Υπάρχουν στιγμές που ένας αγρότης δεν χρειάζεται να περιγράψει με πολλά λόγια ένα πρόβλημα. Αρκεί να δείξει τα δέντρα του, τους καρπούς του και το κόστος που καλείται να πληρώσει για να κρατήσει ζωντανή την παραγωγή του.
Αυτό συμβαίνει σήμερα με τα εσπεριδοειδή της Αιγιάλειας.
Ο ακανθώδης αλευρώδης (Aleurocanthus spiniferus) δεν είναι πλέον μια μακρινή απειλή. Έχει εγκατασταθεί στην περιοχή και η αντιμετώπισή του αποτελεί πλέον σοβαρό και διαρκές πρόβλημα για τους παραγωγούς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον κατατάσσει στους επιβλαβείς οργανισμούς καραντίνας και αναφέρει ότι προσβάλλει, μεταξύ άλλων, τα εσπεριδοειδή. Με τον Κανονισμό 2025/1075, η Αχαΐα περιλαμβάνεται στις οριοθετημένες περιοχές για περιορισμό του εντόμου, ενώ η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εξάλειψή του στην Αχαΐα δεν είναι πλέον εφικτή.
Αυτό από μόνο του θα έπρεπε να αποτελεί καμπανάκι κινδύνου.
Δεν είναι απλώς ένα έντομο
Η ταχύτητα με την οποία εξαπλώνεται ο αλευρώδης και η πίεση που ασκεί στις καλλιέργειες έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση που δεν αφορά μόνο την ποιότητα ενός καρπού.
Αφορά την ίδια την οικονομική βιωσιμότητα της καλλιέργειας.
Στην προσωπική μου οικογενειακή αγροτική εκμετάλλευση τα εσπεριδοειδή είχαν και προσπαθώ να συνεχίσουν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, όμως, οι απώλειες είναι τεράστιες.
Τα πορτοκάλια ουσιαστικά χάθηκαν
Τα πορτοκάλια, τα οποία αποτελούσαν περισσότερο από το 25% της εσπεριδοκαλλιέργειάς μας, έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη καταστροφή.
Η παραγωγή τους έχει πλέον ουσιαστικά σταματήσει.
Και αυτό δεν είναι ένας αριθμός σε έναν πίνακα. Είναι εισόδημα που χάθηκε, δέντρα που δεν αποδίδουν και μια καλλιέργεια που για χρόνια αποτελούσε μέρος της οικονομικής δραστηριότητας μιας οικογένειας.
Το λεμόνι της Αιγιάλειας πρέπει να προστατευθεί
Το λεμόνι είναι πλέον το κυρίαρχο προϊόν της περιοχής μας.
Το λεμόνι της Αιγιάλειας είναι γνωστό για την υψηλή περιεκτικότητά του σε χυμό και για το χαρακτηριστικό άρωμά του. Είναι ένα προϊόν με ταυτότητα, ιστορία και θέση στην τοπική παραγωγή.
Όμως και αυτή η καλλιέργεια βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση.
Στη δική μας εκμετάλλευση η παραγωγή έχει μειωθεί περίπου 50%.
Και το πρόβλημα δεν σταματά εκεί.
Από τη βιολογική καλλιέργεια στους αναγκαστικούς ψεκασμούς
Για χρόνια επιλέγαμε τη βιολογική καλλιέργεια.
Σήμερα αναγκαζόμαστε να χρησιμοποιούμε εγκεκριμένα φυτοπροστατευτικά προϊόντα για την αντιμετώπιση του εντόμου.
Και εδώ βρίσκεται μια ακόμη μεγάλη αντίφαση.
Ο παραγωγός θέλει να παράγει με όσο το δυνατόν πιο ήπιες και περιβαλλοντικά φιλικές πρακτικές. Όταν όμως αντιμετωπίζει μια τόσο έντονη προσβολή και δεν διαθέτει επαρκή και αποτελεσματικά εναλλακτικά μέσα, οδηγείται σε επαναλαμβανόμενες χημικές επεμβάσεις.
Στη δική μας περίπτωση απαιτούνται 5 έως 7 ψεκασμοί σε κάθε καλλιεργητική περίοδο.
Τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται είναι εγκεκριμένα από τις αρμόδιες ελληνικές και ευρωπαϊκές αρχές για τις συγκεκριμένες χρήσεις. Αυτό όμως δεν αναιρεί το πραγματικό πρόβλημα: η εξάρτηση από τους επαναλαμβανόμενους ψεκασμούς αυξάνει δραματικά το κόστος και την επιβάρυνση της παραγωγικής διαδικασίας, ενώ απαιτεί από τον παραγωγό αυστηρή τήρηση των κανόνων ασφαλούς χρήσης και των προβλεπόμενων χρόνων αναμονής.
Παράλληλα, χάνεται η δυνατότητα πώλησης ως βιολογικού προϊόντος, με οικονομική απώλεια που στη δική μας περίπτωση ξεπερνά το 40% της διαφοράς τιμής.
Το κόστος αυξάνεται – η παραγωγή μειώνεται
Αυτό είναι ίσως το πιο παράδοξο σημείο.
Ο παραγωγός ξοδεύει περισσότερα για να παράγει λιγότερα.
Περισσότερα φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
Περισσότερες εφαρμογές.
Περισσότερη εργασία.
Μεγαλύτερο κόστος συγκομιδής.
Και σε αρκετές περιπτώσεις πρόσθετη εργασία για τον καθαρισμό ή το πλύσιμο του καρπού πριν παραδοθεί στα συσκευαστήρια.
Την ίδια στιγμή, η προσβολή αλλά και η έντονη ανάγκη φυτοπροστατευτικών επεμβάσεων επηρεάζουν, σύμφωνα με την εμπειρία μας στην καλλιέργεια, και την ανθοφορία και τελικά την παραγωγή.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: λιγότερη παραγωγή – μεγαλύτερο κόστος – μικρότερο εισόδημα.
Και αν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί, το ερώτημα δεν θα είναι πλέον πόσα κιλά λεμόνια θα παράγουμε.
Το ερώτημα θα είναι πόσοι παραγωγοί θα μπορέσουν να συνεχίσουν να καλλιεργούν.
Η Πολιτεία πρέπει να περάσει από την αντιμετώπιση στην ολοκληρωμένη στρατηγική
Έχουν υπάρξει παρεμβάσεις και δράσεις βιολογικής καταπολέμησης στην περιοχή.
Το ζήτημα όμως είναι αν αυτές οι παρεμβάσεις ανταποκρίνονται στο μέγεθος και στην ταχύτητα του προβλήματος;
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής συζήτησης.
Από τη στιγμή που η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εξάλειψη του εντόμου στην Αχαΐα δεν είναι πλέον εφικτή και η στρατηγική περνά στην περιορισμένη διαχείριση και συγκράτηση της εξάπλωσης, η χώρα χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για την περιοχή.
Ένα σχέδιο που θα περιλαμβάνει:
- συστηματική παρακολούθηση και καταγραφή της προσβολής,
- οργανωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη βιολογική καταπολέμηση,
- συνεχή γεωτεχνική υποστήριξη των παραγωγών,
- αποτελεσματικά και οικονομικά βιώσιμα μέτρα φυτοπροστασίας,
- αποτίμηση των πραγματικών απωλειών στην παραγωγή,
- μέτρα αντιστάθμισης όπου τεκμηριώνονται σοβαρές απώλειες,
- και κυρίως σχέδιο διατήρησης της εσπεριδοκαλλιέργειας της Αιγιάλειας ως ζωντανού παραγωγικού κλάδου.
Δεν προστατεύουμε μόνο τα δέντρα. Προστατεύουμε έναν ολόκληρο τόπο.
Η εσπεριδοκαλλιέργεια δεν αφορά μόνο τον παραγωγό.
Αφορά τους εργάτες γης, τα συσκευαστήρια, τους γεωτεχνικούς, τους μεταφορείς, τους εμπόρους, τους καταναλωτές, και μια ολόκληρη τοπική οικονομική αλυσίδα.
Αφορά όμως και κάτι ακόμη σημαντικότερο:
τη δυνατότητα των ανθρώπων της Αιγιάλειας να συνεχίσουν να παράγουν στον τόπο τους.
Όταν ένας παραγωγός εγκαταλείψει την καλλιέργεια, δεν είναι εύκολο να επιστρέψει.
Όταν μια παραγωγική δραστηριότητα χαθεί, δεν αποκαθίσταται με μια απλή εξαγγελία.
Και όταν η ελληνική παραγωγή συρρικνώνεται, η χώρα γίνεται περισσότερο εξαρτημένη από εισαγόμενα προϊόντα.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη πολιτική ευθύνη.
Δεν μπορούμε να μιλάμε διαρκώς για στήριξη της ελληνικής παραγωγής και την ίδια στιγμή να αφήνουμε τους παραγωγούς να αντιμετωπίζουν μόνοι τους προβλήματα που ξεπερνούν τις δυνατότητες μιας οικογενειακής εκμετάλλευσης.
Δεν μπορεί ο παραγωγός να είναι μόνος του απέναντι σε έναν εχθρό που εξαπλώνεται σε ολόκληρες περιοχές.
Δεν μπορεί να πληρώνει μόνος του το κόστος της φυτοϋγειονομικής κρίσης.
Δεν μπορεί να χάνει την παραγωγή του, να αυξάνει το κόστος του και ταυτόχρονα να βλέπει την αξία του προϊόντος του να μειώνεται.
Και η πολιτεία πρέπει να απαντήσει
Το ζήτημα του ακανθώδους αλευρώδη δεν είναι ένα ακόμη μεμονωμένο πρόβλημα της ελληνικής γεωργίας.
Είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζεται η αγροτική παραγωγή στη χώρα.
Περιμένουμε να δημιουργηθεί η κρίση και μετά αναζητούμε τρόπους αντιμετώπισής της.
Εμείς θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει το αντίθετο.
Να υπάρξει πρόληψη, επιστημονικός σχεδιασμός, έγκαιρη παρέμβαση και πραγματική στήριξη του παραγωγού.
Και η πολιτεία οφείλει να απαντήσει καθαρά:
Τι σχέδιο έχει για την προστασία των εσπεριδοειδών της Αιγιάλειας;
Πώς θα στηριχθούν οι παραγωγοί που έχουν ήδη υποστεί μεγάλες απώλειες;
Πώς θα διατηρηθεί η παραγωγή του λεμονιού της Αιγιάλειας;
Και, τελικά, θέλουμε μια Ελλάδα που παράγει ή μια Ελλάδα που απλώς εισάγει όσα κάποτε παρήγαγε;
Για εμάς, στους ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – Προοδευτικό Κέντρο, Στέφανος Κασσελάκης, η απάντηση είναι σαφής:
Η αγροτική παραγωγή δεν είναι παρελθόν. Είναι εθνικό παραγωγικό κεφάλαιο.
Και η Αιγιάλεια δεν πρέπει να παρακολουθήσει αβοήθητη την εγκατάλειψη των εσπεριδοκαλλιεργειών της.
Ο παραγωγός πρέπει να μείνει στη γη του.
Η παραγωγή πρέπει να μείνει στον τόπο.
Το λεμόνι της Αιγιάλειας πρέπει να συνεχίσει να υπάρχει.
Δημήτρης Δεληγεωργόπουλος
Συντονιστής Νομαρχιακής Επιτροπής Αχαΐας &
Συντονιστής Περιφερειακής Επιτροπής Δυτικής Ελλάδας με τους Δημοκράτες – Προοδευτικό Κέντρο, Στέφανος Κασσελάκης
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
