Ανεμογεννήτριες: Αυτό που στην Ελλάδα πολεμάμε, η Φινλανδία το μετατρέπει στην απόλυτη «ασπίδα» εθνικής άμυνας!

Στην Ελλάδα, το θέμα των ανεμογεννητριών προκαλεί σχεδόν πάντα θύελλα αντιδράσεων. Τοπικές κοινωνίες και περιβαλλοντικές οργανώσεις διαμαρτύρονται για την αλλοίωση του φυσικού τοπίου και την αισθητική υποβάθμιση των βουνών και των νησιών μας. Τι θα γινόταν, όμως, αν αυτές οι τεράστιες κατασκευές δεν παρήγαγαν απλώς ρεύμα, αλλά θωράκιζαν την εθνική μας ασφάλεια;

Αυτό ακριβώς το σενάριο δοκιμάζεται αυτή τη στιγμή στη Φινλανδία, λίγα χιλιόμετρα από τα ρωσικά σύνορα, αλλάζοντας ριζικά το αφήγημα γύρω από τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και δίνοντάς τους έναν απρόσμενο διπλό ρόλο (dual-use infrastructure).

Το Πείραμα “Resileast” και η λύση του ύψους

Στη Λαπεενράντα της Νότιας Καρελίας, ερευνητές από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο (LUT) διεξάγουν ένα φιλόδοξο πείραμα: δοκιμάζουν έναν νέο τρόπο αξιοποίησης των αιολικών πάρκων. Ταυτόχρονα με την παραγωγή καθαρής ενέργειας, τα τεράστια κατάρτια χρησιμοποιούνται ως υπερυψωμένες πλατφόρμες για αισθητήρες και υπερσύγχρονα ραντάρ. Ο εξοπλισμός αυτός έχει ήδη εγκατασταθεί σε 10 αιολικά πάρκα, τα οποία συνολικά αριθμούν περίπου 1.000 ανεμογεννήτριες.

Ο στόχος; Ο εντοπισμός μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) νωρίτερα και από μεγαλύτερη απόσταση.

Οι παραδοσιακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ραντάρ δυσκολεύονται συχνά να εντοπίσουν drones που πετούν πολύ χαμηλά (όπως τα ρωσικά Shahed). Εδώ κρύβεται το μεγάλο πλεονέκτημα της ανεμογεννήτριας: ο πυλώνας της μπορεί να υψώνεται έως και 200 μέτρα πάνω από το έδαφος. Σύμφωνα με τον Petteri Laaksonen, επικεφαλής ερευνών του LUT, αυτό το ύψος προσφέρει στα συστήματα παρακολούθησης εμβέλεια έως και 80 χιλιόμετρα, σβήνοντας τα “τυφλά σημεία” της άμυνας.

«Όταν κατασκευάζουμε υποδομές αιολικής ενέργειας, μπορούμε πλέον να τις χρησιμοποιήσουμε παράλληλα και ως πλατφόρμες παρακολούθησης.» — Petteri Laaksonen.

Από εμπόδιο, μετατράπηκαν σε τακτικό πλεονέκτημα

Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο αυτής της εξέλιξης είναι η ανατροπή ενός παλιού προβλήματος. Ιστορικά, η αιολική ενέργεια αποτελούσε εφιάλτη για τα ραντάρ. Τα τεράστια πτερύγια που περιστρέφονται δημιουργούσαν «σκιές» και παρεμβολές στις στρατιωτικές οθόνες, με αποτέλεσμα πολλά κράτη να απαγορεύουν την κατασκευή αιολικών πάρκων κοντά σε ευαίσθητες παραμεθόριες ζώνες.

Τοποθετώντας, όμως, τα ραντάρ πάνω στην ίδια την κατασκευή, το πρόβλημα των παρεμβολών ακυρώνεται. Ταυτόχρονα, τα πλεονεκτήματα για τον στρατό πολλαπλασιάζονται:

• Αποκέντρωση: Αντί για 2-3 μεγάλες στρατιωτικές βάσεις ραντάρ (οι οποίες είναι εύκολοι στόχοι για τον εχθρό), δημιουργείται ένα δίκτυο 1.000 μικρών, διάσπαρτων αισθητήρων.
• Ανθεκτικότητα: Η εξουδετέρωση ενός αποκεντρωμένου δικτύου είναι πρακτικά αδύνατη σε συνθήκες πολέμου.
• Χαμηλό κόστος: Δεν απαιτούνται νέες, βαριές κατασκευές για τον στρατό. Η υποδομή (πυλώνας, ρεύμα, οπτικές ίνες) είναι ήδη εκεί από τις εταιρείες ενέργειας.

Το ευρωπαϊκό «τείχος drones» και η Ελληνική οπτική

Αφορμή για τις εντατικές δοκιμές στάθηκαν οι πολλαπλές παραβιάσεις του φινλανδικού εναέριου χώρου από drones την περασμένη άνοιξη. Το πρόγραμμα (που εντάσσεται στην πρωτοβουλία Resileast) φιλοδοξεί να αποτελέσει τον τεχνολογικό πυρήνα για το λεγόμενο «dronevegg» (τείχος drones) — μια ενιαία ασπίδα παρακολούθησης που σχεδιάζει η Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ κατά μήκος των συνόρων με τη Ρωσία.

Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσο ενδιαφέρον για την Ελλάδα. Η χώρα μας, με εκτεταμένα σύνορα, αμέτρητα νησιά και –αναπόφευκτα– ισχυρούς ανέμους, επενδύει ήδη βαριά στα αιολικά πάρκα, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις. Αν οι ανεμογεννήτριες στο Αιγαίο ή στον Έβρο δεν ήταν απλώς βιομηχανικές εγκαταστάσεις παραγωγής ρεύματος, αλλά αποτελούσαν παράλληλα νευραλγικούς κόμβους του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης των Ενόπλων Δυνάμεων ενάντια σε εχθρικά drones (π.χ. Bayraktar), η συζήτηση για την εγκατάστασή τους ίσως να έπαιρνε μια εντελώς διαφορετική διάσταση.