Η φετινή Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης έχει ήδη τον πιο ηχηρό πρωταγωνιστή της. Μόνο που δεν θα βρίσκεται ούτε στο βήμα ούτε στις πρώτες σειρές του Βελλίδειου. Δεν θα χειροκροτήσει, δεν θα φωτογραφηθεί και δεν θα προσφέρει την παρουσία του ως πιστοποιητικό κομματικής ενότητας. Θα βρίσκεται περίπου διακόσια χιλιόμετρα ανατολικότερα, στην Ξάνθη.
Ο Κώστας Καραμανλής επιλέγει, για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, να απουσιάσει από την κεντρική ομιλία του πρωθυπουργού στη ΔΕΘ. Και όταν ένας πρώην πρωθυπουργός, πρώην πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και ιστορικό σημείο αναφοράς της παράταξης βρίσκεται στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά δεν κάνει τη μικρή απόσταση έως τη Θεσσαλονίκη, η απουσία παύει να αποτελεί λεπτομέρεια προγράμματος. Μετατρέπεται σε πολιτικό γεγονός.
Την Παρασκευή βρίσκεται στην Ξάνθη για τη Γενική Συνέλευση της ΣΕΚΕ, μιλώντας με την ιδιότητα του προέδρου της «ΣΕΚΕ Συμμετοχών & Επενδύσεων» για τον πρωτογενή τομέα. Βρίσκεται, δηλαδή, στον πραγματικό κόσμο της παραγωγής: εκεί όπου οι αγρότες δεν περιμένουν επικοινωνιακές εκπλήξεις, αλλά απαντήσεις για το κόστος ενέργειας, τις καθυστερήσεις των ενισχύσεων, το ΟΣΔΕ, τις αποζημιώσεις και, τελικά, την επιβίωσή τους.
Την ίδια ώρα, αγρότες από τη Βόρεια Ελλάδα ετοιμάζονται να φθάσουν με τα τρακτέρ τους στη Θεσσαλονίκη. Δεν πηγαίνουν στη ΔΕΘ για να χειροκροτήσουν. Πηγαίνουν για να υπενθυμίσουν ότι πίσω από τους μακροοικονομικούς δείκτες υπάρχει μια ύπαιθρος που στενάζει και ένας κόσμος της παραγωγής που αισθάνεται εγκαταλελειμμένος. Από τη μία, λοιπόν, τα τρακτέρ. Από την άλλη, οι κυβερνητικές εξαγγελίες. Και ανάμεσά τους, η σιωπή της Ξάνθης.
Η σημειολογία γίνεται ακόμη ισχυρότερη το Σάββατο
Την ώρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάζει από το Βελλίδειο το κυβερνητικό σχέδιο έως το 2030, ο Κώστας Καραμανλής θα βρίσκεται στην Ξάνθη, συμμετέχοντας στην παρουσίαση βιβλίου για τον Μίμη Δομάζο και τον Αντώνη Αντωνιάδη. Για τον «Στρατηγό» και τον «Κανονιέρη». Για δύο θρύλους του Παναθηναϊκού, αλλά κυρίως για μια φιλία που άντεξε σχεδόν έξι δεκαετίες.
Η σύμπτωση είναι πολιτικά αφοπλιστική. Στη Θεσσαλονίκη θα ακούγονται λέξεις όπως «μεταρρυθμίσεις», «ανάπτυξη», «σταθερότητα» και «ορίζοντας του 2030». Στην Ξάνθη θα γίνεται λόγος για φιλία, συνέπεια, αφοσίωση και αυθεντικότητα. Στο Βελλίδειο θα περισσεύουν τα φώτα. Στην Ξάνθη θα βαραίνει ο συμβολισμός.
Δεν γνωρίζω αν ο Κώστας Καραμανλής θέλησε ο ίδιος να προσδώσει τέτοιο περιεχόμενο στην επιλογή του. Στην πολιτική, όμως, δεν μετρούν μόνο οι προθέσεις. Μετρούν και οι εικόνες, οι αποστάσεις, οι παρουσίες και —πολύ περισσότερο— οι απουσίες. Και η συγκεκριμένη εικόνα είναι αμείλικτη: ο Κώστας Καραμανλής βρίσκεται στη Μακεδονία, αλλά δεν βρίσκεται δίπλα στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Δεν επιλέγει την ανοιχτή σύγκρουση. Δεν υψώνει τους τόνους. Δεν εκδίδει καταγγελτικές ανακοινώσεις. Κάνει κάτι πιο καραμανλικό και, γι’ αυτό, πολιτικά βαρύτερο: αποστασιοποιείται θεσμικά, ψύχραιμα και χωρίς περιττές λέξεις. Δεν αφαιρεί από τον πρωθυπουργό το βήμα. Του αφαιρεί, όμως, την εικόνα της ενότητας. Δεν τον αμφισβητεί με μια κραυγή. Τον αφήνει μόνο του απέναντι στην παράταξη και στην Ιστορία της.
Η ΔΕΘ αποτελούσε πάντοτε κάτι περισσότερο από έναν χώρο οικονομικών εξαγγελιών. Ήταν η ετήσια πολιτική φωτογραφία της κυβερνώσας παράταξης: η στιγμή κατά την οποία η ηγεσία έδειχνε ότι διαθέτει συνοχή, αυτοπεποίθηση και ιστορική συνέχεια. Εφέτος αυτή η φωτογραφία θα έχει κενά. Και τα κενά δεν καλύπτονται ούτε με χειροκροτητές ούτε με τηλεοπτικά πλάνα προσεκτικά επιλεγμένων γωνιών.
Η απουσία Καραμανλή αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος μέσα στο ήδη βαθύ ρήγμα που έχει ανοίξει στην Κεντροδεξιά. Ο Αντώνης Σαμαράς επέλεξε τον δρόμο της μετωπικής πολιτικής αντιπαράθεσης. Κατήγγειλε την πολιτική του κατευνασμού και των λεγόμενων «ήρεμων νερών» απέναντι στην Τουρκία, αμφισβήτησε τον ιδεολογικό προσανατολισμό της σημερινής Νέας Δημοκρατίας και κατέστησε σαφές ότι έχει λάβει τις αποφάσεις του για τα επόμενα πολιτικά του βήματα.
Απέναντί του, το Μέγαρο Μαξίμου δεν επέλεξε τη γέφυρα. Επέλεξε την πολιτική απομόνωση, τις προσωπικές αιχμές και ακόμη και τις υποδείξεις περί «υστεροφημίας». Ο Αντώνης Σαμαράς εκφράζει τη ρήξη με λόγια. Ο Κώστας Καραμανλής εκφράζει την απόσταση με τη στάση του. Διαφορετικός τρόπος, κοινή όμως πολιτική διαπίστωση: η σημερινή Νέα Δημοκρατία απομακρύνεται από την ιστορική, λαϊκή, κοινωνική και πατριωτική Κεντροδεξιά.
Η κυβερνητική ηγεσία μπορεί να προσπαθεί να υποβαθμίσει αυτές τις εξελίξεις ως προσωπικές πικρίες ή ως παραπολιτική. Όταν, όμως, δύο πρώην πρωθυπουργοί και πρώην πρόεδροι του κόμματος δεν βρίσκονται δίπλα στον σημερινό πρωθυπουργό στην κορυφαία πολιτική εμφάνιση της χρονιάς, δεν υπάρχει απλώς πρόβλημα δημοσίων σχέσεων. Υπάρχει σοβαρό πρόβλημα εσωτερικής πολιτικής συνοχής.
Υπάρχει, όμως, και κάτι βαθύτερο.
Η φετινή ΔΕΘ πραγματοποιείται ενώ η κοινωνία δοκιμάζεται από την ακρίβεια, τη στεγαστική ασφυξία, τους λογαριασμούς, τη φορολογική πίεση και την ανασφάλεια για το αύριο. Η κυβέρνηση υπόσχεται νέα μέτρα, τα περισσότερα από τα οποία παραπέμπονται στο 2027, και έναν σχεδιασμό που φθάνει έως το 2030. Μόνο που ο πολίτης δεν ζει στο 2030. Πρέπει να πληρώσει το ενοίκιο, το ρεύμα, τα καύσιμα και το καλάθι του σήμερα.
Η ΔΕΘ δεν μπορεί να μετατρέπεται κάθε χρόνο σε εποχικό πολιτικό πολυκατάστημα υποσχέσεων, όπου αλλάζει μόνο η βιτρίνα και ο λογαριασμός φθάνει πάντοτε αργότερα στον φορολογούμενο. Αυτή είναι και η ουσία της άδειας καρέκλας. Δεν λείπει απλώς ένας πρώην πρωθυπουργός. Λείπει η ιστορική συνέχεια που η σημερινή ηγεσία θεωρεί δεδομένη. Λείπει η εμπιστοσύνη της παραδοσιακής βάσης. Λείπει η βεβαιότητα ότι το κόμμα που εξακολουθεί να ονομάζεται Νέα Δημοκρατία υπηρετεί ακόμη τις ίδιες αρχές, τις ίδιες κοινωνικές αναφορές και τις ίδιες εθνικές ευαισθησίες.
Ως Πρόεδρος του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος, αλλά και ως άνθρωπος που υπηρέτησε επί δεκαετίες τη μεγάλη λαϊκή παράταξη, παρακολουθώ με βαθιά ανησυχία αυτόν τον κατακερματισμό.
Η Κεντροδεξιά βρίσκεται μπροστά σε ιστορικό σταυροδρόμι.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε ο πανικός του Μεγάρου Μαξίμου ούτε η αλαζονική υποτίμηση κάθε κριτικής. Δεν μπορεί να είναι οι διαγραφές, οι επιθέσεις και η απαίτηση τυφλής υποταγής σε μια ηγεσία που αντιμετωπίζει το κόμμα, την παράδοση και την παράταξη ως προσωπική ιδιοκτησία.
Η απάντηση μπορεί να είναι μόνο η επιστροφή στις αρχές: στην κοινωνική ευαισθησία, στην εθνική αξιοπρέπεια, στην πολιτική εντιμότητα, στη συλλογικότητα και στον σεβασμό προς τη βάση. Ο Κώστας Καραμανλής δεν χρειάστηκε να φωνάξει για να το υπενθυμίσει. Απλώς επέλεξε την Ξάνθη.
Και έτσι, μέσα στον θόρυβο της ΔΕΘ, η σιωπή του κινδυνεύει να ακουστεί δυνατότερα από ολόκληρη την πρωθυπουργική ομιλία.
Του Νίκου Ι. Νικολόπουλου
Προέδρου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
