Η ανακύκλωση δεν είναι ούτε σύνθημα ούτε επικοινωνιακή άσκηση. Είναι περιβαλλοντική υποχρέωση, οικονομική δραστηριότητα και, τελικά, υπόθεση που αφορά άμεσα τον καταναλωτή και την ελληνική παραγωγή.
Γι’ αυτό και η εφαρμογή του νέου Συστήματος Επιστροφής Εγγύησης (Deposit Return System – DRS) στην Ελλάδα πρέπει να γίνει με απόλυτη διαφάνεια, ίσους κανόνες και πλήρη τεκμηρίωση.
Το DRS αφορά πλαστικές και μεταλλικές συσκευασίες ποτών έως τρία λίτρα.
Ο καταναλωτής θα καταβάλλει κατά την αγορά ένα εγγυοδοτικό αντίτιμο και, όταν επιστρέφει την άδεια και ακέραιη συσκευασία, θα λαμβάνει πίσω την αντίστοιχη αξία. Πρόκειται συνεπώς για μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο συλλογής και ανακύκλωσης εκατομμυρίων συσκευασιών.
Το ερώτημα δεν είναι εάν η Ελλάδα χρειάζεται καλύτερη ανακύκλωση.
Τη χρειάζεται επειγόντως.
Τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά στοιχεία δείχνουν ότι το συνολικό ποσοστό ανακύκλωσης αποβλήτων συσκευασίας στην Ελλάδα το 2022 ήταν μόλις 43%, έναντι περίπου 65% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ταυτόχρονα έχουν επισημανθεί προβλήματα στην επαλήθευση ορισμένων δεδομένων.
Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, ένα νέο σύστημα τέτοιας κλίμακας πρέπει να αποδεικνύει με πραγματικά και συγκρίσιμα στοιχεία ότι θα επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα.
Από την Αχαΐα ξεκίνησε η έρευνα
Το τελευταίο διάστημα, μέσα από συστηματική έρευνα και επεξεργασία στοιχείων που πραγματοποιήθηκε στην Αχαΐα, σε συνεργασία με ανθρώπους της αγοράς και του κλάδου των αναψυκτικών και μη αλκοολούχων ποτών, αναδείχθηκαν ουσιαστικά ερωτήματα γύρω από την εφαρμογή του νέου συστήματος.
Ερωτήματα που δεν αφορούν μόνο έναν επιχειρηματικό κλάδο.
Αφορούν το πραγματικό κόστος του DRS, την αξιοποίηση ή μη των υφιστάμενων υποδομών ανακύκλωσης, τους όρους συμμετοχής των επιχειρήσεων, τη μετοχική σύνθεση και τη διακυβέρνηση του φορέα, την προστασία του ανταγωνισμού και, τελικά, το κόστος που ενδέχεται να φτάσει στον καταναλωτή.
Αυτά τα ερωτήματα δεν πρέπει να απαντηθούν με υποθέσεις.
Πρέπει να απαντηθούν με έγγραφα και στοιχεία.
Από την Αχαΐα στη Βουλή
Το ζήτημα τέθηκε στην Ελληνική Λύση και πλέον έφτασε στη Βουλή.
Με Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας ζητούνται συγκεκριμένες απαντήσεις για την αποτελεσματικότητα του νέου DRS, το πραγματικό οικονομικό του κόστος, τη διαδικασία αδειοδότησης, την ανεξαρτησία του φορέα διαχείρισης και την προστασία του ελεύθερου ανταγωνισμού.
Κυρίως, όμως, ζητούνται έγγραφα.
Μεταξύ άλλων, ζητούνται ο πλήρης φάκελος αδειοδότησης της DRS Hellas, το ισχύον καταστατικό και ο πίνακας μετόχων και δικαιωμάτων ψήφου, οι κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων, τυχόν αλληλογραφία ή γνωμοδότηση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, καθώς και η αξιολόγηση του ΕΟΑΝ για την ανεξαρτησία του διαχειριστή, την ίση πρόσβαση και τους δίκαιους όρους συμμετοχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι ζητούνται επίσης τα στοιχεία ΑΦΜ, ΓΕΜΗ και εταιρικής διαδοχής που εξετάστηκαν για τους μετόχους του φορέα.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία.
Δεν πρέπει να προδικάσουμε τι θα δείξουν τα στοιχεία.
Πρέπει όμως να απαιτήσουμε να δοθούν.
Ποιος πληρώνει τελικά;
Υπάρχει και ένα δεύτερο κρίσιμο ζήτημα.
Ποιο είναι το πραγματικό συνολικό κόστος εφαρμογής και λειτουργίας του DRS; Πόσο κοστίζει ανά συσκευασία; Ποια θα είναι η επιβάρυνση των παραγωγών; Και ποιο μέρος αυτού του κόστους μπορεί τελικά να ενσωματωθεί στην τιμή που πληρώνει ο καταναλωτής;
Αυτά δεν είναι θεωρητικά ερωτήματα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία τα ελληνικά νοικοκυριά πιέζονται από το κόστος ζωής και οι ελληνικές παραγωγικές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν υψηλό λειτουργικό κόστος, κάθε νέα οικονομική επιβάρυνση πρέπει να είναι απολύτως αιτιολογημένη.
Εάν το νέο σύστημα είναι αποτελεσματικότερο, αυτό πρέπει να αποδειχθεί.
Εάν είναι οικονομικότερο, πρέπει να παρουσιαστούν οι αριθμοί.
Και εάν οι ήδη υπάρχουσες υποδομές μπορούν να αξιοποιηθούν αντί να απαξιωθούν, πρέπει να γνωρίζουμε γιατί επιλέγεται διαφορετικός δρόμος.
Δεν είμαστε απέναντι στην ανακύκλωση
Αυτό πρέπει να είναι απολύτως ξεκάθαρο.
Δεν είμαστε απέναντι στο DRS επειδή είναι DRS. Και ασφαλώς δεν είμαστε απέναντι στην ανακύκλωση.
Είμαστε υπέρ ενός συστήματος που πραγματικά ανακυκλώνει περισσότερο, λειτουργεί αποτελεσματικά, προστατεύει τον ανταγωνισμό, δεν δημιουργεί αδικαιολόγητες επιβαρύνσεις και αντιμετωπίζει όλους τους συμμετέχοντες με τους ίδιους κανόνες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση άλλωστε έχει θεσπίσει συγκεκριμένο πλαίσιο για τα συστήματα επιστροφής εγγύησης και θέτει υψηλούς στόχους συλλογής.
Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι αν θα προχωρήσουμε προς αποτελεσματικότερη ανακύκλωση.
Το ζητούμενο είναι πώς.
Με ποιο κόστος.
Με ποιους κανόνες.
Με ποια διαφάνεια.
Και με ποιες εγγυήσεις ότι το σύστημα υπηρετεί πραγματικά το περιβάλλον, την οικονομία, τον υγιή ανταγωνισμό και τον πολίτη.
Τώρα περιμένουμε απαντήσεις
Η Αχαΐα έθεσε τα ερωτήματα.
Η Ελληνική Λύση τα έφερε στη Βουλή.
Τώρα τον λόγο έχει η κυβέρνηση.
Και όταν δοθούν οι απαντήσεις και κατατεθούν τα έγγραφα, θα πρέπει να εξεταστούν ένα προς ένα.
Γιατί στην πολιτική δεν αρκεί να καταγγέλλεις.
Πρέπει να ερευνάς, να τεκμηριώνεις, να ρωτάς και να απαιτείς απαντήσεις.
Αυτό ακριβώς οφείλουμε να κάνουμε.
Του Δημητρίου Γ. Παλούμπη
Πολιτικού Επιστήμονα
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
