Υπάρχουν δημοσκοπήσεις που καταγράφουν μια στιγμιαία μεταβολή των κομματικών ποσοστών. Υπάρχουν, όμως, και έρευνες που λειτουργούν ως πολιτική ακτινογραφία: αποκαλύπτουν ρήγματα, κοινωνικές μετακινήσεις και ανάγκες εκπροσώπησης οι οποίες δεν έχουν ακόμη αποκτήσει ολοκληρωμένη κομματική μορφή.
Η έρευνα της Data Consultants στην Αχαΐα ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία.
Ασφαλώς, πρόκειται για τοπική και όχι για πανελλαδική μέτρηση. Διεξήχθη από την 1η έως την 8η Ιουλίου 2026 και, όπως ορθά επισημαίνει και η ίδια η εταιρεία, τα ευρήματά της αποτυπώνουν τις διαθέσεις των πολιτών κατά τον χρόνο διεξαγωγής της και δεν αποτελούν πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος. Εξίσου υποθετικό είναι το σενάριο συμμετοχής κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά.
Οι επισημάνσεις αυτές, όμως, δεν μειώνουν την πολιτική σημασία της μέτρησης. Αντιθέτως, επιτρέπουν να τη διαβάσουμε σωστά: ως δοκιμασία αντοχής του σημερινού κομματικού συστήματος και ως καταγραφή της κοινωνικής διαθεσιμότητας απέναντι σε μια νέα πολιτική πρόταση.
Και αυτή η δοκιμασία είναι καταλυτική.
Χωρίς κόμμα Σαμαρά, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται πρώτη με 21%, αλλά η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη –η ΕΛΑΣ– ακολουθεί με 18,7%, σε απόσταση μόλις 2,3 ποσοστιαίων μονάδων. Το ΠΑΣΟΚ περιορίζεται στο 8,6%, ενώ οι αναποφάσιστοι φθάνουν το 15,4%.
Όταν στο ερωτηματολόγιο εισάγεται το υποθετικό σενάριο συμμετοχής κόμματος υπό τον Αντώνη Σαμαρά, η Νέα Δημοκρατία υποχωρεί στο 18,2%, η ΕΛΑΣ παραμένει σχεδόν αμετακίνητη στο 17,9% και ο νέος φορέας καταλαμβάνει αμέσως την τρίτη θέση με 9,7%, αφήνοντας το ΠΑΣΟΚ τέταρτο, στο 7,4%.
Η μεγάλη πολιτική είδηση, επομένως, δεν βρίσκεται μόνο στο 9,7%.
Βρίσκεται στο γεγονός ότι μια πολιτική δύναμη που δεν έχει ακόμη ιδρυθεί, δεν διαθέτει ανακοινωμένο όνομα, οργανώσεις, ψηφοδέλτια, στελέχη και ολοκληρωμένο κυβερνητικό πρόγραμμα αρκεί, ως ενδεχόμενο και μόνο, για να ανατρέψει την ισορροπία των πρώτων κομμάτων, να στερήσει από τη Νέα Δημοκρατία ακόμη και την αίσθηση μιας ασφαλούς πρωτιάς και να υποβιβάσει το ΠΑΣΟΚ μέσα στην ιστορική του μητρόπολη.
Η πολιτικομάνα Αχαΐα
Για να κατανοήσουμε το πραγματικό βάρος των ευρημάτων, πρέπει να λάβουμε υπόψη και τον τόπο στον οποίο καταγράφονται.
Η Αχαΐα δεν υπήρξε ποτέ μια συνηθισμένη εκλογική περιφέρεια. Υπήρξε πολιτικό εργαστήρι, κοιτίδα ηγετών και πεδίο συνάντησης των μεγάλων ιστορικών παραδόσεων της χώρας.
Από το Καλέντζι ξεκίνησε ο Γεώργιος Παπανδρέου. Στην Αχαΐα πολιτεύθηκαν ο Ανδρέας και ο Γιώργος Παπανδρέου. Στην Πάτρα γεννήθηκε ο Κωστής Στεφανόπουλος, βουλευτής Αχαΐας, ιδρυτής κόμματος και Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας από το 1995 έως το 2005. Από την ίδια πόλη κατάγονταν ο Δημήτριος Γούναρης και ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, δύο κορυφαίες προσωπικότητες της ιστορικής λαϊκής, συντηρητικής και εθνικής παράταξης.
Η Αχαΐα υπήρξε, επομένως, γενέτειρα ηγετών και πολιτικών ρευμάτων τόσο της δημοκρατικής παράταξης όσο και της ιστορικής κοινωνικής και λαϊκής Δεξιάς. Εδώ συναντήθηκαν, συγκρούστηκαν και δοκιμάστηκαν οι μεγάλες πολιτικές παραδόσεις του εικοστού αιώνα.
Από τη δεκαετία του 1950 και μετά, ο νομός εξελίχθηκε στη συναισθηματική και πολιτική «βασιλεύουσα του Παπανδρεϊσμού». Μετά το 1974, και ιδιαίτερα κατά την περίοδο της ανόδου του Ανδρέα Παπανδρέου, έγινε η «βασιλεύουσα του ΠΑΣΟΚ».
Το ΠΑΣΟΚ δεν υπήρξε εδώ μόνο εκλογικός μηχανισμός. Υπήρξε κοινωνικό κίνημα, οικογενειακή παράδοση, συλλογική ταυτότητα και φυσικός πολιτικός προορισμός για μεγάλα τμήματα των εργαζομένων, των μικρομεσαίων, των αγροτών, των δημοσίων υπαλλήλων και της νεολαίας.
Ακριβώς γι’ αυτό, η καταγραφή του ΠΑΣΟΚ στο 8,6% και η περαιτέρω υποχώρησή του στο 7,4% στο σενάριο συμμετοχής του Αντώνη Σαμαρά δεν αποτελούν μια απλή δημοσκοπική λεπτομέρεια. Συνιστούν ιστορική μετατόπιση.
Ένα κόμμα που δεν έχει ακόμη ιδρυθεί ξεπερνά το ΠΑΣΟΚ μέσα στην ίδια τη γεωγραφική και συναισθηματική έδρα της παλαιάς κυριαρχίας του.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι ιστορικές κομματικές ταυτότητες δεν εξασφαλίζουν πλέον αυτόματη εκλογική πίστη. Η πολιτική μνήμη παραμένει, αλλά δεν αρκεί για να δεσμεύσει τις νεότερες γενιές και τα απογοητευμένα κοινωνικά στρώματα.
Το 38,8% του «Κανένας»
Ίσως το βαθύτερο εύρημα της έρευνας να μη βρίσκεται καν στην πρόθεση ψήφου.
Στην αυθόρμητη ερώτηση για τον καταλληλότερο πρωθυπουργό, το 38,8% απαντά «Κανένας». Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συγκεντρώνει 23,5% και ο Αλέξης Τσίπρας 17,4%. Στις ηλικίες 36 έως 47 ετών, το «Κανένας» εκτοξεύεται στο 50,4%.
Δεν πρόκειται για παθητική αδιαφορία. Πρόκειται για συνειδητή πολιτική αποδοκιμασία.
Το «Κανένας» εκφράζει ένα εκλογικό σώμα που δεν αναγνωρίζει στους σημερινούς πολιτικούς αρχηγούς την ικανότητα να του προσφέρουν ασφάλεια, προοπτική, κοινωνική προστασία και εθνική κατεύθυνση.
Η κρίση είναι εντονότερη ακριβώς στις παραγωγικές ηλικίες: στους ανθρώπους που εργάζονται, δημιουργούν οικογένειες, πληρώνουν ενοίκια, δάνεια και φόρους, βιώνουν την ακρίβεια και βλέπουν τις προοπτικές των παιδιών τους να περιορίζονται.
Αυτός είναι ο πραγματικός πολιτικός χώρος μέσα στον οποίο μπορεί να αναπτυχθεί μια νέα δύναμη. Το υποθετικό κόμμα Σαμαρά δεν εμφανίζεται απέναντι σε μια κοινωνία ικανοποιημένη και κομματικά τακτοποιημένη. Εμφανίζεται σε μια κοινωνία που αισθάνεται πολιτικά ορφανή και αναζητεί πρόσωπο, ταυτότητα και κατεύθυνση.
Τι αντιλαμβάνονται οι πολίτες στο πρόσωπο του Σαμαρά
Το 9,7% δεν αποτελεί αποδοχή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος, αφού τέτοιο πρόγραμμα δεν έχει ακόμη παρουσιαστεί. Αποτελεί δήλωση πολιτικής διαθεσιμότητας απέναντι στο πρόσωπο του πρώην πρωθυπουργού και σε όσα ένα τμήμα της κοινωνίας πιστεύει ότι μπορεί να εκφράσει.
Πρόκειται για την αναζήτηση μιας καθαρότερης εθνικής γραμμής, μεγαλύτερης ιδεολογικής συνέπειας, έμφασης στην οικογένεια και στο δημογραφικό, θεσμικής λογοδοσίας, κοινωνικής προστασίας και επιστροφής της Κεντροδεξιάς στις ιστορικές, πατριωτικές και κοινωνικές αναφορές της.
Η ίδια η έρευνα δείχνει ότι η μεγαλύτερη απήχηση του υποθετικού φορέα καταγράφεται μεταξύ όσων αυτοτοποθετούνται στη Δεξιά, όπου φθάνει το 27%. Στην Κεντροδεξιά βρίσκεται στο 10,5% και στο Κέντρο στο 9,4%.
Αποκαλυπτική είναι και η πολιτική προέλευση της δυνητικής εκλογικής του βάσης. Το 39% των σημερινών ψηφοφόρων της Ελληνικής Λύσης και το 39,4% των ψηφοφόρων της ΝΙΚΗΣ δηλώνουν διαθέσιμοι να τον επιλέξουν. Το αντίστοιχο ποσοστό φθάνει στο 11,4% μεταξύ των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας και στο 12,6% μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, ενώ περιορίζεται στο 3,8% στην ΕΛΑΣ.
Τα στοιχεία αποδεικνύουν ότι δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη διαρροή από τη Νέα Δημοκρατία.
Πρόκειται για τη δυνατότητα ανασύνθεσης ολόκληρου του δεξιού, πατριωτικού και συντηρητικού χώρου. Ένα σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων που κατευθύνθηκαν σε μικρότερους σχηματισμούς δεν έχει αποκτήσει αμετάκλητη κομματική ταύτιση. Αναζητεί έναν ισχυρότερο και δυνητικά κυβερνητικό φορέα, χωρίς να εγκαταλείπει τις ιδεολογικές του αναφορές.
Η απώλεια του 11,4% των ψηφοφόρων της Νέας Δημοκρατίας είναι στρατηγικά ακόμη κρισιμότερη. Επειδή η εκλογική δεξαμενή της ΝΔ είναι μεγαλύτερη, η απομάκρυνση περισσότερων από ενός στους δέκα ψηφοφόρους της αποτελεί ευθύ πλήγμα στον κυβερνητικό πυρήνα.
Κυρίως, αποδεικνύει ότι για ένα τμήμα της παραταξιακής βάσης η ψήφος στη Νέα Δημοκρατία δεν ταυτίζεται πλέον αυτονόητα με την ψήφο στον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Το τέλος της μονοκρατορίας
Η κεντρική στρατηγική του σημερινού Μεγάρου Μαξίμου στηρίχθηκε επί χρόνια στην πεποίθηση ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη και κυβερνητικά αξιόπιστη δύναμη στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας.
Οι συντηρητικοί ψηφοφόροι μπορούσαν να διαμαρτύρονται, να απέχουν ή να καταφεύγουν προσωρινά σε μικρότερους σχηματισμούς. Το κυβερνητικό επιτελείο θεωρούσε, όμως, ότι στο τέλος θα επέστρεφαν στη ΝΔ υπό το βάρος του διλήμματος της κυβερνησιμότητας.
Ο Αντώνης Σαμαράς ανατρέπει αυτή την εξίσωση.
Δεν είναι ένα άγνωστο πρόσωπο της διαμαρτυρίας. Είναι πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, με εμπειρία διακυβέρνησης, διεθνή παρουσία και ιστορική σχέση με την κοινωνική βάση της παράταξης.
Μπορεί, επομένως, να αμφισβητήσει όχι μόνο συγκεκριμένες πολιτικές του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά και την αξίωσή του να αποτελεί τον αποκλειστικό εκφραστή και κληρονόμο της ιστορικής Κεντροδεξιάς.
Το δίλημμα παύει να είναι «Μητσοτάκης ή χάος». Μπορεί να μετατραπεί σε «Μητσοτάκης ή μια διαφορετική, πατριωτική, κοινωνική και αξιακά αναγνωρίσιμη Κεντροδεξιά».
Αυτή είναι η πραγματική αιτία του πολιτικού συναγερμού.
Ο κ. Μητσοτάκης πίστεψε ότι μπορούσε να απομακρύνει τη Νέα Δημοκρατία από τις ιστορικές, εθνικές, κοινωνικές και αξιακές αναφορές της χωρίς να καταβάλει εκλογικό τίμημα. Θεώρησε ότι η παράταξη μπορούσε να μετατραπεί σε έναν προσωποκεντρικό, τεχνοκρατικό και επικοινωνιακό μηχανισμό εξουσίας, ενώ η παραδοσιακή της βάση θα παρέμενε εγκλωβισμένη λόγω απουσίας αξιόπιστης εναλλακτικής.
Η δημοσκόπηση της DATA στην Αχαΐα δείχνει ότι αυτή η βεβαιότητα κλονίζεται.
Όταν μια κυβέρνηση αρχίζει να χάνει όχι μόνο ψήφους, αλλά και το αποκλειστικό δικαίωμα να ορίζει την ταυτότητα της παράταξής της, τότε δεν αντιμετωπίζει απλή δημοσκοπική φθορά.
Αντιμετωπίζει κρίση πολιτικής ηγεμονίας.
Οι αλυσιδωτές ανατροπές
Η εμφάνιση ενός κόμματος Σαμαρά δεν επηρεάζει μόνο τη Νέα Δημοκρατία.
Η ΕΛΑΣ ωφελείται έμμεσα, καθώς παραμένει σχεδόν σταθερή την ώρα που η ΝΔ υποχωρεί. Η μεταξύ τους διαφορά περιορίζεται από τις 2,3 μονάδες στα τρία δέκατα. Έτσι, η ΕΛΑΣ μπορεί να διεκδικήσει την πρώτη θέση όχι επειδή κερδίζει μαζικά νέους ψηφοφόρους από τον Σαμαρά, αλλά επειδή ο βασικός της αντίπαλος χάνει δυνάμεις προς τα δεξιά.
Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη πλευρά, υφίσταται ακόμη βαρύτερο συμβολικό πλήγμα. Στη βασιλεύουσα της ιστορικής του κυριαρχίας χάνει την τρίτη θέση από έναν φορέα που δεν έχει ακόμη ιδρυθεί. Πιέζεται ταυτόχρονα από την ΕΛΑΣ στην Κεντροαριστερά και από τον Σαμαρά σε τμήματα του πατριωτικού Κέντρου και των παραδοσιακών κοινωνικών στρωμάτων του.
Διαμορφώνεται, έτσι, ένα πολυκεντρικό και απρόβλεπτο πολιτικό σύστημα: μια αποδυναμωμένη Νέα Δημοκρατία, μια ΕΛΑΣ που διεκδικεί την πρωτιά, ένας νέος δεξιός πόλος με αφετηρία το 9,7%, ένα ΠΑΣΟΚ πιεζόμενο από δύο κατευθύνσεις και μικρότερα κόμματα τα οποία κινδυνεύουν να χάσουν σημαντικό μέρος της βάσης τους.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η αυτοδυναμία απομακρύνεται και οι κυβερνητικές συνεργασίες γίνονται δυσκολότερες. Η επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν θα κρίνει μόνο ποιος θα είναι πρώτος. Θα κρίνει ποιος θα μπορεί να συγκροτήσει μια βιώσιμη πλειοψηφία μέσα σε ένα σύστημα τεσσάρων ή πέντε ουσιαστικών πόλων.
Η πρόκληση για τον Αντώνη Σαμαρά
Η δημοσκόπηση καταγράφει μια πολιτική δυνατότητα. Δεν προσφέρει καμία εγγύηση.
Για να μετατραπεί το 9,7% σε μεγάλο εθνικό πολιτικό γεγονός, ένας νέος φορέας θα πρέπει να αποδείξει ότι δεν αποτελεί απλώς κόμμα διαμαρτυρίας απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη ούτε όχημα προσωπικής δικαίωσης του πρώην πρωθυπουργού.
Θα πρέπει να παρουσιάσει ολοκληρωμένη πρόταση διακυβέρνησης.
Να συνδυάσει τον πατριωτισμό με την κοινωνική δικαιοσύνη. Τη δημοσιονομική σοβαρότητα με την προστασία των ασθενέστερων. Την υπεράσπιση της οικογένειας με μια γενναία δημογραφική πολιτική. Την εθνική αυτοπεποίθηση με τη σταθερή ευρωπαϊκή παρουσία. Την οικονομική ανάπτυξη με τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων. Την ασφάλεια με το κράτος δικαίου. Τη θεσμική λογοδοσία με μια νέα σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και στην πολιτική.
Θα πρέπει, ακόμη, να απευθυνθεί στους ανθρώπους της περιφέρειας, στους αγρότες, στους μικρομεσαίους, στους νέους επιστήμονες, στις οικογένειες που δεν μπορούν να αποκτήσουν σπίτι και στους πολίτες που αισθάνονται ότι η κυβερνητική εικόνα ευημερίας δεν έχει καμία σχέση με την καθημερινή τους ζωή.
Η γεωγραφική κατανομή της μέτρησης είναι αποκαλυπτική.
Το υποθετικό κόμμα Σαμαρά φθάνει στο 13,8% στη Δυτική Αχαΐα και στο 12,9% στην περιοχή Καλαβρύτων–Ερυμάνθου, ενώ στην Αιγιάλεια περιορίζεται στο 5,3%. Η αυξημένη απήχησή του στις αγροτικές και ορεινές περιοχές δείχνει ότι η δυναμική του ακουμπά κοινωνίες που αισθάνονται απομακρυσμένες από το συγκεντρωτικό κράτος και εγκαταλελειμμένες από την κυβερνητική πολιτική.
Εκεί, η πολιτική δεν αξιολογείται από τους δείκτες και τις παρουσιάσεις της Αθήνας. Αξιολογείται από το κόστος παραγωγής, την ερήμωση των χωριών, την πρόσβαση στην υγεία, την απουσία υποδομών και την αγωνία για το μέλλον των παιδιών.
Το μήνυμα της Αχαΐας
Μια τοπική δημοσκόπηση δεν μπορεί να μετατραπεί αυθαίρετα σε πανελλαδικό εκλογικό αποτέλεσμα. Μπορεί, όμως, να λειτουργήσει ως πολιτικό προειδοποιητικό σήμα.
Και το μήνυμα της Αχαΐας είναι ισχυρό.
Η πολιτική μονοκρατορία του Κυριάκου Μητσοτάκη στον χώρο της Κεντροδεξιάς δεν είναι πλέον δεδομένη. Η Νέα Δημοκρατία μπορεί να χάσει όχι μόνο ποσοστά, αλλά και την αποκλειστικότητα της πολιτικής εκπροσώπησης μιας ιστορικής παράταξης.
Το ΠΑΣΟΚ δεν προστατεύεται πλέον από την ιστορική του κληρονομιά, ακόμη και στις περιοχές όπου κάποτε κυριαρχούσε. Η ΕΛΑΣ μπορεί να διεκδικήσει την πρωτιά χωρίς να έχει ακόμη εξασφαλίσει ευρεία κοινωνική ηγεμονία. Και ένας νέος δεξιός πόλος μπορεί να αναδιατάξει ολόκληρο το κομματικό σύστημα προτού ακόμη αποκτήσει επίσημη υπόσταση.
Η Αχαΐα δεν προβλέπει με βεβαιότητα το εκλογικό αποτέλεσμα της χώρας.
Αποκαλύπτει, όμως, κάτι ίσως σημαντικότερο: ότι το πολιτικό σύστημα έχει πάψει να είναι ακίνητο. Οι παλαιές βεβαιότητες καταρρέουν, οι κομματικές ταυτότητες χαλαρώνουν και μεγάλα τμήματα της κοινωνίας αναζητούν νέα εκπροσώπηση.
Το 9,7% δεν αποτελεί ακόμη πολιτικό θρίαμβο.
Αποτελεί, όμως, την πρώτη καθαρή ένδειξη ότι ο πολιτικός χάρτης μπορεί να αλλάξει ριζικά.
Και ότι η εποχή κατά την οποία το Μέγαρο Μαξίμου θεωρούσε ολόκληρη την Κεντροδεξιά ιδιοκτησία του πλησιάζει στο τέλος της.
Του Νίκου Ι. Νικολόπουλου
Προέδρου του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος Ελλάδος
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
