Στην παράδοση του Αγώνα του 1821 ο Σταυρός, οι εικόνες των Αγίων, τα λάβαρα και οι σημαίες της πίστεως δεν ήταν ξένα προς τον αγωνιστικό βίο. Αποτελούσαν μέρος της πνευματικής και ιστορικής πραγματικότητας μέσα στην οποία έζησαν και αγωνίστηκαν οι Έλληνες. Ο γέρος του Μωριά ο Θεοδωράκης Κολοκοτρώνης πάνω στην περικεφαλαία του είχε χαραγμένο τον Τίμιο Σταυρό, κι ας τον επικρίνουν. Ο Μακρυγιάννης ο στρατηγός επίσης, κι ας τον συκοφαντούν. Για τον θαλασσομάχο Ανδρέα Μιαούλη παραδίδεται ότι στη ναυαρχίδα του υψωνόταν μεγάλος μαύρος Σταυρός, με τις επιγραφές:
«ΙΗΣΟΥΣ ΧΡΙΣΤΟΣ ΝΙΚΑ»
«ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΟΠΟΣ ΕΧΘΡΩΝ ΤΡΟΜΟΣ». «ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΙΣΤΩΝ ΤΟ ΣΤΗΡΙΓΜΑ».
Η παράδοση αυτή δεν αφορά μόνον τον Μιαούλη και τους άλλους οπλαρχηγούς. Συνδέεται ευρύτερα με τα λάβαρα και τα θρησκευτικά σύμβολα πολλών αγωνιστών του 1821 και με το φρόνημα που αποτυπώθηκε στη γνωστή φράση, πρώτα «Για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος την ελευθερία». Από το «ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ», που η χριστιανική παράδοση συνδέει με τον Μέγα Κωνσταντίνο και το σημείο του Σταυρού, μέχρι τα λάβαρα της Επανάστασης, η πίστη αποτέλεσε σημαντικό στοιχείο της ιστορικής μνήμης του Ελληνισμού.
Η κρίσιμη συνταγματική διάκριση
Εδώ, όμως, πρέπει να γίνει μία απολύτως σαφής νομική διάκριση: Άλλο το Κράτος, άλλο το πολιτικό κόμμα και άλλο ο πολιτικός ως φυσικό πρόσωπο. Το Κράτος δεσμεύεται από το Σύνταγμα και οφείλει να προστατεύει τη θρησκευτική ελευθερία, την ισότητα και τα δικαιώματα όλων. Το άρθρο 13 κατοχυρώνει την ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης, ενώ τα άρθρα 5 και 14 προστατεύουν, αντίστοιχα, την ελεύθερη συμμετοχή στην πολιτική ζωή και την ελευθερία της έκφρασης.
Ο πολίτης, όμως, δεν είναι το Κράτος
Επομένως, ένας πολιτευτής, δεν παύει να έχει θρησκευτική συνείδηση, ούτε υποχρεούται, επειδή συμμετέχει στην πολιτική, να αποκρύψει την προσωπική του πίστη!! Άλλο είναι η κρατική επιβολή της θρησκευτικής πεποίθησης, η οποία θα προσέκρουε στις συνταγματικές εγγυήσεις, και άλλο η προσωπική έκφραση της θρησκευτικής συνείδησης ενός πολίτη.
Η περίπτωση της κάρτας του πολιτευτή στο να έχει πάνω χριστιανικά σύμβολα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το περιστατικό με πολιτευτή της Α΄ Αθηνών, ο οποίος είχε τυπώσει τίς προσωπικές του κάρτες. Στη μία πλευρά υπήρχε η εικόνα του Αγίου Προστάτη του και Πολιούχου των Καλαβρύτων, ενώ στην άλλη η φωτογραφία του, τα προσωπικά και πολιτικά του στοιχεία και η αναφορά στο τότε κόμμα του. Το κόμμα, του ζήτησε να αποσύρει τις κάρτες, για λόγους που το ίδιο θεωρούσε σημαντικούς. Ο πολιτευτής διαφώνησε και τελικά αποχώρησε από το συγκεκριμένο κόμμα.
Νομικά, όμως, πρέπει να ξεχωρίσουμε τα πράγματα.
Ένα κόμμα μπορεί να καθορίζει τη δική του κομματική και επικοινωνιακή γραμμή. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να θεωρείται ότι η προσωπική θρησκευτική έκφραση του πολιτευτή, απαγορεύεται, από το Σύνταγμα. Μία προσωπική κάρτα με την εικόνα ενός Αγίου προστάτου του, δεν αποτελεί, από μόνη της, κρατική πράξη, διοικητική απόφαση ή άσκηση δημόσιας εξουσίας. Ούτε ταυτίζεται αυτομάτως με προσηλυτισμό. Η προσωπική πίστη δεν είναι κρατική επιβολή. Η κομματική γραμμή, δεν είναι συνταγματική απαγόρευση. Και η θρησκευτική έκφραση, δεν είναι από μόνη της προσηλυτισμός. Αυτή είναι η ουσιώδης νομική διάκριση.
Η σύγχρονη δημοκρατική Πολιτεία οφείλει να προστατεύει εξίσου τον πιστό και τον μη πιστό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι απαιτεί από τον πιστό πολίτη, να εγκαταλείψει την πίστη του, όταν εισέρχεται στον δημόσιο βίο. Η ιστορία του 1821 και το Σύνταγμα της σύγχρονης Ελλάδας δεν χρειάζεται να αντιπαρατίθενται. Η πίστη δεν καταργεί το Σύνταγμα.
Το Σύνταγμα δεν καταργεί την ελευθερία της πίστης
Όποιος αδυνατεί να διακρίνει τη διάσταση μεταξύ προσωπικής πίστης, κομματικής επιλογής και κρατικής επιβολής, αντιμετωπίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα ιστορικής γνώσης, συνταγματικής παιδείας και ορθής κατανόησης της θρησκευτικής ελευθερίας.
Και ίσως αυτό είναι το πραγματικό μάθημα: Να γνωρίζουμε την ιστορία μας, να σεβόμαστε το Σύνταγμά μας και να μην φοβόμαστε τα σύμβολα, που διαμόρφωσαν τη συλλογική μας μνήμη ως Έθνος, είτε είμαστε πολίτες ή πολιτικοί ή πολιτευτές ενός λαού και γενναίου Έθνους που με περηφάνεια ακόμα έχει στο Προοίμιο του Συντάγματος του “Εις το Όνομα της Αγίας Τριάδος”. Δεν είναι διακοσμητικό, είναι απόλυτα καθοριστικό και συνταγματικά ουσιώδες, εκφράζει την ισχυρή πλειοψηφία αυτού του Γένους, του Κράτους, της Πολιτείας, πέρα από κόμματα και ιδεολογίες.
Παναγόπουλος Π. Αλέξιος
Ακαδημαϊκός και Καθηγητής (DDDr. Dr.Habil.)
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
