Από την «υποχώρηση» στην Κάσο μέχρι τη «ρηματική διακοίνωση» στη Γαλλία, η Αθήνα βήμα-βήμα παραχώρησε στην Άγκυρα λόγο και ρόλο στη θάλασσά μας. Τα πράγματα είναι ήδη αρκετά περίεργα, και η κυβέρνηση τα κάνει ακόμη πιο περίεργα με τη στάση της.
Πρόκειται ούτως ή άλλως για μια περίπλοκη υπόθεση, που περιέχει τεχνικά και νομικά χαρακτηριστικά και απαιτεί σοβαρότητα, ψυχραιμία και τεκμηρίωση για να αναλυθεί. Ωστόσο, απέναντι σε μια αντιπολίτευση που θέτει σοβαρά ερωτήματα, βλέπουμε μια κυβέρνηση η οποία τις ημέρες από τη ρηματική διακοίνωση μέχρι σήμερα έχει επιδοθεί σε μια επικοινωνιακή εκστρατεία παραπλάνησης, αποπροσανατολισμού και τελικά αποφυγής απαντήσεων.
Τα γεγονότα — και το πρώτο ρωγμή. Η γαλλική πλευρά απέστειλε όντως ρηματική διακοίνωση στην Άγκυρα. Η κυβέρνηση το παραδέχτηκε, αλλά επέμεινε ότι ήταν «απλή ενημέρωση» και όχι αίτημα άδειας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Μαρινάκης δήλωσε ότι «η άδεια ζητήθηκε από την Ελλάδα και την Κύπρο», «δεν ζητήθηκε άδεια από την Τουρκία» και ότι η ρηματική διακοίνωση είναι «ο ηπιότερος τρόπος μετάδοσης μηνύματος». Ακούγεται καθησυχαστικό. Αλλά υπάρχει ένα πρόβλημα: το ίδιο το έγγραφο δεν έχει δημοσιοποιηθεί ποτέ. Η αντιπολίτευση ζητά επίμονα να δει το πρωτότυπο κείμενο, αλλά η κυβέρνηση αρνείται μέχρι σήμερα να το δημοσιοποιήσει.
Το ερώτημα που δεν απαντιέται. Αν πραγματικά είναι «απλή ενημέρωση» και δεν βλάπτει τα κυριαρχικά δικαιώματα, τότε γιατί να το κρύψει; Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Χατζηδάκης είπε σε συνέντευξή του ότι κατά την ενημέρωση των πολιτικών αρχηγών «θα δοθεί το κείμενο της ρηματικής διακοίνωσης». Αλλά σύμφωνα με δημοσιεύματα, το Μέγαρο Μαξίμου αιφνιδιάστηκε από αυτή τη δήλωση και θεώρησε ότι τέτοια «εμπιστευτικά έγγραφα» δεν πρέπει να δημοσιοποιηθούν, γιατί μπορεί να «διαταράξει τις σχέσεις συνεννόησης με την Τουρκία». Δηλαδή, η κυβέρνηση παραδέχεται ότι το περιεχόμενο του εγγράφου δεν μπορεί να γίνει γνωστό — γιατί αν γίνει γνωστό, μπορεί να υπάρξει πρόβλημα με την τουρκική πλευρά. Αυτή είναι η υποτιθέμενη «διαφάνεια»;
Και κάτι ακόμα πιο βασικό: Αφού η ρηματική διακοίνωση δεν θίγει — κατά τους ισχυρισμούς — τα εθνικά μας συμφέροντα, γιατί δεν δημοσιοποιείται; Η Ελλάδα (αν δεν αγνοήθηκε πλήρως), η Γαλλία (αν δεν υπονομεύει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα) και η Κύπρος (που βρίσκεται στο στόχαστρο μιας de facto αμφισβήτησης) — γιατί δεν απαιτούν τη δημοσιοποίησή της; Τα εθνικά συμφέροντα δεν θωρακίζονται με επικοινωνιακή διαχείριση και ευχολόγια κάτω από το τραπέζι.
Το bullying λειτουργεί. Η Τουρκία έκανε bullying. Και αν δεν αντιδράσεις στο bullying, την επόμενη φορά θα σε ενοχλήσουν περισσότερο. Ειδικά αν αυτός που σου κάνει bullying θεωρεί ότι δεν θα έχει κόστος και συνέπειες. Εκεί είναι το προηγούμενο με την Κάσο. Τον Ιούλιο και τον Νοέμβριο του 2024, τουρκικά πολεμικά πλοία παρεμπόδισαν τις έρευνες βυθού για το καλώδιο. Και τι έγινε; Υποχωρήσαμε. Το παραδέχτηκε δημόσια ο βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Άγγελος Συρίγος: «Και στα δύο επεισόδια υποχωρήσαμε. Δεν προχωρήσαμε στη συνέχεια των ερευνών βυθού». Δύο φορές. Και τώρα, αντί να ασκήσουμε τα κυριαρχικά μας δικαιώματα χωρίς να ρωτάμε κανέναν, στέλνουμε τη Γαλλία να ενημερώσει την Τουρκία.
Το παρασκήνιο — η Γαλλίδα πρέσβης. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Νίκου Νικολόπουλου, η Γαλλίδα πρέσβης στην Άγκυρα — στενή συνεργάτις του Μακρόν — ενημέρωσε την κυβέρνηση Ερντογάν λίγες ώρες νωρίτερα, πριν από την έκδοση της NAVTEX. Η Ελλάδα υποκρίνεται ότι δεν ζητεί άδεια από την Τουρκία. Η Γαλλία, όμως, συνομιλεί επισήμως με την Άγκυρα. Και το χειρότερο; Η τουρκική πλευρά θέλει να εμφανίσει αυτή τη διπλωματική επικοινωνία ως αίτημα αδειοδότησης των εργασιών. Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή εξέλιξη, που εκθέτει την ελληνική κυβέρνηση και ρίχνει βαριά σκιά στον ρόλο του Παρισιού σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα και την Κύπρο.
Το περιστατικό στη θάλασσα — δύο φρεγάτες, δύο εκδοχές. Μόλις το γαλλικό ερευνητικό πλοίο εισήλθε στα διεθνή ύδατα εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, τουρκική φρεγάτα που έπλεε σε απόσταση από το «Abeille Marengo» ανέγνωσε δια ασυρμάτου κείμενο με το οποίο δήλωνε ότι το πλοίο «πλέει σε περιοχή της τουρκικής υφαλοκρηπίδας και έχει τη συγκατάθεση να συνεχίσει τον πλου του». Από την πλευρά της, η ελληνική φρεγάτα «Λήμνος» απάντησε με δικό της μήνυμα πως το «Abeille Marengo» κινείται σε ελληνική υφαλοκρηπίδα και πως ενεργεί με βάση την ελληνική ναυτική οδηγία. Η Τουρκία δήλωσε «συγκατάθεση» — λες και η συγκατάθεση ήταν δική της. Και η ελληνική πλευρά απάντησε — αλλά η ζημιά είχε ήδη γίνει: η λέξη «συγκατάθεση» είχε ήδη ακουστεί στα διεθνή ύδατα.
Η Τουρκία ως αρχή έγκρισης. Μετά ταύτα, είχε δίκιο ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής που εγκαίρως είχε προειδοποιήσει πως δημιουργείται πολιτικό προηγούμενο, βάσει του οποίου οποιοδήποτε έργο επιχειρεί να υλοποιήσει η χώρα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο — είτε μόνη της είτε μέσω αναδόχων τρίτων κρατών — θα πρέπει προηγουμένως να γνωστοποιείται στην Τουρκική Δημοκρατία μέσω ρηματικής διακοίνωσης. Η κίνηση της Τουρκίας την καθιστά, αν μη τι άλλο, ΑΡΧΗ ΕΓΚΡΙΣΗΣ. Αυτός είναι ο κοινός τόπος της κριτικής σύσσωμης της αντιπολίτευσης για το εκκρεμές ζήτημα της πόντισης του καλωδίου που θα διασφαλίσει την ενεργειακή σύνδεση.
Τι λέει ο κόσμος. Η πλειοψηφία της ελληνικής κοινής γνώμης φαίνεται ανήσυχη για την επίπτωση των εξελίξεων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και εκτιμά πως η Γαλλία ανέλαβε την ενημέρωση της Τουρκίας για τις διαδικασίες πόντισης του καλωδίου, ώστε να μην φανεί πως η κυβέρνηση Μητσοτάκη ζητά την άδεια της Τουρκίας. Με μεσάζουσα τη Γαλλία, ο πρωθυπουργός επιχειρεί να κρύψει ουσιαστικά από το εκλογικό του ακροατήριο την ενδοτική, ολέθρια τακτική για τα κυριαρχικά μας δικαιώματα στο Αιγαίο. Και τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά: δημοσκόπηση της MRB δείχνει ότι το 73,9% των Ελλήνων τάσσεται υπέρ της άμεσης προώθησης του έργου, ακόμη κι αν η Τουρκία αντιδράσει, ενώ το 65,6% θεωρεί ότι η κυβέρνηση τηρεί στάση αναμονής και διστάζει. Δεν πρόκειται για «θόρυβο της αντιπολίτευσης» — πρόκειται για καθαρό μήνυμα της κοινωνίας.
Το θέατρο. Η κυβέρνηση από την άλλη παίζει θέατρο και εμφανίζεται σθεναρή για την προώθηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου ως αποκλειστικό ζήτημα των δύο κρατών, την ίδια στιγμή όμως μένει μετέωρο το αν ζητά την άδεια της Τουρκίας… μέσω Γαλλίας. Ο ελληνικός λαός, όταν ψήφιζε Νέα Δημοκρατία, δεν έδωσε εντολή για τέτοιες εθνικές αβαρίες και «δωράκια» στον προαιώνιο εχθρό. Δεν συμφώνησε να γίνουμε μουσαφίρηδες στο ίδιο μας το σπίτι. Η τακτική τού «δεν προκαλούμε» μετατράπηκε οριστικά σε τακτική τού «παραδίδουμε» τα όσια τοις κυσίν μέσω τρίτων.
Η νομική διάσταση — από την πολιτική κριτική στις ποινικές ευθύνες. Φτάνουμε έτσι στην πιο κρίσιμη και «αγκαθωτή» πτυχή της υπόθεσης: τη στενή νομική οπτική των παραλείψεων. Όταν διακυβεύονται κυριαρχικά δικαιώματα, οι πράξεις — αλλά κυρίως οι παραλείψεις — των κρατικών αξιωματούχων δεν κρίνονται μόνο στο πεδίο της πολιτικής ευθύνης, αλλά ενδέχεται να σκοντάψουν πάνω στον Ποινικό Κώδικα.
Σύμφωνα με τους κανόνες του Δημοσίου Διεθνούς Δικαίου και του εσωτερικού νομικού μας πολιτισμού, τα κρατικά όργανα φέρουν αυξημένη νομική υποχρέωση — εγγυητική θέση — για την προάσπιση της εθνικής ακεραιότητας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας. Εάν αποδειχθεί ότι οι αρμόδιοι κυβερνητικοί ή διπλωματικοί παράγοντες παρέλειψαν συνειδητά να προβούν στις επιβεβλημένες από το νόμο και το καθήκον τους ενέργειες — όπως η έγκαιρη και ρητή αποτροπή διπλωματικών κινήσεων τρίτων χωρών που θίγουν την ελληνική κυριαρχία — η αδράνεια αυτή δεν είναι απλώς μια «κακή πολιτική επιλογή». Συνιστά εν δυνάμει παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας, η οποία μπορεί να στοιχειοθετήσει ευθύνες για πράξεις που προσβάλλουν την εθνική κυριαρχία ή οδηγούν de facto σε απεμπόλησή της.
Σε μια ευνομούμενη πολιτεία, η εκτελεστική εξουσία δεν απολαμβάνει «λευκής επιταγής» όταν διακυβεύονται ζωτικά εθνικά συμφέροντα. Εάν οι διπλωματικές αστοχίες ή οι συνειδητές παραλείψεις ανοίγουν την κερκόπορτα για την de facto νομιμοποίηση του τουρκολιβυκού μνημονίου, τα αρμόδια θεσμικά και δικαστικά όργανα καλούνται θεωρητικά να εξετάσουν: αν υπήρξε παραβίαση συγκεκριμένων υπηρεσιακών καθηκόντων· αν η ζημία στα εθνικά συμφέροντα προκλήθηκε από δόλο ή βαριά αμέλεια των εμπλεκομένων φορέων ή κρατικών υπηρεσιών. Μια τέτοια εξέλιξη δεν αποτελεί «ποινικοποίηση της εξωτερικής πολιτικής» με την έννοια της ποινικής δίωξης για διαφωνία σε στρατηγικές επιλογές. Αντιθέτως, αποτελεί την έσχατη δικλίδα ασφαλείας απέναντι σε ενδεχόμενες παραλείψεις καθήκοντος που αφήνουν τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας ακάλυπτα. Η εθνική κυριαρχία δεν είναι περιουσία κανενός για να διαχειρίζεται με όρους επικοινωνιακής διαχείρισης και σιωπής.
Ο «Πόντιος Πιλάτος» του Παρισιού. Ως σύγχρονος Πόντιος Πιλάτος, ο Γάλλος Πρόεδρος νίπτει τα χέρια του αρνούμενος να αναγνωρίσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, προσφέροντας κατ’ αυτόν τον τρόπο επιχειρήματα στην Τουρκία για τα δικά της συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο — συμφέροντα που είναι έξω από κάθε λογική. Η Γαλλία, όπως η χώρα και η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικότερα, έχουν αναγνωρίσει και υπογράψει την UNCLOS — τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Κι όμως, αντί με βάση την εν λόγω σύμβαση οι Γάλλοι να επισημάνουν στην Τουρκία ότι οι εργασίες πόντισης του καλωδίου θα διεξαχθούν εντός της ζώνης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας με βάση το δίκαιο των θαλασσών, παίζουν τον ρόλο του επιτήδειου ουδέτερου, δίνοντας το δικαίωμα στους Τούρκους να ισχυρίζονται παντού ότι η Γαλλία εμμέσως αναγνώρισε δικαιοδοσία της Τουρκίας στην περιοχή με βάση το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο Μακρόν μάς θεωρεί δεδομένους πελάτες, όχι συμμάχους.
Όλα θα κριθούν στο πεδίο. Όλα θα κριθούν όταν το γαλλικό ερευνητικό φτάσει ανατολικά του 25ου μεσημβρινού και συγκεκριμένα στην επίμαχη θαλάσσια περιοχή νοτιοανατολικά της Καρπάθου. Εκεί θα φανεί εάν η Άγκυρα θα αρκεστεί στις διαβεβαιώσεις του Παρισιού ή θα επιχειρήσει να επιβάλει, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, τις γνωστές διεκδικήσεις της. Ένα είναι βέβαιο: ο Μακρόν μάς θεωρεί δεδομένους πελάτες και όχι συμμάχους.
Το ερώτημα που καίει. Ο ελληνικός λαός ρωτάει και θέλει να μάθει: η γαλλική ρηματική διακοίνωση εστάλη εξ ονόματός μας; Επίσης, εγκρίναμε το περιεχόμενό της; Όλα τα κόμματα έχουν ζητήσει τη δημοσιοποίηση του εγγράφου. Σύμπασα η κοινή γνώμη έχει επισημάνει ότι αυτού του είδους η «ενημέρωση» δημιουργεί «κακό προηγούμενο». Αυτά είναι σοβαρά ερωτήματα, όχι «αδικαιολόγητη βιασύνη» όπως λέει η κυβέρνηση. Ο Μητσοτάκης χαρακτηρίζει την αντιπολίτευση «ανεύθυνη», αλλά η ίδια αρνείται να δείξει το έγγραφο — ποιος είναι πραγματικά ανεύθυνος;
Η ουσία. Αν πραγματικά δεν παραχωρήθηκε τίποτα, τότε δείξτε το έγγραφο. Αν πραγματικά δεν υπάρχει τίποτα ύποπτο, τότε γιατί να φοβάστε τη δημοσιοποίηση; Η κυβέρνηση λέει «δεν υπάρχει αναγνώριση τουρκικών δικαιωμάτων», αλλά η Τουρκία θεωρεί ότι αναγνωρίστηκε. Η κυβέρνηση λέει «δεν ζητήθηκε άδεια», αλλά η Τουρκία θεωρεί ότι της ζητήθηκε. Σε αυτή την κατάσταση, η δική σας ερμηνεία δεν έχει σημασία — αυτό που μετράει είναι η αντίληψη του αντιπάλου.
Και το χειρότερο; Όλη αυτή η συζήτηση αποσπά την προσοχή από το πραγματικό ζήτημα: γιατί η Ελλάδα χρειάζεται την «ενημέρωση» ή την «άδεια» της Τουρκίας για να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα; Αν δεν μπορείτε να απαντήσετε σε αυτό το ερώτημα, τότε όλα τα άλλα είναι παραπλάνηση.
Υ.Γ. Πληροφορίες θέλουν τον πρωθυπουργό να έχει ήδη αποφασίσει την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια νοτίως και δυτικώς της Κρήτης, με ανακοίνωση μετά τις γιορτές. Αν ισχύει, ας το κάνει — και ας το κάνει και ανατολικά. Αλλά ας μην ξεχνάμε: η επέκταση των χωρικών υδάτων δεν έχει νόημα όταν την ίδια στιγμή στέλνεις ρηματική διακοίνωση στην Άγκυρα για να «ενημερώσεις» ότι ασκείς τα δικαιώματά σου. Ή ασκείς την κυριαρχία σου χωρίς να ρωτάς κανέναν, ή δεν την ασκείς καθόλου.
ΝΙΚΟΥ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΥ
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
