Ο κίνδυνος ανατροπής και καταψήφισης των εν ενεργεία δημάρχων στις αυτοδιοικητικές εκλογές του 2028 είναι εξαιρετικά υπαρκτός και θεσμικά ενισχυμένος, λόγω της ψήφισης του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η εισαγωγή της «εναλλακτικής ψήφου» (instant-runoff voting) καταργεί τον παραδοσιακό δεύτερο γύρο και επιτρέπει στους πολίτες να εκφράσουν μια δεύτερη προτίμηση στο ίδιο ψηφοδέλτιο.
Αν ο εν ενεργεία δήμαρχος δεν πιάσει το όριο του 42% στην πρώτη καταμέτρηση, ανοίγει ο δρόμος για τη λεγόμενη «ψήφο τιμωρίας». Οι ψηφοφόροι των μικρότερων συνδυασμών, που αποκλείονται από τη δυάδα, αποκτούν ρυθμιστικό ρόλο. Εάν η τοπική κοινωνία είναι δυσαρεστημένη με τα «έργα και τις ημέρες» της δημοτικής αρχής, οι εναλλακτικές ψήφοι αυτών των πολιτών μπορούν να κατευθυνθούν μαζικά προς τον δεύτερο επικρατέστερο υποψήφιο. Αυτό δημιουργεί ένα ισχυρό «αντι-δημαρχιακό» μέτωπο, ικανό να ανατρέψει την πρωτιά του πρώτου γύρου.
Το Παράδειγμα του Δήμου Βύρωνα
Για να γίνει κατανοητή η δυναμική, ας εξετάσουμε ένα υποθετικό σενάριο στο Δήμο Βύρωνα, βασισμένο στα νέα δεδομένα:
Συνδυασμός Α (Εν ενεργεία Δήμαρχος): Λαμβάνει 38% των πρώτων προτιμήσεων.
Συνδυασμός Β (Αξιωματική Αντιπολίτευση): Λαμβάνει 32%.
Λοιποί Συνδυασμοί (Γ, Δ, Ε): Συγκεντρώνουν συνολικά 30%.
Με το παλιό σύστημα, ο δήμαρχος θα πήγαινε στη δεύτερη Κυριακή με πλεονέκτημα. Με το νέο σύστημα, η εκλογή κρίνεται ακαριαία. Εφόσον ο δήμαρχος δεν έπιασε το 42%, οι αρχές ξεκινούν τη δεύτερη φάση προσμέτρησης των ψηφοδελτίων των συνδυασμών Γ, Δ και Ε.
Αν το 20% από αυτό το 30% των «μικρών» ψηφοφόρων έχει επιλέξει ως εναλλακτική ψήφο τον Συνδυασμό Β (θέλοντας να τιμωρήσει τη διοίκηση), και μόλις το 5% έχει επιλέξει τον δήμαρχο, το τελικό αποτέλεσμα διαμορφώνεται σε 52% για την αντιπολίτευση (32% + 20%) έναντι 43% για τον δήμαρχο (38% + 5%).
Η εναλλακτική ψήφος μετατρέπεται σε ένα αόρατο αλλά θεσμοθετημένο «ποτάμι» αποδοκιμασίας, το οποίο στερεί από τους δημάρχους τη δυνατότητα να ελίσσονται παρασκηνιακά ανάμεσα στις δύο Κυριακές. Η ανάγκη για πραγματική πλειοψηφική αποδοχή καθίσταται απόλυτη, καθιστώντας κάθε εν ενεργεία δήμαρχο εξαιρετικά ευάλωτο στη συσπειρωμένη οργή των δημοτών.
Η πολιτική πραγματικότητα στην τοπική αυτοδιοίκηση της Αττικής αποδεικνύει ότι η αλαζονεία της «σιγουριάς» είναι ο πιο επικίνδυνος σύμβουλος για τις σημερινές διοικήσεις. Το παράδειγμα του Δήμου Βύρωνα αποτελεί μια ηχηρή προειδοποίηση: όσοι θεωρούν απίθανη μια ολική ανατροπή μέσω «καραμπόλας» είναι βαθιά νυχτωμένοι.
Η συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια και τα οξυμένα οικονομικά προβλήματα που πνίγουν τα νοικοκυριά μεταβάλλουν ραγδαία το πολιτικό κλίμα. Οι πολίτες δεν αναζητούν πλέον το «τέλειο» πρόσωπο, αλλά μια διέξοδο για να εκφράσουν την αποδοκιμασία τους. Σε αυτό το ρευστό περιβάλλον, η αρνητική ψήφος αποκτά τεράστια δυναμική. Αρκεί ένας εναλλακτικός υποψήφιος, που θα καταφέρει να συσπειρώσει τη διαμαρτυρία, για να γκρεμίσει θεωρητικά ακλόνητα φαβορί.
Οι τοπικές κοινωνίες βράζουν και οι παραδοσιακοί μηχανισμοί εξουσίας αδυνατούν να ελέγξουν την υπόγεια οργή. Όταν η καθημερινότητα γίνεται αβίωτη, οι εκλογικές σταθερές καταρρέουν.
Οι δήμαρχοι που επαναπαύονται σε παλιές συμμαχίες και επικοινωνιακά τεχνάσματα σύντομα θα βρεθούν προ εκπλήξεων. Στη σημερινή συγκυρία, κάθε πρόβλεψη είναι επίφοβη και κάθε πολιτική σιγουριά δεν είναι τίποτα περισσότερο από πύργος στην άμμο που μπορεί να παρασύρει το επόμενο εκλογικό κύμα.
Περικλής Καπετανόπουλος
Δημοσιογραφος
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
