- Τα Κόκκινα Ξωτικά είναι σπάνια ηλεκτρικά φαινόμενα που εμφανίζονται ψηλά πάνω από ισχυρές καταιγίδες.
- Ο Διεθνής Διαστημικός Σταθμός παρακολουθεί τα Ξωτικά για να μελετήσει την ατμοσφαιρική προστασία.
- Εκτείνονται 40-90 χλμ. σε ύψος, αλλά διαρκούν απειροελάχιστα, κάνοντας την παρατήρηση δύσκολη.
Αν καταφέρετε να δείτε μια φωτογραφία αυτού του φαινομένου, είστε τυχεροί. Πρόκειται για ένα ηλεκτρικό φαινόμενο που εκτείνεται πολλά χιλιόμετρα πάνω από τα σύννεφα, ακριβώς πάνω από ισχυρές καταιγίδες. Αν και σχετίζεται με τους κεραυνούς, είναι κάτι εντελώς διαφορετικό, με τη δική του, εξωκοσμική ομορφιά.
Παρακολούθηση από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Για την καταγραφή αυτών των φαινομένων, οι επιστήμονες έχουν στραφεί στο Διάστημα. Στο εξωτερικό του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS) έχει εγκατασταθεί ειδικός εξοπλισμός, όπως το παρατηρητήριο ASIM (Atmosphere-Space Interactions Monitor), με σκοπό την παρακολούθηση των καταιγίδων από ψηλά.
Η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) μελετά αυτούς τους τύπους ακτινοβολίας για να κατανοήσει καλύτερα πώς η ατμόσφαιρα μας προστατεύει από την κοσμική ακτινοβολία. Μάλιστα, ο αστροναύτης Andreas Mogensen ήταν από τους πρώτους που κατάφεραν να απαθανατίσουν με επιτυχία το φαινόμενο το 2015.
Πόσο τεράστια είναι τα «Ξωτικά»;
Μπορεί να ονομάζονται “sprites” (νεράιδες/ξωτικά), αλλά τα μεγέθη τους είναι τρομακτικά. Εκτείνονται σε ύψος 40 έως 90 χιλιομέτρων πάνω από τα σύννεφα. Η έκταση που μπορούν να καλύψουν φτάνει τα 10.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα! Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι εμφανίζονται για ένα απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου. Αν ανοιγοκλείσετε τα μάτια σας, τα χάσατε.
Γιατί είναι κόκκινα και πώς δημιουργούνται;
Σύμφωνα με τον καθηγητή φυσικής Martino Marisaldi, τα Red Sprites παρατηρούνται κυρίως σε περιοχές με θερμό και υγρό κλίμα όπου οι καταιγίδες είναι πολύ έντονες. Στατιστικά, υπολογίζεται ότι εμφανίζεται ένα “ξωτικό” για κάθε 100 έως 200 χτυπήματα κεραυνών.
- Δεν είναι κεραυνοί: Είναι λιγότερο ισχυρά και πολύ πιο “κρύα” από τους παραδοσιακούς κεραυνούς.
- Η δημιουργία τους: Συνδέονται με τα ισχυρά ηλεκτρικά πεδία που αναπτύσσονται μέσα στα καταιγιδοφόρα νέφη, τα οποία με τη σειρά τους επηρεάζουν τη μεσόσφαιρα (την ατμόσφαιρα πάνω από τα σύννεφα).
- Το κόκκινο χρώμα: Η τεράστια αυτή ενέργεια απορροφάται και εκπέμπεται από τα αέρια της ατμόσφαιρας. Η характерιστική κόκκινη απόχρωση οφείλεται στη διέγερση των μορίων αζώτου που βρίσκονται σε εκείνο το υψόμετρο.
Την επόμενη φορά που θα δείτε μια σφοδρή καταιγίδα στον ορίζοντα, σκεφτείτε ότι ψηλά, στα όρια του διαστήματος, μπορεί να χορεύουν τα «κόκκινα ξωτικά» της φύσης.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για τα Red Sprites
Μπορώ να δω τα Red Sprites (Κόκκινα Ξωτικά) με γυμνό μάτι;
Είναι εξαιρετικά δύσκολο, καθώς διαρκούν μόλις μερικά χιλιοστά του δευτερολέπτου. Απαιτούνται ειδικές κάμερες υψηλής ταχύτητας (high-speed) και απόλυτο σκοτάδι, μακριά από τη φωτορύπανση, με καθαρό οπτικό πεδίο προς μια μακρινή καταιγίδα.
Είναι επικίνδυνα τα “Κόκκινα Ξωτικά”;
Όχι για τους ανθρώπους στο έδαφος. Εμφανίζονται σε τεράστια υψόμετρα (40-90 χλμ.) ψηλά στη μεσόσφαιρα, πολύ πιο πάνω από το ύψος που πετούν τα επιβατικά αεροσκάφη. Η μελέτη τους όμως βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν την ατμοσφαιρική ακτινοβολία.
Γιατί τα ονομάζουν “Ξωτικά” ή Sprites;
Ο όρος “Sprite” δόθηκε λόγω της φευγαλέας, σχεδόν “υπερφυσικής” φύσης του φαινομένου που εμφανίζεται και εξαφανίζεται αστραπιαία. Επιπλέον, το όνομα λειτουργεί και ως ακρωνύμιο (Stratospheric/mesospheric Perturbations Resulting from Intense Thunderstorm Electrification).
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
