Απόφαση-σοκ στη Σουηδία: Ιδρύει ειδικές φυλακές για παιδιά από 13 ετών
Μια απόφαση που προκαλεί σοκ στην Ευρώπη ετοιμάζεται να υλοποιήσει η Σουηδία. Η ραγδαία αύξηση των ένοπλων και βομβιστικών επιθέσεων από ανήλικα μέλη συμμοριών έχει φέρει τη χώρα σε απόλυτο αδιέξοδο, αναγκάζοντας τις αρχές να λάβουν ακραία κατασταλτικά μέτρα.
Με την εγκληματικότητα να κυριαρχεί στην πολιτική ατζέντα ενόψει των αμφίρροπων εκλογών του Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση παραδέχεται πλέον ανοιχτά ότι η ήπια προσέγγιση του παρελθόντος απέτυχε παταγωδώς. Η Σουηδία επιλέγει πλέον τον εγκλεισμό αντί για την κοινωνική πρόνοια, στέλνοντας στη φυλακή παιδιά κάτω των 15 ετών που έχουν διαπράξει στυγερούς φόνους.
Το προφίλ των ανήλικων εκτελεστών και ο τζίρος-μαμούθ
Η Σουηδία δίνει εδώ και καιρό μάχη εναντίον ενός πρωτοφανούς κύματος βίας. Τα εγκληματικά δίκτυα δραστηριοποιούνται στο εμπόριο ναρκωτικών, τις απάτες και τις ληστείες, με τα ετήσια κέρδη τους να αγγίζουν το αστρονομικό ποσό των 185 δισεκατομμυρίων σουηδικών κορωνών (περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια).
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της αστυνομίας, στη χώρα υπάρχουν 17.500 ενεργά μέλη συμμοριών και περίπου 50.000 συνεργάτες. Το πιο εφιαλτικό στοιχείο, όμως, είναι ο τρόπος στρατολόγησης. Οι συμμορίες χρησιμοποιούν συστηματικά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προσεγγίζουν εφήβους, ακόμη και παιδιά 11 ετών, μετατρέποντάς τα σε εκτελεστές για φόνους και βομβιστικές επιθέσεις.
Μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης στα 13 έτη
Βάσει του νέου νομοσχεδίου που έρχεται προς ψήφιση στο κοινοβούλιο στις 15 Ιουνίου, η ηλικία της ποινικής ευθύνης μειώνεται στα 13 από τα 15 έτη, πέφτοντας χαμηλότερα από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Οι ανήλικοι που καταδικάζονται για τα σοβαρότερα εγκλήματα θα οδηγούνται σε ειδικές φυλακές, με μία εξ αυτών να προορίζεται αποκλειστικά για κορίτσια. Η νέα νομοθεσία θα επανεξεταστεί έπειτα από πέντε χρόνια.
«Αντιμετωπίζουμε μια επείγουσα κατάσταση», δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Δικαιοσύνης, Γκούναρ Στρέμερ. «Πέρυσι, 52 παιδιά κάτω των 15 ετών ενεπλάκησαν σε δίκες κατηγορούμενα για φόνο ή απόπειρα φόνου. Δεν μιλάμε για κλοπές ή ληστείες. Μιλάμε για φόνο».
Αν και η δεξιά κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η σκληρή γραμμή αποδίδει —καθώς οι νεκροί από πυρά μειώθηκαν στους 44 το 2025 από την κορύφωση των 62 νεκρών το 2022— η αναχαίτιση της στρατολόγησης μικρών παιδιών παραμένει μια τεράστια πρόκληση.
Εφηβεία πίσω από τα κάγκελα και… λούτρινα παιχνίδια
Στο σωφρονιστικό ίδρυμα Rosersberg, βόρεια της Στοκχόλμης, οι εργασίες ανοικοδόμησης βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη. Είναι ένα από τα τρία ιδρύματα που ετοιμάζονται να υποδεχθούν τους βιαιότερους έφηβους παραβάτες αμέσως μετά το καλοκαίρι.
Η ζωή εκεί θα είναι επικεντρωμένη στην εκπαίδευση. Τα κελιά θα κλειδώνονται από τις 8 το βράδυ, τα κινητά τηλέφωνα θα απαγορεύονται, ενώ οι κρατούμενοι στον ελεύθερο χρόνο τους θα μπορούν να βλέπουν τηλεόραση, να παίζουν βιντεοπαιχνίδια, να γυμνάζονται ή να παίζουν σκάκι για τη βελτίωση της συγκέντρωσής τους.
Ο διευθυντής της φυλακής, Γκάμπριελ Ουέσμαν, παραδέχεται ότι η διαχείριση αυτών των παιδιών, που δεν έχουν ζήσει ποτέ μακριά από το σπίτι τους, αποτελεί πρόκληση: «Θα μεγαλώσουν εδώ. Πρέπει να τα στηρίξουμε κατά τη διάρκεια της εφηβείας τους. Δεν είναι ασυνήθιστο στον έξω κόσμο αγόρια αυτής της ηλικίας να έχουν λούτρινα παιχνίδια. Ίσως πρέπει να εξετάσουμε να έχουμε ένα σε κάθε κελί».
Η αποτυχία της πρόνοιας και οι έντονες αντιδράσεις
Μέχρι σήμερα, η διαχείριση των ανήλικων παραβατών γινόταν αποκλειστικά από την κοινωνική πρόνοια, όμως το σύστημα κατέρρευσε. Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Σουηδίας αποκαλύπτει ότι το 90% των νεαρών μελών συμμοριών που φιλοξενούνταν σε κρατικές δομές υποτροπίαζαν, ενώ το 80% κατέληγε σε κανονικές φυλακές ως ενήλικες.
Παρά ταύτα, οι επικριτές του νομοσχεδίου εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις. Η Βίλμα Ροθ, εκπρόσωπος του αντιπολιτευόμενου Κόμματος Κέντρου, τονίζει: «Ένας 13χρονος είναι παιδί, δεν μπορεί καν να αγοράσει ενεργειακά ποτά. Η επιμέλειά τους θα έπρεπε να ανήκει στην πρόνοια και όχι στις φυλακές».
Ανάλογες ανησυχίες εκφράζουν εγκληματολόγοι και σωφρονιστικοί, φέρνοντας ως παράδειγμα τη Δανία, η οποία μείωσε το όριο στα 14 έτη το 2010 χωρίς να δει καμία απολύτως μείωση στην εγκληματικότητα. Από την άλλη πλευρά, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου της Στοκχόλμης, Φελίπε Εστράδα Ντόρνερ, η κοινωνία απαιτεί προστασία: «Δεν μπορούμε να έχουμε δολοφόνους να περπατούν ελεύθεροι στους δρόμους μας».
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Γιατί η Σουηδία αποφάσισε να ιδρύσει φυλακές για παιδιά 13 ετών;
Η απόφαση ελήφθη λόγω της ανεξέλεγκτης δράσης των συμμοριών, οι οποίες στρατολογούν ανήλικους (ακόμα και από την ηλικία των 11 ετών) για να εκτελούν συμβόλαια θανάτου και βομβιστικές επιθέσεις. Το προηγούμενο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας απέτυχε, καθώς το 90% των ανηλίκων υποτρόπιαζε στο έγκλημα.
Ποιες θα είναι οι συνθήκες διαβίωσης των ανήλικων κρατουμένων;
Οι ειδικές αυτές φυλακές (όπως αυτή στο Rosersberg) θα εστιάζουν στην υποχρεωτική εκπαίδευση. Τα κελιά θα κλειδώνουν στις 8 το βράδυ και θα απαγορεύονται τα κινητά. Ωστόσο, θα παρέχεται ψυχολογική στήριξη, δημιουργική απασχόληση (όπως σκάκι), δυνατότητα άθλησης, βιντεοπαιχνίδια, ακόμη και λούτρινα παιχνίδια στα κελιά, καθώς οι αρχές αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για παιδιά που θα περάσουν την εφηβεία τους εκεί.
Ποιες είναι οι βασικές αντιδράσεις απέναντι σε αυτό το μέτρο;
Η αντιπολίτευση και μερίδα εγκληματολόγων υποστηρίζουν ότι ο εγκλεισμός παιδιών 13 ετών καταστρέφει κάθε μελλοντική ευκαιρία επανένταξης και ότι η πολιτεία οφείλει να βρει λύσεις μέσω της πρόνοιας. Επιπλέον, επικαλούνται το παράδειγμα της Δανίας, όπου η αντίστοιχη μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης στο παρελθόν δεν επέφερε καμία μείωση στα ποσοστά της εγκληματικότητας.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
