Η συζήτηση για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στις θαλάσσιες ζώνες της και την αξιοποίηση του υποθαλάσσιου πλούτου αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πτυχές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Από τις κρίσεις του Αιγαίου τη δεκαετία του 1970 και του 1980 μέχρι τις σημερινές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το Ιόνιο, η χώρα καλείται διαρκώς να ισορροπήσει ανάμεσα στην υπεράσπιση των εθνικών της δικαιωμάτων, τη διατήρηση της ειρήνης και την αξιοποίηση των στρατηγικών της πλεονεκτημάτων.
Το «Βυθίσατε το Χόρα» και η εποχή των μεγάλων εντάσεων.
Η ιστορική φράση από το βήμα της Βουλής το 1976 «Βυθίσατε το Χόρα», που διατύπωσε ο Ανδρέας Παπανδρέου απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις στο Αιγαίο, αποδεικνύει ότι μέχρι και σήμερα, ανεξάρτητα από την ιστορική συζήτηση γύρω από τη διατύπωσή του, το σύνθημα αυτό αποτύπωσε την άποψη ότι η Ελλάδα όφειλε να υπερασπιστεί με κάθε μέσο τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Η κορύφωση της έντασης επανήλθε και το 1987, όταν η έξοδος του τουρκικού ερευνητικού σκάφους «Πίρι Ρέις» προκάλεσε γενικευμένη κινητοποίηση των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η χώρα βρέθηκε κυριολεκτικά ένα βήμα πριν από την πολεμική σύρραξη, με την κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου να διαμηνύει ότι δεν θα αποδεχόταν τετελεσμένα στο Αιγαίο.
Η κρίση αποκλιμακώθηκε μέσω διπλωματικών πρωτοβουλιών, ενώ τα επόμενα χρόνια διαμορφώθηκε ένα πλαίσιο αυτοσυγκράτησης μεταξύ των δύο χωρών.
Πολλοί θεωρούν ότι η εξέλιξη αυτή είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί στην πράξη η δυνατότητα πραγματοποίησης ερευνών σε θαλάσσιες περιοχές πέραν των έξι ναυτικών μιλίων, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διατηρούσε τις σχετικές αξιώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου.
Δεκαετίες στασιμότητας.
Για πολλές δεκαετίες που ακολούθησαν, διαδοχικές ελληνικές κυβερνήσεις επέλεξαν να μην ασκήσουν το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, παρότι αυτό προβλέπεται από το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.
Η επιλογή αυτή δικαιολογήθηκε από την ανάγκη διατήρησης της σταθερότητας και αποφυγής κλιμάκωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης και αρκετοί αναλυτές υποστήριζαν ότι η Ελλάδα παρέμενε διστακτική στην άσκηση δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται διεθνώς.
Η επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια και η νέα στρατηγική.
Το 2021 και επί Κυβέρνησης Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα προχώρησε στην επέκταση των χωρικών της υδάτων στο Ιόνιο από τα 6 στα 12 ναυτικά μίλια, πραγματοποιώντας την πρώτη επέκταση της ελληνικής επικράτειας μετά το 1947.
Η απόφαση αυτή αποτέλεσε μία ιστορική εξέλιξη, καθώς επιβεβαίωσε στην πράξη το δικαίωμα της χώρας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα όπου και όταν το κρίνει σκόπιμο, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Παράλληλα, η κυβέρνηση του Κυριάκος Μητσοτάκης προχώρησε σε σημαντικές αμυντικές συμφωνίες, στην αναβάθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων με νέα μέσα και εξοπλισμούς, καθώς και στην ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της χώρας μέσω στρατηγικών συνεργασιών.
Η προοπτική του υποθαλάσσιου πλούτου.
Σήμερα, η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε μια νέα ιστορική πρόκληση: την πιθανή αξιοποίηση του υποθαλάσσιου ενεργειακού πλούτου της.
Οι έρευνες για φυσικό αέριο και άλλους ενεργειακούς πόρους στο Ιόνιο και νότια της Κρήτης δημιουργούν προσδοκίες για σημαντικά οικονομικά και γεωπολιτικά οφέλη. Ταυτόχρονα, ενισχύουν τη θέση της χώρας στον ευρωπαϊκό ενεργειακό χάρτη και αναδεικνύουν τον στρατηγικό ρόλο της Ανατολικής Μεσογείου.
Οι αντιφάσεις της σημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης.
Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλοί από όσους σήμερα καταγγέλλουν την κυβέρνηση ως «ενδοτική» υπηρέτησαν στο παρελθόν ως πρωθυπουργοί, υπουργοί ή κορυφαία πολιτικά στελέχη χωρίς να προχωρήσουν στην επέκταση των χωρικών υδάτων ή σε άλλες αντίστοιχες πρωτοβουλίες άσκησης των δικαιωμάτων της χώρας.
Η κριτική αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πολιτικής δύναμης.
Ωστόσο, η ιστορική αποτίμηση οφείλει να λαμβάνει υπόψη τα πραγματικά δεδομένα.
Η επέκταση των χωρικών υδάτων στο Ιόνιο, η ενίσχυση της αμυντικής ισχύος της χώρας, οι νέες διεθνείς συμμαχίες και η προώθηση των ερευνών για την αξιοποίηση του υποθαλάσσιου πλούτου συνιστούν ενέργειες που, κατά την άποψη πολλών, υπηρετούν την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.
Η ευθύνη όσων έχουν ασκήσει διακυβέρνηση.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η κριτική που ασκείται από πρώην πρωθυπουργούς, καθώς πρόκειται για πολιτικά πρόσωπα που γνωρίζουν από πρώτο χέρι τις δυσκολίες διαχείρισης των εθνικών θεμάτων και τις ευθύνες που συνοδεύουν τη λήψη κρίσιμων αποφάσεων.
Η κριτική που διατυπώνουν ο Αντώνης Σαμαράς και ο Κώστας Καραμανλής προς την κυβέρνηση είναι απολύτως θεμιτή στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας και του δημόσιου διαλόγου.
Ωστόσο, λόγω της θεσμικής τους διαδρομής και της εμπειρίας τους στη διακυβέρνηση της χώρας, η παρέμβασή τους οφείλει πάντοτε να έχει ως αποκλειστικό γνώμονα την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων και την ενίσχυση της εθνικής ενότητας στα μείζονα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Θεόδωρος Κανελλοπουλος
ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΗΣ ΔΑΚΕ
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
