Σοβαρά επεισόδια σημειώθηκαν το βράδυ της Δευτέρας 5/10 στην Πρίστινα, όταν διαδηλωτές συγκρούστηκαν με την αστυνομία έξω από τα κτίρια της κυβέρνησης και της Βουλής του Κοσόβου, απαιτώντας από τους βουλευτές να ολοκληρώσουν τη διαδικασία αλλαγής του νόμου για το Ειδικό Δικαστήριο της Χάγης.
Η αστυνομία έκανε χρήση δακρυγόνων και αντλιών νερού, ενώ διαδηλωτές πέταξαν πέτρες, κροτίδες και πυροτεχνήματα προς τις δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με την αστυνομία, 17 άνθρωποι τραυματίστηκαν, μεταξύ των οποίων έξι αστυνομικοί, ενώ τρεις διαδηλωτές προσήχθησαν.
Το Associated Press, επικαλούμενο τον διευθυντή επειγόντων περιστατικών νοσοκομείου της Πρίστινα, μετέδωσε διαφορετικό απολογισμό, κάνοντας λόγο για 12 τραυματίες, εκ των οποίων 11 πολίτες.
Η Βουλή είπε «ναι» στην πρώτη ανάγνωση – όχι όμως στη δεύτερη
Νωρίτερα τη Δευτέρα, η Βουλή του Κοσόβου ενέκρινε σε πρώτη ανάγνωση το νομοσχέδιο που έχει καταθέσει το Δημοκρατικό Κόμμα του Κοσόβου (PDK) για την τροποποίηση του νόμου που διέπει τα Ειδικά Επιμελητήρια και την Ειδική Εισαγγελία.
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε με 91 ψήφους υπέρ, χωρίς ψήφο κατά ή αποχή. Η Δημοκρατική Ένωση του Κοσόβου (LDK) δεν συμμετείχε στην ψηφοφορία.
Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, δεν ήταν αρκετή για τους διαδηλωτές, οι οποίοι ζητούσαν να ολοκληρωθεί άμεσα και η δεύτερη ανάγνωση, ώστε οι αλλαγές να αποκτήσουν οριστική ισχύ.
Το αίτημα δεν ικανοποιήθηκε. Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε χωρίς δεύτερη ψηφοφορία, με αποτέλεσμα οι συγκεντρωμένοι έξω από τη Βουλή να αποκλείσουν τις εξόδους και να εμποδίσουν βουλευτές να αποχωρήσουν.
Η προσπάθεια του PDK να προχωρήσει η δεύτερη ανάγνωση την ίδια ημέρα δεν έγινε δεκτή. Η πρόεδρος της Βουλής, Αλμπουλένα Χαξίου, υποστήριξε ότι πρέπει να υπάρξει συμφωνία για την εκλογή προέδρου της Δημοκρατίας, καθώς η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με κρίσιμη συνταγματική προθεσμία.
Τι αλλάζει με τις προτεινόμενες τροπολογίες
Το νομοσχέδιο προβλέπει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας και στη δικαιοδοσία των Ειδικών Επιμελητηρίων.
Μεταξύ άλλων προβλέπει:
ανώτατο όριο ποινής τα 15 χρόνια φυλάκισης,
δυνατότητα προσφυγής στο Ανώτατο Δικαστήριο του Κοσόβου για ζητήματα που αφορούν τη δικαιοδοσία,
δυνατότητα έκτισης των ποινών στο Κόσοβο,
δυνατότητα προεδρικής χάρης για καταδικασθέντες,
μεταφορά στις δικαστικές αρχές του Κοσόβου υποθέσεων που, μετά τις αλλαγές, δεν θα εμπίπτουν πλέον στη δικαιοδοσία των Ειδικών Επιμελητηρίων,
περιορισμό της χρονικής και εδαφικής δικαιοδοσίας του δικαστηρίου.
Το PDK υποστηρίζει την άμεση ψήφιση των αλλαγών. Ο αρχηγός του κόμματος, Μπετρί Χάμζα, έχει συνδέσει την υποστήριξη των 22 βουλευτών του κόμματός του στην εκλογή προέδρου με την προηγούμενη ολοκλήρωση της διαδικασίας για τον νόμο του Ειδικού Δικαστηρίου.
Κούρτι: «Βιαστικές» οι αλλαγές
Ο πρωθυπουργός του Κοσόβου, Αλμπίν Κούρτι, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στην προσπάθεια άμεσης ολοκλήρωσης της νομοθετικής διαδικασίας.
Ο Κούρτι δήλωσε στη Βουλή ότι οι προτεινόμενες αλλαγές έγιναν «βιαστικά» και χωρίς επαρκή ανάλυση και μελέτη, ενώ υποστήριξε ότι η χώρα χρειάζεται θεσμούς που να λειτουργούν και μια κρατική στρατηγική για την αντιμετώπιση της υπόθεσης στη Χάγη.
Το κόμμα του, το Κίνημα Αυτοδιάθεσης (Vetëvendosje), στήριξε την πρώτη ανάγνωση, αλλά δεν συμφώνησε να προχωρήσει την ίδια ημέρα και η δεύτερη ψηφοφορία.
Ο Κούρτι έχει επίσης υποστηρίξει ότι η δικαστική οδός μέσω της έφεσης είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να αμφισβητηθούν οι καταδικαστικές αποφάσεις.
Η υπόθεση Θάτσι που πυροδότησε τις κινητοποιήσεις
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν μετά την απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου του Ειδικού Δικαστηρίου του Κοσόβου στη Χάγη για τους τέσσερις πρώην ηγέτες του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου (UCK).
Το δικαστήριο έκρινε ένοχους τους Χασίμ Θάτσι, Κάντρι Βέσελι, Ρετζέπ Σελίμι και Γιακούπ Κράσνιτσι για εγκλήματα πολέμου, μεταξύ άλλων για παράνομη ή αυθαίρετη κράτηση, σκληρή μεταχείριση, βασανιστήρια και δολοφονίες.
Οι ποινές ανέρχονται συνολικά σε 81 χρόνια κάθειρξης. Συγκεκριμένα οι κατηγορούμενοι δικάστηκαν:
Χασίμ Θάτσι: 25 χρόνια
Γιακούπ Κράσνιτσι: 25 χρόνια
Κάντρι Βέσελι: 18 χρόνια
Ρετζέπ Σελίμι: 13 χρόνια
Οι τέσσερις κατηγορούμενοι αθωώθηκαν από τις κατηγορίες για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Οι συνήγοροί τους έχουν ανακοινώσει ότι θα ασκήσουν έφεση. Το Εφετείο έχει ήδη συγκροτηθεί και η προθεσμία για την κατάθεση των ειδοποιήσεων έφεσης έχει παραταθεί έως τις 27 Νοεμβρίου 2026.
Γιατί το δικαστήριο βρίσκεται στη Χάγη
Τα Ειδικά Επιμελητήρια του Κοσόβου δημιουργήθηκαν το 2015, υπό έντονη διεθνή πίεση, για τη διερεύνηση και εκδίκαση καταγγελιών για εγκλήματα που φέρεται να διαπράχθηκαν από μέλη του UCK κατά τη διάρκεια και μετά τον πόλεμο του Κοσόβου.
Παρότι αποτελούν τμήμα του δικαστικού συστήματος του Κοσόβου, έχουν την έδρα τους στη Χάγη και στελεχώνονται από διεθνείς δικαστές και εισαγγελείς.
Η επιλογή της Χάγης έγινε, μεταξύ άλλων, λόγω των ανησυχιών για πολιτικές πιέσεις και για την προστασία μαρτύρων.
Στο Κόσοβο, όμως, η λειτουργία του δικαστηρίου παραμένει εξαιρετικά αμφιλεγόμενη, καθώς σημαντικό τμήμα της αλβανικής πλειοψηφίας θεωρεί τον UCK δύναμη που πολέμησε τις σερβικές δυνάμεις κατά τον πόλεμο του 1998-99.
Η δικαστική απόφαση συμπίπτει με βαθιά πολιτική κρίση
Η αντιπαράθεση για το Ειδικό Δικαστήριο έχει πλέον συνδεθεί άμεσα με μια δεύτερη κρίσιμη πολιτική εκκρεμότητα: την εκλογή νέου προέδρου του Κοσόβου.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η διαδικασία εκλογής πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 6 Οκτωβρίου. Εάν δεν εκλεγεί πρόεδρος, η Βουλή διαλύεται και η χώρα οδηγείται σε νέες βουλευτικές εκλογές εντός 45 ημερών.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται η πολιτική σύγκρουση μεταξύ του Κούρτι και του PDK.
Το PDK ζητά να προηγηθεί η οριστική ψήφιση των τροπολογιών για το Ειδικό Δικαστήριο. Η πλευρά του Κούρτι θέλει να προηγηθεί η εκλογή προέδρου, ώστε να αποφευχθεί νέα εκλογική αναμέτρηση.
Οι διαπραγματεύσεις Κούρτι και Χάμζα δεν κατέληξαν σε συμφωνία τη Δευτέρα, ενώ μέχρι αργά το βράδυ παρέμενε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας προσπάθειας για πολιτικό συμβιβασμό.
Οι διαδηλώσεις συνεχίζονται
Οι κινητοποιήσεις κατά της απόφασης της Χάγης πραγματοποιούνται σχεδόν καθημερινά από τις 16 Σεπτεμβρίου. Πριν από τα επεισόδια της Δευτέρας, οι περισσότερες συγκεντρώσεις είχαν πραγματοποιηθεί χωρίς μεγάλης έκτασης βία.
Τη Δευτέρα, ωστόσο, η κατάσταση κλιμακώθηκε όταν οι διαδηλωτές απαίτησαν την άμεση δεύτερη ανάγνωση του νομοσχεδίου και απέκλεισαν τις εξόδους της Βουλής.
Η αστυνομία του Κοσόβου ανακοίνωσε ότι είχε λάβει μέτρα για τη διασφάλιση της τάξης και τη διεξαγωγή της διαδήλωσης εντός του νόμιμου πλαισίου, αλλά ανέφερε ότι ορισμένοι διαδηλωτές προσπάθησαν να περάσουν τα κιγκλιδώματα και εκτόξευσαν πυροτεχνήματα προς τα κρατικά κτίρια.
Τι ακολουθεί
Η 6η Οκτωβρίου είναι πλέον καθοριστική για το Κόσοβο. Η χώρα βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με την πίεση των διαδηλωτών για την αλλαγή του νόμου για το Ειδικό Δικαστήριο και με την προθεσμία για την εκλογή προέδρου.
Μια συμφωνία μεταξύ των πολιτικών κομμάτων θα μπορούσε να αποτρέψει την προσφυγή στις κάλπες. Αντίθετα, η αποτυχία εκλογής προέδρου έως τη λήξη της προθεσμίας ανοίγει τον δρόμο για νέα διάλυση της Βουλής και πρόωρες εκλογές, προσθέτοντας ένα ακόμη κεφάλαιο στην παρατεταμένη πολιτική αστάθεια του Κοσόβου.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
