Από τη λίστα υποψηφιοτήτων για το Γκονκούρ, το σημαντικότερο λογοτεχνικό βραβείο στη Γαλλία, αποσύρθηκε το μυθιστόρημα του Καναδοαϊτινού συγγραφέα Τελίσον Ορελιέν, μετά τις καταγγελίες ότι το βιβλίο γράφτηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και τις νεότερες κατηγορίες περί λογοκλοπής.
Η Académie Goncourt, με έδρα το Παρίσι, ανακοίνωσε ότι αφαιρεί το μυθιστόρημα «C’était ça ou mourir» («Ήταν αυτό ή να πεθάνω») από τη λίστα, εξηγώντας ότι η απόφαση ελήφθη με στόχο «να διαφυλαχθεί η ακεραιότητα του βραβείου Γκονκούρ και της ίδιας της Ακαδημίας», της οποίας κεντρικός ρόλος είναι «να προωθεί και να τιμά τη λογοτεχνία που γράφεται από γυναίκες και άνδρες».
Το βιβλίο του 38χρονου Ορελιέν, ο οποίος γεννήθηκε στην Αϊτή, αφηγείται σε πρώτο πρόσωπο την ιστορία ενός καθηγητή Ιστορίας και Γεωγραφίας, ο οποίος εγκαταλείπει την πατρίδα του εξαιτίας της βίας των συμμοριών και ξεκινά ένα επικίνδυνο ταξίδι μέσα από 12 χώρες, προτού τελικά βρει καταφύγιο στον Καναδά.
Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε στη Γαλλία από τον εκδοτικό οίκο Grasset τον Αύγουστο και μέχρι σήμερα έχει πουλήσει περίπου 35.000 αντίτυπα. Είχε μάλιστα κερδίσει το Prix du roman Fnac, ενώ τα δικαιώματα μετάφρασής του έχουν πωληθεί σε περισσότερες από 20 χώρες.
Η επιτυχία του βιβλίου, ωστόσο, συνοδεύτηκε από μια έντονη αντιπαράθεση γύρω από το κατά πόσο αποτελεί πράγματι έργο του συγγραφέα του.
Οι πρώτες καταγγελίες εμφανίστηκαν στο X στις 21 Σεπτεμβρίου, την ίδια ημέρα που το «C’était ça ou mourir» κέρδισε το βραβείο Fnac για το καλύτερο μυθιστόρημα.
Ένας ανώνυμος λογαριασμός με την ονομασία «Balance ton Claude», όνομα που παραπέμπει στο μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης Claude της Anthropic, υποστήριξε ότι υπέβαλε το μυθιστόρημα στο λογισμικό ανίχνευσης AI Pangram. Σύμφωνα με τον λογαριασμό, το αποτέλεσμα έδειξε ότι το βιβλίο ήταν «σχεδόν εξ ολοκλήρου» γραμμένο από τεχνητή νοημοσύνη.
Η αξιοπιστία του συγκεκριμένου εργαλείου αμφισβητήθηκε, ενώ γαλλικά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποίησαν άλλα προγράμματα ανίχνευσης τεχνητής νοημοσύνης, τα οποία κατέληξαν στο αντίθετο συμπέρασμα: ότι το μυθιστόρημα ήταν πολύ πιθανό να έχει γραφτεί από άνθρωπο.
Η απάντηση του συγγραφέα και η αποκάλυψη πίσω από τον ανώνυμο λογαριασμό
Ο Ορελιέν αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για να γράψει το βιβλίο του και υποστήριξε ότι η επίθεση εναντίον του είχε ρατσιστικά κίνητρα.
«Πάντα αγαπούσα να δημιουργώ και να γράφω», δήλωσε. «Δεν βλέπω γιατί θα χρησιμοποιούσα μια μηχανή».
Μιλώντας στη γαλλική εφημερίδα Libération, υποστήριξε ότι στο έργο του χρησιμοποιεί παραδοσιακή γλώσσα και ρυθμούς που προέρχονται από την Αϊτή και την Καραϊβική. «Οι εικόνες, οι επαναλήψεις και ο ρυθμός είναι μια ζωντανή γλώσσα, είναι δικά μου», ανέφερε.
Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε και η ταυτότητα του ανθρώπου πίσω από τον ανώνυμο λογαριασμό στο X. Η εφημερίδα Le Figaro αποκάλυψε στις σελίδες της ότι επρόκειτο για έναν από τους δικούς της αρθρογράφους, τον Σαμουέλ Φιτουσί, συγγραφέα δοκιμίου εναντίον του «wokeism» στον κινηματογράφο και την τηλεόραση.
Ο Φιτουσί εξήγησε μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στο X ότι ξεκίνησε την εκστρατεία επειδή, αν και χαρακτηρίζει τον εαυτό του «τεχνο-αισιόδοξο», φοβάται ότι «η τεχνητή νοημοσύνη θα προκαλέσει την εξαφάνιση της ανάγνωσης και της γραφής».
Αρχικά, η ίδια η Académie Goncourt εμφανιζόταν περισσότερο επιφυλακτική απέναντι στις κατηγορίες. Την Τετάρτη, ο πρόεδρός της, Φιλίπ Κλοντέλ, είχε ζητήσει να υπάρξει προσοχή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι καταγγελίες.
Η κατάσταση, όμως, άλλαξε μετά την εμφάνιση ξεχωριστών καταγγελιών περί λογοκλοπής σε γαλλικά μέσα ενημέρωσης.
Η Libération υποστήριξε σε δημοσίευμά της ότι ο συγγραφέας είχε αντιγράψει ένα βραβευμένο διήγημα από τον πρόλογο του βιβλίου του Γάλλου δημοσιογράφου Λουί Ποβέλ «The Morning of the Magicians», το οποίο κυκλοφόρησε αρχικά το 1960.
Η Académie Goncourt επικαλέστηκε τελικά στην ανακοίνωσή της τόσο τις νέες καταγγελίες περί λογοκλοπής όσο και τα αποτελέσματα αναλύσεων σχετικά με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Συγκεκριμένα, έκανε λόγο για τις «λογοκλοπές για τις οποίες ο συγγραφέας έχει υπάρξει ένοχος με την πάροδο του χρόνου και οι οποίες μόλις αποκαλύφθηκαν», καθώς και για «το συγκλίνον αποτέλεσμα αρκετών αναλύσεων αξιόπιστων ερευνητών και δημοσιογράφων», οι οποίες, σύμφωνα με την Ακαδημία, καταδεικνύουν ότι το βιβλίο «είναι κατά πάσα πιθανότητα σε πολύ μεγάλο βαθμό προϊόν τεχνητής νοημοσύνης».
«Στόχος είναι να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα», πρόσθεσε η Ακαδημία, «να επιβεβαιώσουμε ότι ούτε εγκρίνουμε ούτε αποδεχόμαστε με οποιονδήποτε τρόπο τη δημιουργία κειμένων που παράγονται με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης».
Ο εκδοτικός οίκος κρατά αποστάσεις – «Υπάρχει ένας πραγματικός άνθρωπος πίσω από το βιβλίο»
Πιο επιφυλακτική στάση κράτησε ο αρχικός εκδοτικός οίκος του μυθιστορήματος, ο καναδικός Les Éditions du Boréal.
Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι «δυστυχώς, σε αυτό το στάδιο, δεν είμαστε σε θέση να επιβεβαιώσουμε ή να διαψεύσουμε τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει ο συγγραφέας».
Ο εκδοτικός οίκος τόνισε ότι είναι σημαντικό να μην εξαχθούν βιαστικά συμπεράσματα, επισημαίνοντας πως «χωρίς αξιόπιστα και συγκεκριμένα στοιχεία, δεν είναι δική μας αρμοδιότητα να αποφασίσουμε εάν αυτό το βιβλίο έχει δικαίωμα να υπάρχει».
Παράλληλα, δήλωσε «ανήσυχος» για τις νεότερες καταγγελίες περί λογοκλοπής, αλλά επισήμανε ότι δεν πρέπει να ξεχνά κανείς πως πίσω από το βιβλίο βρίσκεται ένας πραγματικός άνθρωπος.
«Καταδικάζουμε απερίφραστα τα μηνύματα μίσους και τις προσωπικές επιθέσεις των τελευταίων ημερών και καλούμε όλους να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση», ανέφερε.
Ο ίδιος ο Ορελιέν ανακοίνωσε ότι δεν πρόκειται να σχολιάσει περαιτέρω τις τελευταίες καταγγελίες.
Μιλώντας την Πέμπτη στο λογοτεχνικό φεστιβάλ Les Correspondances, στη Μανόσκ της νότιας Γαλλίας, υποστήριξε ότι πίσω από την υπόθεση υπάρχει «η επιθυμία όχι μόνο να επιτεθούν στο βιβλίο, αλλά κυρίως στη φωνή μου… να με φιμώσουν».
Όπως είπε, για αυτόν τον λόγο θα «κάνει ένα βήμα πίσω και θα περιμένει μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα».
Η υπόθεση εξελίσσεται λίγες ημέρες πριν από το επόμενο κρίσιμο στάδιο του μεγαλύτερου γαλλικού λογοτεχνικού βραβείου. Η Académie Goncourt πρόκειται να ανακοινώσει τη shortlist στις 6 Οκτωβρίου, ενώ ο νικητής του βραβείου θα γίνει γνωστός στις 4 Νοεμβρίου.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
