Το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο τις αυξήσεις στα ενοίκια και
στις τιμές των κατοικιών. Το βασικό ζήτημα είναι ότι η χώρα εξακολουθεί να μην
διαθέτει ένα ολοκληρωμένο, μακροπρόθεσμο και μετρήσιμο σχέδιο στεγαστικής
πολιτικής.
Το είχαμε επισημάνει από την πρώτη ημέρα εφαρμογής του προγράμματος «Σπίτι
μου Ι». Το επαναλάβαμε δημόσια κατά την εξαγγελία του «Σπίτι μου ΙΙ» το 2024,
πριν ακόμη από τις ευρωεκλογές. Είχαμε τονίσει ότι η ενίσχυση της ζήτησης χωρίς
ταυτόχρονη ενίσχυση της προσφοράς κατοικιών δεν μπορεί να επιλύσει το
στεγαστικό πρόβλημα σε μια αγορά που αντιμετωπίζει σοβαρό έλλειμμα
διαθέσιμου οικιστικού αποθέματος.
Σήμερα, σχεδόν έναν 18μηνες μετά την έναρξη του προγράμματος και μετά τις
παρατάσεις, τα στοιχεία επιβεβαιώνουν πλήρως αυτές τις εκτιμήσεις.
Το 55% των εγκεκριμένων δικαιούχων έμεινε εκτός αγοράς κατοικίας
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε η εφημερίδα «Καθημερινή», από τους
38.000 πολίτες που έλαβαν έγκριση δανειοδότησης, περισσότεροι από 21.000 δεν
κατάφεραν να βρουν κατοικία που να πληροί τα κριτήρια του προγράμματος.
Δηλαδή, πάνω από το 55% όσων κρίθηκαν πιστοληπτικά κατάλληλοι και
εξασφάλισαν τραπεζική έγκριση έμειναν τελικά εκτός αγοράς κατοικίας.
Πρόκειται για ένα στοιχείο που αποτυπώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο το
πραγματικό πρόβλημα της ελληνικής στεγαστικής αγοράς.
Οι 21.000 αυτοί δικαιούχοι δεν απορρίφθηκαν από τις τράπεζες. Δεν στερήθηκαν τη
δυνατότητα χρηματοδότησης. Αντίθετα, κρίθηκαν οικονομικά αξιόπιστοι,
εξασφάλισαν τραπεζική έγκριση και πληρούσαν τα εισοδηματικά κριτήρια του
προγράμματος. Παρ' όλα αυτά, δεν κατάφεραν να εντοπίσουν ακίνητο που να
πληροί τα κριτήρια παλαιότητας και αξίας που προέβλεπε το πρόγραμμα.
Η πραγματική εικόνα του «Σπίτι μου ΙΙ»
Η εικόνα που παρουσιάζουν τα στοιχεία είναι αποκαλυπτική:
• 120.000 αιτήσεις εντός 35 ημέρων από την έναρξη του προγράμματος
(Φεβρουάριος 2025)
• 38.000 εγκεκριμένες αιτήσεις δανειοδότησης
• 17.000 δικαιούχοι βρήκαν κατοικία και βρίσκονται σε διαδικασία
ολοκλήρωσης ή έχουν ήδη ολοκληρώσει την αγορά
• 21.000 δικαιούχοι δεν κατάφεραν να βρουν κατοικία
• 1,8 δισ. ευρώ είναι το συνολικό ποσό που έχει δεσμευθεί
• 1,2 δισ. ευρώ έχουν ήδη εκταμιευθεί
• Περισσότεροι από 11.000 δικαιούχοι έχουν ήδη λάβει το δάνειό τους
• Επιπλέον περίπου 6.000 δικαιούχοι βρίσκονται στο τελικό στάδιο
υπογραφής συμβολαίων και θα χρηματοδοτηθούν μέσω της Ελληνικής
Αναπτυξιακής Τράπεζας – μέσω εθνικών πόρων γιατί το πρόγραμμα δεν
ολοκληρώθηκε στους χρόνους που είχαν τεθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι περισσότεροι από ένας στους δύο πολίτες
που έλαβαν έγκριση δανείου δεν κατάφεραν τελικά να αγοράσουν κατοικία.
Τα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ που έμειναν αναξιοποίητα
Και εδώ προκύπτει ένα κρίσιμο πολιτικό και κοινωνικό ερώτημα.
Πώς είναι δυνατόν μια χώρα που βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης ως
προς τη στεγαστική επιβάρυνση των νοικοκυριών να μην καταφέρει να
απορροφήσει πλήρως ένα πρόγραμμα ύψους 2 δισ. ευρώ;
Πώς είναι δυνατόν χιλιάδες νέοι άνθρωποι να αναζητούν κατοικία, να πληρούν τα
τραπεζικά κριτήρια, να έχουν εξασφαλίσει χρηματοδότηση και ταυτόχρονα να
παραμένουν αναξιοποίητοι πόροι ύψους 200 έως 300 εκατ. ευρώ;
Η απάντηση είναι απλή.
Δεν έλειψαν οι ενδιαφερόμενοι.
Δεν έλειψαν οι δικαιούχοι.
Δεν έλειψαν οι πολίτες που είχαν ανάγκη στέγασης.
Έλειψαν τα διαθέσιμα και προσιτά ακίνητα.
Αυτό αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι πρωτίστως χρηματοδοτικό. Είναι
πρόβλημα προσφοράς κατοικιών και απουσίας ολοκληρωμένης στεγαστικής
πολιτικής.
Η Ευρώπη επενδύει στην προσφορά κατοικιών
Και όμως, η συζήτηση αυτή δεν είναι καινούργια.
Ήδη από τον Οκτώβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι συζητήσεις που
πραγματοποιήθηκαν στο ECOFIN ανέδειξαν ένα συμπέρασμα που σήμερα
θεωρείται σχεδόν αυτονόητο: οι πολιτικές που στηρίζονται αποκλειστικά στην
ενίσχυση της ζήτησης (ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ 1 , ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ 2 , Επιστροφή ενοικίου) συχνά
οδηγούν σε περαιτέρω αύξηση των τιμών, χωρίς να λύνουν το πρόβλημα
πρόσβασης στη στέγη.
Οι χώρες που κατάφεραν να συγκρατήσουν το στεγαστικό κόστος δεν
περιορίστηκαν σε επιδοτήσεις και δάνεια.
• Επένδυσαν στην παραγωγή νέων κατοικιών.
• Στην ενίσχυση του κοινωνικού αποθέματος στέγης.
• Στην αξιοποίηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος.
• Στην ταχεία αδειοδότηση.
• Στον σύγχρονο χωροταξικό σχεδιασμό.
Με λίγα λόγια, επένδυσαν στην προσφορά κατοικιών.
Η Ελλάδα γνώριζε – αλλά δεν άλλαξε πορεία
Παράλληλα, αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης είχαν ήδη προειδοποιήσει από
τον Οκτώβριο του 2025 ότι οι προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης δεν
μεταβάλλονται και ότι η Ελλάδα όφειλε να ολοκληρώσει την απορρόφηση των
σχετικών πόρων έως τον Ιούλιο του 2026.
Τότε είχαμε επισημάνει ότι με τους ρυθμούς που καταγράφονταν (το καμπανάκι του
κινδύνου είχε χτυπήσει ήδη από τον Νοέμβριο του 2025, όταν η απορροφητικότητα
παρέμενε μόλις στο 65%, έναν μόλις μήνα πριν από την επίσημη λήξη του
προγράμματος) , υπήρχε σοβαρός κίνδυνος να μην αξιοποιηθούν πλήρως οι
διαθέσιμοι πόροι.
Δυστυχώς, ο κίνδυνος αυτός επιβεβαιώθηκε.
Από τα 43 μέτρα των 6,3 δισ. ευρώ στο αποτέλεσμα μηδέν
Τα τελευταία χρόνια οι πολίτες ακούν διαρκώς για 43 μέτρα συνολικού ύψους 6,3
δισ. ευρώ που, σύμφωνα με την κυβέρνηση, συνθέτουν τη μεγαλύτερη στεγαστική
πολιτική που εφαρμόστηκε ποτέ στη χώρα.
Οι πολίτες όμως έχουν κάθε δικαίωμα να ρωτούν:
• Πού πήγαν αυτά τα χρήματα;
• Ποιο είναι το μετρήσιμο αποτέλεσμα;
• Πόσες νέες κατοικίες δημιουργήθηκαν;
• Πόσες κλειστές κατοικίες επανήλθαν στην αγορά;
• Πόσο μειώθηκαν τα ενοίκια;
• Πόσο βελτιώθηκε η πρόσβαση των νέων ανθρώπων στη στέγη;
Διότι η καθημερινότητα των πολιτών δείχνει το ακριβώς αντίθετο.
• Τα ενοίκια συνεχίζουν να αυξάνονται.
• Η αγορά κατοικίας απομακρύνεται από τα εισοδήματα της μεσαίας τάξης.
• Οι νέοι άνθρωποι καθυστερούν να δημιουργήσουν οικογένεια.
Και η στεγαστική ανασφάλεια διευρύνεται.
Λιγότερο marketing, περισσότερη πολιτική
Η κυβέρνηση έχει κάθε δικαίωμα να παρουσιάζει το έργο της και να υπερασπίζεται τις
πολιτικές της. Δεν έχει όμως το δικαίωμα να παρουσιάζει ως επιτυχία μια πολιτική που
διαψεύδεται από τα ίδια τα αποτελέσματά της.
Τα στοιχεία είναι αμείλικτα. Πάνω από το 55% των εγκεκριμένων δικαιούχων του
προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙ» δεν κατάφεραν τελικά να αποκτήσουν κατοικία.
Εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ διαθέσιμων πόρων δεν αξιοποιήθηκαν.Η Ελλάδα
εξακολουθεί να βρίσκεται στις πρώτες θέσεις της Ευρώπης ως προς τη στεγαστική
επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Κι όμως, αντί να ανοίξει μια ουσιαστική δημόσια συζήτηση για τα λάθη, τις παραλείψεις και
τις αδυναμίες του σχεδιασμού, παρακολουθούμε μια αδιάκοπη επικοινωνιακή εκστρατεία
που επιχειρεί να παρουσιάσει μια διαφορετική πραγματικότητα από αυτή που βιώνουν
καθημερινά οι πολίτες.
• Πόσο ακόμη marketing μπορεί να αντέξει η κοινωνία;
• Πόσα ακόμη βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα;
• Πόσες ακόμη πανηγυρικές δηλώσεις;
• Πόσες ακόμη παρουσιάσεις που περιγράφουν μια επιτυχία την οποία δεν συναντά
ο πολίτης όταν αναζητά σπίτι για να νοικιάσει ή να αγοράσει;
Την ίδια στιγμή, στην Κύπρο, το στεγαστικό βρέθηκε στο επίκεντρο του άτυπου Eurogroup.
Παρουσιάστηκαν πολιτικές που συνδέουν την κατοικία με το δημογραφικό, την
περιφερειακή ανάπτυξη, την αξιοποίηση δημόσιας γης και κυρίως με την αύξηση της
προσφοράς κατοικιών.
• Δεν είδαμε αυτές τις πολιτικές;
• Δεν διαβάσαμε τις ευρωπαϊκές εκθέσεις;
• Δεν αξιολογήσαμε τις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής;
• Δεν διδαχθήκαμε τίποτα από την ευρωπαϊκή εμπειρία;
Γιατί η Ευρώπη συζητά πώς θα δημιουργήσει περισσότερες κατοικίες και η Ελλάδα
συνεχίζει να συζητά πώς θα επικοινωνήσει καλύτερα τα μέτρα της;
Πίσω από τους αριθμούς, τις ανακοινώσεις και τις κυβερνητικές παρουσιάσεις υπάρχει μια
κοινωνία που αγωνιά καθημερινά για το αυτονόητο: το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή και
προσιτή κατοικία.
• Μια κοινωνία που δεν ζητά άλλα βίντεο.
• Δεν ζητά άλλες εξαγγελίες.
• Δεν ζητά άλλες παρουσιάσεις PowerPoint.
• Ζητά αποτέλεσμα.
• Ζητά σχέδιο.
• Ζητά προσιτή κατοικία.
Ζητά πολιτικές που λύνουν προβλήματα και όχι πολιτικές που παράγουν τίτλους,
αναρτήσεις και επικοινωνιακό θόρυβο.
Γιατί η κατοικία δεν είναι επικοινωνιακή στρατηγική.
• Δεν είναι πολιτικό σύνθημα.
• Δεν είναι εργαλείο δημοσίων σχέσεων.
• Είναι κοινωνικό δικαίωμα.
• Είναι προϋπόθεση αξιοπρέπειας.
• Είναι προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής.
Και όταν μια κυβέρνηση επενδύει περισσότερο στην προβολή των μέτρων της παρά στη
διόρθωση των αδυναμιών τους, τότε το πρόβλημα παύει να είναι μόνο στεγαστικό.
Γίνεται βαθιά πολιτικό.
Γιατί όταν περισσότεροι από τους μισούς δικαιούχους ενός προγράμματος μένουν εκτός
αγοράς κατοικίας και η επίσημη αφήγηση εξακολουθεί να μιλά για επιτυχία, τότε δεν
υπάρχει απλώς πρόβλημα πολιτικής.
Υπάρχει πρόβλημα αντίληψης της πραγματικότητας.
Και η πραγματικότητα δεν αποτυπώνεται στα κυβερνητικά βίντεο.
• Αποτυπώνεται στα ενοίκια που δεν μπορούν να πληρώσουν οι οικογένειες.
• Στα σπίτια που δεν μπορούν να αγοράσουν οι νέοι.
• Στα ζευγάρια που αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας.
• Στα όνειρα που μεταφέρονται συνεχώς για αργότερα.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόσωπο της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα του 2026.
Και αυτό δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερο marketing.
Αντιμετωπίζεται μόνο με σχέδιο, πολιτική βούληση και πραγματικές λύσεις.
Γιατί η κατοικία δεν είναι επικοινωνιακό εργαλείο.
Δεν είναι προεκλογικό σύνθημα.
Είναι κοινωνικό δικαίωμα, προϋπόθεση αξιοπρέπειας και βασικός πυλώνας κοινωνικής
συνοχής.
Θέμης Μπάκας
Πολιτευτής N.Αχαΐας
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
