Υπάρχουν εποχές που οι πολίτες αλλάζουν γνώμη. Και υπάρχουν εποχές που μοιάζουν να μετανιώνουν για τις ίδιες τους τις επιλογές. Η σημερινή ελληνική πολιτική πραγματικότητα θυμίζει έντονα τη δεύτερη περίπτωση: μια εποχή διαρκούς αναθεώρησης, ατελείωτης γκρίνιας, φαγωμάρας και τοξικότητας που οδηγεί στην απόρριψη κάθε προηγούμενης παραδοχής και την αναζήτηση νέων προσανατολισμών.
Για παράδειγμα, οι πέριξ του Αντώνη Σαμαρά υπήρξαν καθοριστικοί για την ανάδειξη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και στη συνέχεια, στην πρωθυπουργία. Σήμερα, αρκετοί από αυτούς εμφανίζονται να επιδιώκουν την πολιτική του αποκαθήλωση. Ψυχολογικά από τη μια, αυτό σηματοδοτεί την ανάγκη αποστασιοποίησης από μια επιλογή που δεν επιβεβαίωσε τις αρχικές προσδοκίες. Η κοινωνιολογία από την άλλη, το περιγράφει ως αναζήτηση νέου σημείου αναφοράς όταν οι παλιές πολιτικές συμμαχίες εξαντλούν τη χρησιμότητά τους.
Την ίδια στιγμή, στον χώρο της Αριστεράς, όσοι απέμειναν από τον άλλοτε ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζουν με καχυποψία-ίσως και εχθρότητα ακόμη- την πολιτική επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα με το νέο του εγχείρημα. Κι όμως, πριν από μία δεκαετία, οι ίδιοι άνθρωποι έδωσαν μαζί του έναν τιτάνιο αγώνα για το σύνθημα της «Πρώτης φοράς Αριστερά». Η συλλογική μνήμη σε αυτήν την περίπτωση, αποδεικνύεται ισχνή όταν η πολιτική επιβίωση υπερισχύει της ιστορικής συνέπειας.
Τέλος στο ΠΑΣΟΚ, η αντίφαση γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Τα μέλη του εκλέγουν με καθαρή εντολή, δύο φορές μάλιστα, τον Νίκο Ανδρουλάκη στην ηγεσία του κόμματος. Ωστόσο, πριν ακόμη προλάβει να κριθεί συνολικά, αναπτύσσονται σιωπηρά σενάρια διαδοχής του, ενώ ορισμένα στελέχη εγκαταλείπουν το κόμμα είτε γοητευμένα από τον Κυριάκο Μητσοτάκη είτε προσδοκώντας μια πιθανή πολιτική αναγέννηση τους γύρω από τον Αλέξη Τσίπρα. Κατασκευάζουμε τον επόμενο «Μεσσία» γιατί δεν διαθέτουμε την αρετή της υπομονής. Ποιος λογαριάζει αρχές και αξίες στο πολιτικό χρηματιστήριο;
Και μέσα σε αυτή τη γενικευμένη σύγχυση, εμφανίζονται και στιγμές σχεδόν… μεταμοντέρνας πολιτικής αμηχανίας. Όταν ένας υπουργός, όπως ο Τάκης Θεοδωρικάκος, αποχαιρετά τον Γιάννη Βαρβιτσιώτη κάνοντας λόγο για «παραταξιακή νομιμοφροσύνη»… Ας πούμε και δυο λόγια παραπάνω εξυπηρετώντας τη συγκυρία και μόνον. Ποιος θα μας παρεξηγήσει;
Ίσως, τελικά, να μη ζούμε απλώς σε μια εποχή πολιτικής ρευστότητας. Ζούμε στην εποχή των μετανιωμένων. Εκεί όπου οι χθεσινοί πρωταγωνιστές γίνονται οι σημερινοί επικριτές, οι παλιές βεβαιότητες μετατρέπονται σε αμφιβολίες και η πολιτική πίστη αντικαθίσταται από έναν ατέρμονο κύκλο αναζήτησης του επόμενου «σωστού» ηγέτη. Και όσο η συνέπεια υποχωρεί απέναντι στην ευκολία της μετάνοιας, τόσο η πολιτική θα μοιάζει περισσότερο με καθρέφτη των δικών μας συλλογικών ανασφαλειών παρά με πεδίο σταθερών ιδεών.
Ο Διονύσης Γ. Γράψας είναι ιστορικός.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
