Με 600 μαθητές λιγότερους στην Α΄ τάξη του Δημοτικού θα ξεκινήσει η νέα σχολική χρονιά στη Δυτική Ελλάδα και την Αχαΐα, ενώ την τελευταία δεκαετία το μαθητικό δυναμικό της Περιφέρειας έχει μειωθεί κατά 20%.
Στην Αχαΐα, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο έντονη στις μικρότερες και ορεινές περιοχές, όπου η πληθυσμιακή συρρίκνωση αποτυπώνεται πλέον και στα σχολεία. Καταργήσεις, συγχωνεύσεις και συμπτύξεις τμημάτων συνθέτουν έναν νέο σχολικό χάρτη.
Οι άδειες σχολικές αίθουσες δεν είναι πλέον μια εικόνα που αφορά μόνο μεμονωμένες περιοχές. Αποτελούν την αντανάκλαση ενός δημογραφικού προβλήματος που εξελίσσεται και αφήνει το αποτύπωμά του στην εκπαίδευση.
Η μείωση των γεννήσεων, σε συνδυασμό με την πληθυσμιακή αποχώρηση από μικρότερους και κυρίως ορεινούς οικισμούς, οδηγεί σε λιγότερα παιδιά στα σχολεία. Και όταν οι μαθητές λιγοστεύουν, αλλάζει αναπόφευκτα και ο ίδιος ο σχολικός χάρτης.
Τα στοιχεία που έχει καταγράψει ο Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας, Νίκος Δελέγκος, αποτυπώνουν το μέγεθος της αλλαγής.
«Τα σχολεία μας αποτελούν τον καθρέφτη του δημογραφικού προβλήματος που βιώνει η χώρα μας. Δεν μιλάμε πλέον για απειλή, αλλά για πρόβλημα, το οποίο εξελίσσεται ταχύτατα», σημειώνει ο κ. Δελέγκος.
20% λιγότεροι μαθητές σε μία δεκαετία
Η εικόνα είναι ξεκάθαρη σε επίπεδο Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας.
Την τελευταία δεκαετία το μαθητικό δυναμικό έχει μειωθεί κατά 20%, σύμφωνα με τον Περιφερειακό Διευθυντή Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας, Νίκο Δελέγκο ο οποίος μίλησε στο Patrapress.gr
«Την τελευταία δεκαετία έχουμε καταγράψει μία μείωση μαθητικού δυναμικού κατά 20% στη Δυτική Ελλάδα», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Η φετινή σχολική χρονιά έρχεται να επιβεβαιώσει αυτή την τάση. Στην Αχαΐα, την Αιτωλοακαρνανία και την Ηλεία θα ξεκινήσει με περίπου 600 μαθητές λιγότερους στην Α΄ τάξη του Δημοτικού σε σχέση με πέρυσι.
Πρόκειται για μια απώλεια που δεν αφορά απλώς έναν αριθμό σε έναν εκπαιδευτικό πίνακα. Αντανακλά τη μείωση των παιδιών σχολικής ηλικίας και, σε βάθος χρόνου, τη συρρίκνωση των οικογενειών που κατοικούν σε πολλές περιοχές της Δυτικής Ελλάδας.
Στα χωριά η εικόνα είναι ακόμη πιο έντονη
Το 20% αφορά το σύνολο της Περιφέρειας. Όμως η εικόνα δεν είναι ίδια σε πόλεις και χωριά.
Ο Νίκος Δελέγκος επισημαίνει ότι η μείωση του μαθητικού δυναμικού είναι ακόμη μεγαλύτερη στα χωριά, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν υπάρχει εξειδικευμένη έρευνα που να δίνει ξεχωριστό ποσοστό για την ύπαιθρο και τα αστικά κέντρα.
«Η μείωση είναι ακόμη μεγαλύτερη στα χωριά, αλλά η καταγραφή που έχουμε αφορά όλη την Περιφέρεια. Δεν έχουμε πιο εξειδικευμένες έρευνες για την ύπαιθρο και τα αστικά κέντρα», σημειώνει ο Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας, Νίκος Δελέγκος.
Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αχαΐα. Στα ορεινά και μικρότερα χωριά, η αποχώρηση οικογενειών και η μείωση των γεννήσεων δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο: λιγότερες οικογένειες σημαίνουν λιγότερα παιδιά, λιγότερα παιδιά σημαίνουν μικρότερα τμήματα και τα μικρότερα τμήματα, με τη σειρά τους, θέτουν σε δοκιμασία τη λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Η ερημοποίηση της υπαίθρου περνά και από τις σχολικές αίθουσες
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Δήμου Ερυμάνθου, όπου το δημογραφικό αποτύπωμα είναι ιδιαίτερα έντονο.
Ο δήμαρχος Ερυμάνθου, Θεόδωρος Μπαρής, έχει επισημάνει τη σημαντική πληθυσμιακή απώλεια της περιοχής. Από το 2001 έως το 2021 ο Δήμος Ερυμάνθου έχασε περίπου 4.000 κατοίκους, με τη μεγαλύτερη απώλεια να καταγράφεται στα ορεινά χωριά.
Εκεί η συρρίκνωση του πληθυσμού είναι άμεσα συνδεδεμένη με την εικόνα των σχολείων. Οι μικρότερες ηλικίες λιγοστεύουν και μαζί τους μειώνονται οι μαθητές που μπορούν να στηρίξουν τη λειτουργία μιας σχολικής μονάδας.
Ο κ. Μπαρής έχει υπογραμμίσει ότι καμία δράση ή πρωτοβουλία δεν μπορεί να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα εάν δεν επικεντρώνεται στην παραμονή των κατοίκων στην περιοχή και, κυρίως, στη δημιουργία συνθηκών που θα ενθαρρύνουν την επιστροφή όσων έχουν εγκαταλείψει τον τόπο.
Για τα ορεινά χωριά, επομένως, το σχολείο δεν είναι απλώς ένας χώρος εκπαίδευσης. Είναι ένας από τους τελευταίους ζωντανούς πυρήνες της τοπικής κοινωνίας.
Συγχωνεύσεις και καταργήσεις στον σχολικό χάρτη
Η δημογραφική υποχώρηση έχει αρχίσει πλέον να αποτυπώνεται και επίσημα στον σχολικό χάρτη της Δυτικής Ελλάδας.
Σύμφωνα με τις αποφάσεις που περιλαμβάνονται στο ΦΕΚ 3625/19-6-2026, τέσσερις σχολικές μονάδες παύουν να λειτουργούν ως αυτόνομες μονάδες, μέσω καταργήσεων ή συγχωνεύσεων.
Στην Ηλεία καταργείται οριστικά το Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκάμπου.
Στην Αχαΐα, το 19ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών συγχωνεύεται με το 6ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών. Η νέα σχολική μονάδα θα λειτουργεί ως 16θέσιο στο 6ο Δημοτικό Σχολείο Πατρών.
Αλλαγές καταγράφονται και στην Αιτωλοακαρνανία.
Το Νηπιαγωγείο Αμοργιανών συγχωνεύεται με το Νηπιαγωγείο Μαλεσιάδας, το οποίο παραμένει σε λειτουργία.
Παράλληλα, το Νηπιαγωγείο Εμπεσού εντάσσεται στο Νηπιαγωγείο Νέου Χαλκιόπουλου, το οποίο διατηρείται ως ενεργή σχολική μονάδα.
Οι αλλαγές αυτές αφορούν διαφορετικές περιοχές, αλλά έχουν κοινή αφετηρία: τη μείωση του αριθμού των μαθητών και τη σταδιακή πληθυσμιακή αποδυνάμωση περιοχών της Δυτικής Ελλάδας.
Οι συμπτύξεις τμημάτων προκαλούν αντιδράσεις
Την ίδια ώρα, η μείωση του μαθητικού πληθυσμού έχει φέρει στο προσκήνιο και το ζήτημα των συμπτύξεων τμημάτων στα δημοτικά σχολεία της Αχαΐας.
Εκπαιδευτικοί και γονείς έχουν εκφράσει αντιδράσεις για τις σχετικές αποφάσεις, οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία των σχολικών μονάδων.
Ο Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας, Νίκος Δελέγκος, εξηγεί ότι οι αποφάσεις λαμβάνονται από το Περιφερειακό Υπηρεσιακό Συμβούλιο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης (ΠΥΣΠΕ) και τις αρμόδιες διευθύνσεις, με βάση το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Όπως εξηγεί, ο ανώτατος αριθμός μαθητών ανά τμήμα ορίζεται στους 25, ενώ προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του αριθμού όταν υπάρχουν μαθητές με ειδικές μαθησιακές ανάγκες ή αναπηρίες, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει η νομοθεσία.
«Η απόφαση αυτή ελήφθη με βάση το νομικό πλαίσιο, το οποίο είναι ασφυκτικό», σημειώνει ο κ. Δελέγκος.
Έτσι, η μείωση του μαθητικού πληθυσμού δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα: σχολεία με λιγότερα παιδιά, τμήματα που συμπτύσσονται και μονάδες που χάνουν την αυτονομία τους.
Το δημογραφικό «γράφει» τον νέο σχολικό χάρτη
Από τα Νηπιαγωγεία μέχρι τα Δημοτικά, η δημογραφική εικόνα γίνεται ολοένα και πιο ορατή.
Η μείωση των γεννήσεων δεν επηρεάζει μόνο τον αριθμό των μαθητών που μπαίνουν σήμερα στην Α΄ Δημοτικού. Δημιουργεί μια αλυσιδωτή επίδραση που ξεκινά από το Νηπιαγωγείο και συνεχίζεται σε όλες τις επόμενες βαθμίδες.
Και όσο οι οικογένειες εγκαταλείπουν μικρούς και ορεινούς οικισμούς, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η πίεση στις σχολικές μονάδες της υπαίθρου.
Το αποτέλεσμα είναι ένας εκπαιδευτικός χάρτης που αλλάζει σταδιακά. Σχολεία καταργούνται, άλλα συγχωνεύονται, τμήματα συμπτύσσονται και οι μαθητές λιγοστεύουν.
Το πρόβλημα, όμως, δεν σταματά στην εκπαίδευση.
Για τις τοπικές κοινωνίες, η απώλεια ενός σχολείου μπορεί να αποτελέσει ακόμη ένα βήμα προς την ερημοποίηση. Για μια οικογένεια, η ύπαρξη σχολείου στον τόπο κατοικίας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την παραμονή της. Και για ένα χωριό, τα παιδιά είναι ουσιαστικά η εγγύηση ότι υπάρχει συνέχεια.
Οι 600 λιγότεροι μαθητές στην Α΄ Δημοτικού και η συνολική μείωση κατά 20% του μαθητικού δυναμικού μέσα σε μία δεκαετία δεν είναι απλώς εκπαιδευτικά μεγέθη. Είναι ένας από τους πιο καθαρούς δείκτες του δημογραφικού προβλήματος που βρίσκεται ήδη μπροστά μας.
Και στην Αχαΐα, όπως και στην υπόλοιπη Δυτική Ελλάδα, η επόμενη μεγάλη μάχη δεν θα αφορά μόνο το πόσα σχολεία θα λειτουργούν, αλλά το αν θα υπάρχουν αρκετές οικογένειες και παιδιά για να γεμίσουν τις αίθουσές τους.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
