Κάθε χρόνο, όταν οι βαθμολογίες στην Έκθεση κινούνται σε μέτρια επίπεδα, αναζωπυρώνεται η ίδια συζήτηση: μήπως το μάθημα δεν έχει πλέον θέση στις Πανελλαδικές Εξετάσεις;
“Γιατί ο σούπερ μεθοδικός μου μαθητής, καταφέρνει 20άρια στα Μαθηματικά και τις Φυσικο-Χημείες και στην Νεοελληνική(ναι αυτήν που ομιλεί) μετά βίας παίρνει ένα μίζερο 15;”
Η άποψη αυτή, που εκφράζεται συχνά από διδάσκοντες των θετικών επιστημών-και όχι μόνο- δεν είναι απλώς εσφαλμένη. Είναι βαθιά αναχρονιστική και ασύμβατη με τις πραγματικές ανάγκες της σύγχρονης εκπαίδευσης, η οποία χρόνο με τον χρόνο δοκιμάζεται τόσο σε ποσοτικούς όσο και σε ποιοτικούς δείκτες. Η ετήσια έκθεση PISA βεβαιώνει του λόγου το ασφαλές. Σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που αναζητά τρόπους να ενισχύσει την κριτική σκέψη, τη δημιουργικότητα και τον εγγραμματισμό, η υποβάθμιση της Έκθεσης κινείται ακριβώς προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Κακά τα ψέματα όμως, οι βαθμολογίες των Πανελλαδικών δημιουργούν εντυπώσεις. Εσφαλμένες μεν, ανθεκτικές δε. Ειναι σαφές ωστόσο, πως η επιτυχία στην Έκθεση δεν είναι αποτέλεσμα μιας εντατικής προετοιμασίας τα δύο τελευταία χρόνια του Λυκείου. Αντίθετα, αποτελεί την κορύφωση μιας μακράς παιδευτικής διαδρομής που ξεκινά από το Δημοτικό και οικοδομεί σταδιακά γλωσσική επάρκεια, αναγνωστική καλλιέργεια και κριτική σκέψη. Δεν πρόκειται για ένα μάθημα που «μαθαίνεται» με αποστήθιση ή τεχνικές της τελευταίας στιγμής.
Την ίδια στιγμή που ο γονιός πέφτει στην βολική παγίδα που λέει πως “γιατί να απασχολήσω με επιπλέον υποχρεώσεις το παιδί μου από τις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου”;
Παράλληλα, είναι ανάγκη να επισημανθεί πως η Έκθεση είναι εξίσου μάθημα εφαρμογής όσο και τα θετικά μαθήματα. Βασίζεται σε συγκεκριμένη θεωρία, σε μεθοδολογία και σε δομημένες τεχνικές. Ωστόσο, απαιτεί και κάτι ακόμη: φαντασία, ευρηματικότητα, πρωτότυπη σκέψη, ικανότητα σύνθεσης και διατύπωσης ολοκληρωμένων συλλογισμών. Τι θα μπορούσε να είναι πιο θετικό και πιο πρακτικό από την ικανότητα να αναλύεις, να επιχειρηματολογείς και να πείθεις;
Σε μια εποχή όπου κυριαρχεί η εικόνα και η πληροφορία καταναλώνεται αποσπασματικά, η Έκθεση υπενθυμίζει ότι η πραγματική επιτυχία δεν εξαντλείται στην ορθή εφαρμογή τύπων ή στις ατέρμονες ακολουθίες πράξεων. Προϋποθέτει τη διαμόρφωση ενός στέρεου πνευματικού υποβάθρου, στο επίκεντρο του οποίου βρίσκεται ο άνθρωπος, η σκέψη και ο λόγος του.
Τέλος, μοιάζει ειρωνικό ότι ακριβώς στην εποχή της ραγδαίας εξάπλωσης της τεχνητής νοημοσύνης τίθεται το ερώτημα «σε τι μας χρειάζεται η Έκθεση». Αν ακολουθούσαμε την ίδια λογική, θα έπρεπε εδώ και δεκαετίες να έχουμε καταργήσει και τα Μαθηματικά, αφού τις πράξεις τις εκτελεί με μεγαλύτερη ακρίβεια ένα κομπιουτεράκι. Όμως ούτε τα Μαθηματικά εξετάζουν την ικανότητα εκτέλεσης πράξεων ούτε η Έκθεση την απλή συγγραφή ενός κειμένου. Και τα δύο εξετάζουν αυτό που καμία μηχανή δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως: την ικανότητα του ανθρώπου να σκέφτεται, να κρίνει και να δημιουργεί.
Διονύσης Γ. Γράψας
ιστορικός
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
