Δομικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο εκλέγονται και διοικούνται οι Δήμοι και οι Περιφέρειες της χώρας δρομολογεί το Υπουργείο Εσωτερικών, θέτοντας σε δημόσια διαβούλευση τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Το σχέδιο που παρουσίασε ο υπουργός Θεόδωρος Λιβάνιος δεν περιορίζεται σε επιμέρους παρεμβάσεις, αλλά επιχειρεί μια συνολική αναδιάταξη του θεσμικού πλαισίου, με αιχμή το εκλογικό σύστημα.
💡 Βασικά Σημεία: (AI)
- Κατάργηση του β’ γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
- Εφαρμογή νέου εκλογικού συστήματος με «διπλή» ψήφο.
- Απλοποίηση της διαδικασίας και μείωση του κόστους.
Εκλογές από μία Κυριακή με «διπλή» ψήφο
Κεντρική τομή του νέου νομοσχεδίου αποτελεί η οριστική κατάργηση της διαδικασίας των δύο γύρων στις αυτοδιοικητικές εκλογές. Από τις κάλπες του 2028 και μετά, οι πολίτες θα καλούνται να εκλέγουν δημάρχους και περιφερειάρχες σε μία και μόνο Κυριακή. Το νέο μοντέλο συνδυάζει την κλασική ψήφο με τη λεγόμενη «συμπληρωματική» ή εναλλακτική επιλογή. Παράλληλα, προβλέπεται ότι οι εκλογές στους 332 Δήμους και τις 13 Περιφέρειες θα διεξάγονται πλέον σε σταθερό χρόνο, κάθε πέντε χρόνια, την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου.
Η διαδικασία της ψηφοφορίας διατηρεί σε μεγάλο βαθμό γνώριμα στοιχεία, καθώς οι εκλογείς θα επιλέγουν τον συνδυασμό της προτίμησής τους και θα βάζουν σταυρούς στους υποψήφιους συμβούλους. Ωστόσο, το ψηφοδέλτιο εμπλουτίζεται: στο κάτω μέρος θα αναγράφονται οι υπόλοιποι συνδυασμοί, δίνοντας τη δυνατότητα στον ψηφοφόρο να δηλώσει μία δεύτερη, εναλλακτική επιλογή, εφόσον το επιθυμεί.
📍 ⏳ Άλλες ειδήσεις για ΔΗΜΟΣ
Πώς θα γίνεται η καταμέτρηση σε δύο στάδια
Η καταμέτρηση των ψήφων θα εξελίσσεται σε δύο στάδια την ίδια βραδιά, χωρίς να απαιτείται νέα προσέλευση στις κάλπες:
-
Α’ Φάση: Αν ένας συνδυασμός συγκεντρώσει ποσοστό άνω του 42%, αναδεικνύεται απευθείας νικητής και εξασφαλίζει την πλειοψηφία στα συμβούλια, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι εναλλακτικές ψήφοι.
-
Β’ Φάση: Αν κανένας συνδυασμός δεν υπερβεί το 42%, ενεργοποιείται η δεύτερη φάση. Σε αυτή συμμετέχουν αποκλειστικά οι δύο επικρατέστεροι συνδυασμοί. Στα ποσοστά τους προστίθενται οι εναλλακτικές (δεύτερες) ψήφοι που έλαβαν από ψηφοφόρους των παρατάξεων που έμειναν εκτός δυάδας. Έτσι προκύπτει ο τελικός νικητής.
Ένα πρακτικό παράδειγμα
Έστω ότι ο συνδυασμός «Α» συγκεντρώνει αρχικά 40% και ο συνδυασμός «Β» 36%, ενώ το υπόλοιπο 24% πηγαίνει σε μικρότερες παρατάξεις. Από αυτό το 24%, ένα μέρος των ψηφοφόρων έχει δηλώσει δεύτερη προτίμηση: το 5% κατευθύνεται προς τον «Α» και το 10% προς τον «Β». Με την ενσωμάτωση των εναλλακτικών ψήφων, ο συνδυασμός «Α» φτάνει στο 45%, όμως ο «Β» ανατρέπει το σκηνικό, αγγίζει το 46% και αναδεικνύεται νικητής από την πρώτη Κυριακή.
Το «αγκάθι» της αποχής στην Πάτρα και το κόστος
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εσωτερικών, η κατάργηση του β’ γύρου στοχεύει στην απλοποίηση της διαδικασίας, τη μείωση του κόστους και την αντιμετώπιση της καλπάζουσας αποχής. Τα στοιχεία του ΥΠΕΣ δείχνουν κατακόρυφη πτώση της προσέλευσης τη δεύτερη Κυριακή.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των εκλογών του 2023, όπου στον Δήμο Αθηναίων η συμμετοχή στον β’ γύρο περιορίστηκε στο 26,7% και στη Θεσσαλονίκη στο 32,5%. Στην Πάτρα, η συμμετοχή τη δεύτερη Κυριακή κινήθηκε στο 44,5%, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από την πρώτη αναμέτρηση.
Παράλληλα, το νέο σύστημα απαλλάσσει τους ετεροδημότες από διπλά έξοδα μετακίνησης και μειώνει την οικονομική και διοικητική επιβάρυνση των δήμων, των δικαστικών αντιπροσώπων και των υπηρεσιών.
Οι 10 σημαντικότερες τομές του νέου Κώδικα
Ο νέος ενιαίος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης συγκεντρώνει όλες τις διάσπαρτες ρυθμίσεις σε ένα κείμενο, μειώνοντας τη γραφειοκρατία και ξεκαθαρίζοντας τις αρμοδιότητες. Οι δέκα κυριότερες αλλαγές είναι:
-
Ενιαίο πλαίσιο για Δήμους και Περιφέρειες: Βάζει τέλος στη σύγχυση αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατικών υπηρεσιών, πρώην νομαρχιών και δήμων.
-
Συμμετοχή των πολιτών: Θεσμοθετείται το συμβουλευτικό δημοτικό δημοψήφισμα μέσω ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
-
Αναβάθμιση των Συμβουλίων Νέων: Καθιερώνονται σαφείς κανόνες εκλογής τους με ψηφιακές διαδικασίες.
-
Διαφάνεια και λογοδοσία: Υποχρεωτική ψηφιακή δημοσιοποίηση όλων των αποφάσεων και αυστηροποίηση των ελέγχων.
-
Αναδιοργάνωση διακυβέρνησης: Σαφής διαχωρισμός ρόλων μεταξύ Δημοτικών/Περιφερειακών Συμβουλίων και των αντίστοιχων Επιτροπών.
-
Καθαρά Οικονομικά: Εισαγωγή αποτελεσματικότερων κανόνων στις οικονομικές υπηρεσίες για την εξάλειψη «γκρίζων ζωνών».
-
Αυτοτελής Υπηρεσία Ελέγχου Νομιμότητας: Δημιουργείται ψηφιακό σύστημα που θα ελέγχει αποκλειστικά τη νομιμότητα (και όχι τη σκοπιμότητα) των πράξεων της αυτοδιοίκησης.
-
Ξεκάθαρη καταστατική θέση αιρετών: Καθορίζονται με σαφήνεια οι αντιμισθίες, τα έξοδα παράστασης και οι ειδικές άδειες των στελεχών.
-
Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση: Ρητή καταγραφή των αρμοδιοτήτων για να αποφεύγονται επικαλύψεις μεταξύ κράτους, περιφερειών και δήμων.
-
Ψηφιακός μετασχηματισμός: Δημιουργία ηλεκτρονικών εφαρμογών για την καθημερινή εξυπηρέτηση του πολίτη και τη δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου σε ειδικά κέντρα.
Η δομή του νέου Κώδικα (Τα 6 Βιβλία)
Το νέο θεσμικό πλαίσιο αναπτύσσεται σε έξι διακριτά θεματικά βιβλία:
-
1ο Βιβλίο: Ορισμός αυτοδιοίκησης, σχέσεις α’ και β’ βαθμού, νέο εκλογικό σύστημα και έλεγχος δαπανών.
-
2ο Βιβλίο: Όργανα διοίκησης, γνωμοδοτικά συμβούλια, νομικά πρόσωπα και υποχρεώσεις αιρετών.
-
3ο Βιβλίο: Συστηματική καταγραφή και μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στους ΟΤΑ.
-
4ο Βιβλίο: Ενιαίος χάρτης οικονομικής διοίκησης, δημόσιες συμβάσεις και διαχείριση περιουσίας.
-
5ο Βιβλίο: Μηχανισμοί ελέγχου νομιμότητας και πειθαρχική ευθύνη των αιρετών προσώπων.
-
6ο Βιβλίο: Γενικές οριζόντιες λειτουργίες και κύρωση του πρόσθετου πρωτοκόλλου του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
1. Πότε θα εφαρμοστεί το νέο σύστημα εκλογής των Δημάρχων και Περιφερειαρχών; Το νέο εκλογικό μοντέλο της μίας και μόνης Κυριακής, με τη χρήση της συμπληρωματικής/εναλλακτικής ψήφου, θα εφαρμοστεί επίσημα από τις επόμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, οι οποίες είναι προγραμματισμένες για το έτος 2028.
2. Είναι υποχρεωτικό για τον ψηφοφόρο να επιλέξει δεύτερο συνδυασμό στο ψηφοδέλτιο; Όχι, η δήλωση δεύτερης προτίμησης στο κάτω μέρος του ψηφοδελτίου είναι προαιρετική. Εάν ο ψηφοφόρος επιθυμεί, στηρίζει μόνο τον συνδυασμό της πρώτης επιλογής του. Αν όμως ο συνδυασμός του αποκλειστεί από τη δυάδα, η ψήφος του δεν θα προσμετρηθεί στη β’ φάση της καταμέτρησης.
3. Τι αλλάζει με τα τοπικά δημοψηφίσματα και τη συμμετοχή των πολιτών; Ο νέος Κώδικας θεσμοθετεί τη διεξαγωγή συμβουλευτικών δημοτικών δημοψηφισμάτων με απόλυτα εγγυημένες διαδικασίες, δίνοντας τη δυνατότητα στους δημότες να ψηφίζουν ηλεκτρονικά για κρίσιμα ζητήματα της περιοχής τους. Με τον ίδιο ψηφιακό τρόπο θα διεξάγονται πλέον και οι εκλογές για τα Τοπικά Συμβούλια Νέων.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
