Η Μάχη Γεωγακοπούλου για το επεισόδιο πολιτικής αντιπαράθεσης της εξουσίας
Η υπόθεση που βαραίνει την ηγεσία της ΓΣΕΕ με κατηγορίες για διασπάθιση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων σε προγράμματα κατάρτισης ανέργων δεν είναι ακόμη ένα επεισόδιο πολιτικής αντιπαράθεσης αλλά ζήτημα σοβαρής θεσμικής ευθύνης.
Οι πόροι αυτοί προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus και από εθνικούς προϋπολογισμούς που επιβαρύνουν τον φορολογούμενο.
Σκοπός τους είναι η επανένταξη ανέργων, αναβάθμιση δεξιοτήτων, κοινωνική κινητικότητα. Όταν προκύπτουν κατηγορίες κακοδιαχείρισης ή ιδιοτελούς αξιοποίησης τέτοιων πόρων, η ζημιά αφορά άμεσα την εθνική ανάπτυξη.
Σε χώρες με ώριμη κουλτούρα λογοδοσίας, οι οργανισμοί που διαχειρίζονται ευρωπαϊκά ή δημόσια κονδύλια υπόκεινται σε πολυεπίπεδους ελέγχους.
Στη Γερμανία, η ομοσπονδιακή συνομοσπονδία συνδικάτων Deutscher Gewerkschaftsbund λειτουργεί με αυστηρά εσωτερικά πρωτόκολλα διαφάνειας και εξωτερικούς οικονομικούς ελέγχους. Οποιαδήποτε σκιά σε διαχείριση συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων ενεργοποιεί άμεση ανεξάρτητη αξιολόγηση.
Στη Σουηδία, η Landsorganisationen i Sverige δημοσιεύει αναλυτικές οικονομικές εκθέσεις και διαχωρίζει πλήρως τη διοίκηση από την επιχειρησιακή διαχείριση επιδοτήσεων. Η σύγκρουση συμφερόντων θεωρείται θεσμικός κίνδυνος πρώτης γραμμής.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Trades Union Congress υπόκειται σε κανονιστικό πλαίσιο που επιβάλλει ετήσιους ανεξάρτητους ελέγχους, ενώ οποιαδήποτε αμφισβήτηση οδηγεί συχνά σε αποχώρηση της ηγεσίας μέχρι την ολοκλήρωση της διερεύνησης.
Το κοινό στοιχείο;
Η προστασία του θεσμού προηγείται της προστασίας των προσώπων.
Η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί για τις συγκεκριμένες κατηγορίες, αυτό είναι αυτονόητο. Όμως η πολιτική και θεσμική ευθύνη λειτουργεί σε διαφορετικό επίπεδο. Όταν ένας οργανισμός που εκπροσωπεί εργαζόμενους κατηγορείται για κακοδιαχείριση πόρων που προορίζονται για ανέργους, δημιουργείται ένα βαθύ ηθικό ρήγμα.
Δεν πρόκειται απλώς για παρατυπίες.
Πρόκειται για ενδεχόμενη αποστέρηση ευκαιριών από τους πιο ευάλωτους.
Η χώρα βίωσε πρόσφατα δημοσιονομική κατάρρευση, με αιτίες που περιλάμβαναν τη συστηματική αδιαφάνεια, την απουσία ελέγχων και την πελατειακή διαχείριση πόρων. Τα μνημόνια δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα διεθνών συγκυριών αλλά κυριως προϊόν εσωτερικής θεσμικής ανεπάρκειας.
Σήμερα, κάθε σκιά στη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων αναβιώνει εκείνη την σκοτεινή περίοδο. Η αξιοπιστία απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στους ίδιους τους πολίτες δεν είναι δεδομένη, κερδίζεται μόνο με διαφάνεια και λογοδοσία.
Αλλιώς, απλώς ανακυκλώνουμε τα λάθη που θα μας οδηγήσουν πάλι σε νέες δυσάρεστες περιπέτειες.
Το πρόβλημα της μακροχρόνιας εξουσίας
Η απουσία ορίων θητειών σε κορυφαίες συνδικαλιστικές θέσεις δημιουργεί συνθήκες συσσώρευσης ισχύος και μειωμένου εσωτερικού ελέγχου. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές δημοκρατίες, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν αυστηρά νομικά όρια, η πολιτική κουλτούρα επιβάλλει εναλλαγή ηγεσίας μετά από δύο θητείες καθώς η μακροχρόνια παραμονή δημιουργεί θεσμικό κίνδυνο.
Μια ώριμη αντίδραση σε παρόμοια συγκυρία θα περιλάμβανε:
-Πλήρη και άμεση δημοσιοποίηση όλων των οικονομικών στοιχείων των προγραμμάτων.
-Ανεξάρτητο εξωτερικό έλεγχο με διεθνή λογιστικά πρότυπα.
-Προσωρινή ή οριστική αποχώρηση της ηγεσίας μέχρι την ολοκλήρωση της διερεύνησης.
-Θεσμοθέτηση ανώτατου ορίου δύο θητειών για την αποτροπή συγκέντρωσης ισχύος.
Η απουσία ορίων θητειών στον συνδικαλιστικό χώρο (και αλλού) αποτελεί σοβαρή θεσμική παθογένεια.
Η παραίτηση, σε τέτοιο περιβάλλον, δεν είναι πράξη ήττας αλλά πράξη θεσμικής ευθύνης.
Σε ευρωπαϊκή χώρα η παραίτηση σε τέτοια συγκυρία θα ήταν αυτονόητη, όχι επειδή το απαιτεί ο νόμος αλλά επειδή το επιβάλλει η θεσμική κουλτούρα.
Το ζήτημα δεν είναι αν ένας πρόεδρος θα παραμείνει στη θέση του. Το ζήτημα είναι αν ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα θα ανακτήσει το ηθικό του πλεονέκτημα.
Και ένας από τους βασικούς λόγους της χρεοκοπίας ήταν η διαχρονική διαπλοκή πολιτικής εξουσίας, πελατειακού κράτους και θεσμικής αδιαφάνειας.
Και ένας από τους βασικούς λόγους της χρεοκοπίας ήταν η διαχρονική διαπλοκή πολιτικής εξουσίας, πελατειακού κράτους και θεσμικής αδιαφάνειας.
Σήμερα, λιγότερο από δύο δεκαετίες μετά, βλέπουμε ξανά το ίδιο μοτίβο,
μακροχρόνια παραμονή σε θέσεις ισχύος, αδιαφανείς διαδρομές χρηματοδότησης, ελλιπής αυτοπεριορισμός.
Αν θέλουμε να γίνουμε μια χώρα που έμαθε από τη χρεοκοπία, τότε η διαφάνεια δεν μπορεί να είναι διαπραγματεύσιμη. Και η προστασία των θεσμών δεν μπορεί να εξαρτάται από τη βούληση των προσώπων που διοικούν για δεκαετίες.
Μάχη Γεωγακοπούλου
τ. Πολιτευτής ΠΑΣΟΚ Αχαΐας
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
