συμπεράσματα, οι μετεωρολόγοι στρέφονται στις εποχικές προγνώσεις των σημαντικότερων διεθνών μετεωρολογικών οργανισμών. Οι προβλέψεις αυτές παρουσιάζουν την πιθανότητα απόκλισης των καιρικών συνθηκών από τα κλιματικά δεδομένα της εποχής και η σύγκριση των διαθέσιμων μοντέλων καταλήγει σε ένα κοινό συμπέρασμα: η χώρα βαδίζει προς ένα καλοκαίρι με θερμοκρασίες υψηλότερες από τις συνηθισμένες και με περιορισμένα φαινόμενα βροχής.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων (ECMWF), τόσο ο Ιούλιος όσο και ο Αύγουστος αναμένεται να κινηθούν σε θερμοκρασιακά επίπεδα πάνω από τα κανονικά σχεδόν σε ολόκληρη τη χώρα. Οι πιο έντονες θετικές αποκλίσεις εντοπίζονται στα ηπειρωτικά τμήματα της Ελλάδας, στη Θεσσαλία, στην ανατολική Στερεά, στην Πελοπόννησο, αλλά και στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Κατά περιόδους, οι μέγιστες θερμοκρασίες στα ηπειρωτικά είναι πιθανό να ξεπερνούν τους 40°C. Παράλληλα, οι λεγόμενες τροπικές νύχτες αναμένεται να γίνουν συχνότερες, με τον υδράργυρο να μην πέφτει κάτω από τους 20°C ή ακόμη και τους 25°C σε ορισμένες αστικές και παραθαλάσσιες περιοχές.
Η ισχυρή παρουσία του αφρικανικού αντικυκλώνα συνδέεται και με σημαντική μείωση των βροχοπτώσεων. Τα εποχικά μοντέλα υποδεικνύουν ότι η Ελλάδα είναι πιθανό να παρουσιάσει γενικευμένο υετικό έλλειμμα κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς τα βαρομετρικά συστήματα που κινούνται από τον Ατλαντικό θα ακολουθούν βορειότερη πορεία.
Οι βασικές εξαιρέσεις σε αυτή την εικόνα αναμένονται κυρίως στα ορεινά τμήματα της Πίνδου, στη δυτική και βόρεια Ελλάδα, καθώς και σε περιοχές της Μακεδονίας και της Ηπείρου, όπου οι απογευματινές θερμικές καταιγίδες ενδέχεται κατά τόπους να προσφέρουν αξιόλογες βροχοπτώσεις.
Τα μηνύματα από τα αμερικανικά μοντέλα της NOAA
Παρόμοια εικόνα προκύπτει και από τα αμερικανικά προγνωστικά συστήματα της NOAA μέσω του μοντέλου CFSv2. Οι σχετικές προσομοιώσεις δείχνουν ότι η βόρεια επέκταση της κυτταρικής κυκλοφορίας Hadley αναμένεται να είναι ιδιαίτερα έντονη.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο υποτροπικός αντικυκλώνας θα έχει τη δυνατότητα να εγκαθίσταται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα πάνω από την ανατολική Μεσόγειο, αυξάνοντας αισθητά την πιθανότητα εμφάνισης διαδοχικών κυμάτων καύσωνα, τα οποία πιθανόν να διακόπτονται μόνο από σύντομες ανάσες δροσιάς.
Ο ρόλος των θερμών θαλασσών και τα «μπλοκαρίσματα Ωμέγα»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι αναλύσεις της NASA, οι οποίες εστιάζουν στη σχέση ανάμεσα στην ατμόσφαιρα και τη θερμοκρασία της θάλασσας. Η Μεσόγειος εμφανίζει ήδη θερμοκρασίες επιφανειακών υδάτων υψηλότερες από τις φυσιολογικές. Οι θερμότερες θάλασσες συμβάλλουν στη διατήρηση υψηλών θερμοκρασιών στις παράκτιες περιοχές, ενώ παράλληλα αυξάνουν την υγρασία στην ατμόσφαιρα, ενισχύοντας το αίσθημα δυσφορίας, κυρίως σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη.
Την ίδια τάση καταγράφουν και τα πολυμοντελικά συστήματα πρόγνωσης της βρετανικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας και της Météo-France. Οι αναλύσεις τους δείχνουν αυξημένη πιθανότητα επικράτησης ατμοσφαιρικών διατάξεων τύπου «Ωμέγα», οι οποίες λειτουργούν σαν μπλοκάρισμα της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας και επιτρέπουν στον αφρικανικό αντικυκλώνα να παραμένει στάσιμος για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Ήπιος ο καιρός σήμερα και τις επόμενες ημέρες
Όσον αφορά το άμεσο επόμενο διάστημα, ο καιρός προβλέπεται γενικά αίθριος. Θα σημειωθούν λίγες νεφώσεις, πρόσκαιρα αυξημένες τις μεσημβρινές και απογευματινές ώρες κυρίως στα δυτικά και τα βόρεια ηπειρωτικά, όπου θα εκδηλωθούν τοπικές βροχές ή όμβροι στα ορεινά.
Οι άνεμοι στα δυτικά θα πνέουν βορειοδυτικοί 3 έως 5 μποφόρ, ενώ στα ανατολικά θα πνέουν από βόρειες διευθύνσεις 4 με 6 και τοπικά έως 7 μποφόρ στο Αιγαίο. Η θερμοκρασία δεν θα σημειώσει αξιόλογη μεταβολή, φτάνοντας στα νησιά του Ιονίου και τα ηπειρωτικά τους 31°C με 32°C και στην ανατολική νησιωτική χώρα τους 28°C με 31°C.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Τι είναι ο «αφρικανικός αντικυκλώνας» και πώς επηρεάζει τον καιρό στην Ελλάδα; Πρόκειται για ένα υποτροπικό βαρομετρικό σύστημα που μεταφέρει πολύ θερμές αέριες μάζες από τη Βόρεια Αφρική προς τη Μεσόγειο. Τα τελευταία χρόνια εμφανίζεται με μεγαλύτερη διάρκεια και συχνότητα, εμποδίζοντας τις δροσερές ατμοσφαιρικές διαταραχές από την Ευρώπη να φτάσουν στη χώρα μας, με αποτέλεσμα να προκαλεί παρατεταμένους καύσωνες και ξηρασία.
2. Τι είναι το «μπλοκάρισμα Ωμέγα» που αναφέρουν οι μετεωρολόγοι; Το «μπλοκάρισμα Ωμέγα» είναι μια ατμοσφαιρική διάταξη που πήρε το όνομά της από το σχήμα του ελληνικού γράμματος (Ω). Όταν δημιουργείται, «κλειδώνει» την ατμοσφαιρική κυκλοφορία, με αποτέλεσμα ο θερμός αντικυκλώνας να μένει στάσιμος πάνω από μια περιοχή (εν προκειμένω την ανατολική Μεσόγειο) για πολλές ημέρες ή και εβδομάδες, προκαλώντας επίμονη ζέστη.
3. Ποιες περιοχές της Ελλάδας θα επηρεαστούν περισσότερο από τις υψηλές θερμοκρασίες φέτος; Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά μοντέλα, οι πιο έντονες αποκλίσεις με θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα αναμένονται στα ηπειρωτικά τμήματα, τη Θεσσαλία, την ανατολική Στερεά, την Πελοπόννησο και τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου. Αντίθετα, μικρά διαλείμματα δροσιάς με απογευματινές μπόρες αναμένονται κυρίως στα ορεινά της Πίνδου, τη δυτική και τη βόρεια Ελλάδα.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
