Απογοητευτική είναι η εικόνα που παρουσιάζει η αγορά σχολικών ειδών στην Πάτρα, με τους ανθρώπους του κλάδου να περιγράφουν μια ολοένα δυσκολότερη πραγματικότητα για τα τοπικά βιβλιοπωλεία. Ο Ιωάννης Μαντάς και ο Νίκος Καραπάνος, μιλώντας στο PatraPress.gr, αναδεικνύουν τις πιέσεις που δέχεται το μικρό λιανεμπόριο, από την ακρίβεια και τη μειωμένη αγοραστική δύναμη των οικογενειών μέχρι τον ανταγωνισμό των μεγάλων αλυσίδων και του ηλεκτρονικού εμπορίου.
Την ίδια ώρα, οι αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες οδηγούν τους γονείς σε πιο περιορισμένες και στοχευμένες αγορές, ενώ οι επαγγελματίες εκφράζουν έντονη ανησυχία για το μέλλον των μικρών επιχειρήσεων και τη θέση των παραδοσιακών βιβλιοπωλείων στην τοπική αγορά.
Με αφορμή την κίνηση της φετινής σχολικής περιόδου, ο βιβλιοπώλης Νίκος Καραπάνος περιγράφει στο patrapress.gr μια δύσκολη πραγματικότητα για το μικρό λιανεμπόριο, εκφράζοντας έντονη ανησυχία για τη βιωσιμότητα των τοπικών επιχειρήσεων και το μέλλον των βιβλιοπωλείων.
«Πενιχρή, ανύπαρκτη» η κίνηση στα βιβλιοπωλεία
Με ιδιαίτερα μελανά χρώματα περιγράφει την κίνηση στα βιβλιοπωλεία κατά την έναρξη της σχολικής χρονιάς ο Νίκος Καραπάνος, τονίζοντας ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
O Nίκος Καραπάνος, πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Βιβλιοχαρτοπωλών Αχαΐας, αλλά και νυν έμπορος του κλάδου, διευκρινίζει, πως η φετινή σχολική περίοδος δεν έφερε την αναμενόμενη κίνηση, ενώ οι επαγγελματίες καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες υποχρεώσεις και έξοδα.
Ο ίδιος εκτιμά ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον δικό του κλάδο, αλλά συνολικά τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το αντικείμενο δραστηριότητάς τους.
Η ακρίβεια δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα
Η ακρίβεια σε όλα τα επίπεδα της καθημερινότητας επιβαρύνει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις. Οι μετακινήσεις, τα καθημερινά έξοδα και οι αγορές περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών, οι οποίοι, όπως παρατηρεί ο βιβλιοπώλης, γίνονται ολοένα πιο συγκρατημένοι στις αγορές τους.
Ωστόσο, κατά την εκτίμησή του, οι δυσκολίες του μικρού εμπορίου δεν ξεκίνησαν με το πρόσφατο κύμα ακρίβειας. Συνδέονται με μια ευρύτερη αλλαγή που συντελείται εδώ και χρόνια και ενισχύθηκε ιδιαίτερα μετά την πανδημία του COVID-19.
Η εξάπλωση του ηλεκτρονικού εμπορίου, οι αγορές από το εξωτερικό και η δυνατότητα επιστροφής προϊόντων, όπως αναφέρει, έχουν μεταβάλει τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές επιλέγουν να ψωνίζουν.
«Έχει αλλάξει η καταναλωτική παιδεία του κόσμου», είναι η χαρακτηριστική διαπίστωσή του. Όπως εξηγεί, ολοένα περισσότεροι καταναλωτές επιλέγουν την εύκολη και άμεση λύση, χωρίς να επισκέπτονται τα καταστήματα της γειτονιάς τους.
Τα μεγάλα καταστήματα ως προορισμός για ψώνια και ψυχαγωγία
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στα μεγάλα καταστήματα και στα σούπερ μάρκετ, τα οποία, όπως υποστηρίζει, έχουν διευρύνει σημαντικά την ποικιλία των προϊόντων τους, καλύπτοντας ανάγκες που παλαιότερα εξυπηρετούσαν εξειδικευμένες επιχειρήσεις.
Κατά τον ίδιο, η επίσκεψη σε έναν μεγάλο, οργανωμένο χώρο αγορών έχει εξελιχθεί για πολλούς σε μια μορφή ψυχαγωγίας. Οι άνετοι διάδρομοι, η δυνατότητα να περιηγηθεί κάποιος για αρκετή ώρα και η συγκέντρωση πολλών διαφορετικών προϊόντων σε ένα σημείο ενισχύουν αυτή την τάση.
Για έναν γονέα που έχει περιορισμένο χρόνο ανάμεσα στην εργασία, τις υποχρεώσεις και τη φροντίδα των παιδιών, η δυνατότητα να αγοράσει ένα τετράδιο ή άλλα σχολικά είδη κατά τη διάρκεια μιας ήδη προγραμματισμένης επίσκεψης σε ένα μεγάλο κατάστημα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Έτσι, όπως εξηγεί, ο καταναλωτής συχνά δεν επιλέγει συνειδητά να παρακάμψει το τοπικό βιβλιοπωλείο. Επιλέγει, όμως, μια λύση που εξυπηρετεί καλύτερα τους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητάς του.
Οι τιμές και η διαπραγματευτική δύναμη των μεγάλων αλυσίδων
Ο Νίκος Καραπάνος θέτει, επίσης, ζήτημα ανταγωνισμού μεταξύ των μικρών βιβλιοχαρτοπωλείων και των μεγάλων αλυσίδων.
Όπως αναφέρει, ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις προβάλλουν κατά την έναρξη της σχολικής περιόδου σχολικά είδη σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές. Υποστηρίζει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι τιμές προϊόντων που προέρχονται από τους ίδιους προμηθευτές μπορούν να προσεγγίζουν εκείνες που διαθέτουν τα μικρά καταστήματα, δημιουργώντας ερωτήματα για το πώς διαμορφώνεται η τιμολογιακή πολιτική.
Για να εξηγήσει τη διαφορά, χρησιμοποιεί το παράδειγμα μιας εταιρείας που προμηθεύει μολύβια. Μια μικρή επιχείρηση αγοράζει περιορισμένες ποσότητες, ενώ μια μεγάλη αλυσίδα μπορεί να παραγγείλει χιλιάδες τεμάχια.
Η διαφορά αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, δίνει στις μεγάλες επιχειρήσεις μεγαλύτερη δυνατότητα διαπραγμάτευσης και διεκδίκησης καλύτερων όρων προμήθειας. Τα μικρά καταστήματα δεν διαθέτουν την ίδια ισχύ, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να ανταγωνιστούν τις τιμές των μεγαλύτερων παικτών.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι οι επαγγελματίες του κλάδου είναι κουρασμένοι από τις συνεχείς πιέσεις και τις προσπάθειες να διατηρήσουν τις επιχειρήσεις τους βιώσιμες.
«Shop local»: Η προσπάθεια στήριξης των τοπικών επιχειρήσεων
Ο βιβλιοπώλης αναφέρεται στις προσπάθειες που είχαν γίνει τα προηγούμενα χρόνια για την προώθηση της ιδέας «Shop local», δηλαδή της επιλογής των καταναλωτών να στηρίζουν τα καταστήματα της περιοχής τους.
Όπως σημειώνει, είχαν γίνει κινήσεις για την ευαισθητοποίηση του κοινού, με την προσπάθεια να επεκτείνεται πέρα από τα βιβλιοπωλεία και να αφορά το σύνολο της τοπικής αγοράς.
Ωστόσο, εκτιμά ότι η αλλαγή δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά και πολιτισμική. Οι καταναλωτές έχουν συνηθίσει να αναζητούν και να επιλέγουν μόνοι τους προϊόντα, συχνά χωρίς να χρειάζονται τη βοήθεια ενός πωλητή.
Ειδικά για τις νεότερες ηλικίες, από 18 έως 25 ετών, ο ίδιος παρατηρεί ότι η προσωπική εξυπηρέτηση δεν αποτελεί πάντοτε προτεραιότητα. Αντίθετα, όπως περιγράφει, πολλοί προτιμούν να εντοπίζουν μόνοι τους το προϊόν που αναζητούν και να ολοκληρώνουν γρήγορα την αγορά τους.
Για τις μικρές επιχειρήσεις, η προσωπική σχέση με τον πελάτη αποτελούσε διαχρονικά ένα σημαντικό πλεονέκτημα. Ο ίδιος τονίζει ότι οι επαγγελματίες προσπαθούν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, να τους εξυπηρετήσουν και να δημιουργήσουν σχέσεις που θα τους κάνουν να επιστρέψουν.
Εκφράζει, ωστόσο, την ανησυχία ότι, εάν η σημερινή καταναλωτική συμπεριφορά συνεχιστεί, οι νεότερες γενιές ενδέχεται να μη διατηρήσουν την ίδια σχέση με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
«Κάποια στιγμή τα βιβλιοπωλεία θα εξαφανιστούν»
Ιδιαίτερα απαισιόδοξος εμφανίζεται ο Νίκος Καραπάνος για το μέλλον των παραδοσιακών βιβλιοπωλείων, εκτιμώντας ότι ο κλάδος βρίσκεται μπροστά σε μεγάλες αλλαγές.
Όπως αναφέρει, οι επιχειρήσεις αναγκάζονται σταδιακά να προσαρμόζουν τη δραστηριότητά τους, προσθέτοντας διαφορετικά προϊόντα και υπηρεσίες, προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικές.
Με βάση αυτή την εμπειρία, φοβάται ότι και τα βιβλιοπωλεία, ιδίως εκείνα που στηρίζονται αποκλειστικά στην πώληση βιβλίων και σχολικών ειδών, θα δυσκολευτούν να επιβιώσουν χωρίς να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.
Ο ίδιος αναφέρεται στην πολυετή παρουσία του στον χώρο και στις σχέσεις που έχουν δημιουργηθεί με οικογένειες και πελάτες, τους οποίους έχει δει να μεγαλώνουν μέσα στα χρόνια. Παρά τη συναισθηματική διάσταση αυτής της διαδρομής, υποστηρίζει ότι η πραγματικότητα της αγοράς δεν αφήνει πολλά περιθώρια εφησυχασμού.
Η εποχή μετά τον COVID και οι δυσκολότεροι μήνες του χειμώνα
Αναφερόμενος στην οικονομική κατάσταση της Πάτρας, ο βιβλιοπώλης εκτιμά ότι η πόλη αντιμετώπιζε δυσκολίες και πριν από την πανδημία, χωρίς όμως η εικόνα να είναι ίδια με τη σημερινή.
Όπως επισημαίνει, στο παρελθόν υπήρχαν περισσότερες επιχειρήσεις και μεγαλύτερη ποικιλία καταστημάτων, ενώ τα τελευταία χρόνια παρατηρεί ότι έχουν χαθεί αρκετές εμπορικές δραστηριότητες.
Κατά την άποψή του, η περίοδος της πανδημίας και όσα ακολούθησαν αποτέλεσαν καθοριστικό σημείο για την επιδείνωση της κατάστασης. Εκτιμά, μάλιστα, ότι οι δυσκολίες δεν έχουν ολοκληρωθεί και ότι η αγορά μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το κόστος του χειμώνα για τα νοικοκυριά. Η ανάγκη για θέρμανση, η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και τα μεγαλύτερα έξοδα διαβίωσης περιορίζουν ακόμη περισσότερο τα χρήματα που απομένουν για άλλες αγορές.
Όπως εξηγεί, όταν μια οικογένεια χρειάζεται να διαθέσει περισσότερα χρήματα για βασικές ανάγκες, είναι αναμενόμενο να περιορίσει τις δαπάνες της σε προϊόντα που δεν θεωρεί απολύτως απαραίτητα. Αυτό, με τη σειρά του, επηρεάζει την κίνηση στα εμπορικά καταστήματα.
Οι γονείς αγοράζουν πλέον μόνο τα απολύτως απαραίτητα
Η αλλαγή στην αγοραστική συμπεριφορά αποτυπώνεται, σύμφωνα με τον ίδιο, και στον τρόπο με τον οποίο οι γονείς προμηθεύονται τα σχολικά είδη.
Όπως παρατηρεί, αρκετοί καταναλωτές ελέγχουν πλέον τι διαθέτουν ήδη στο σπίτι πριν ξεκινήσουν τις αγορές τους, αξιοποιώντας τετράδια, μολύβια και μαρκαδόρους που έχουν περισσέψει από προηγούμενες σχολικές χρονιές.
Πρόκειται, όπως τονίζει, για μια σημαντική αλλαγή σε σχέση με παλαιότερα, καθώς οι αγορές περιορίζονται στα απολύτως αναγκαία. Οι γονείς φτάνουν στο κατάστημα με συγκεκριμένη ανάγκη και ζητούν μόνο το προϊόν που χρειάζονται, χωρίς να εξετάζουν επιπλέον επιλογές.
Η πίεση αυτή δεν αφορά μόνο τα βασικά σχολικά είδη. Ο Καραπάνος αναφέρει ότι έχουν περιοριστεί και οι αγορές υλικών χειροτεχνίας που παλαιότερα χρησιμοποιούσαν οι μαθητές για κατασκευές ενόψει των Χριστουγέννων, της Πρωτοχρονιάς, του Καρναβαλιού, της Καθαράς Δευτέρας ή της Πρωτομαγιάς.
Όπως λέει χαρακτηριστικά, σε αρκετές περιπτώσεις η αγορά περιορίζεται πλέον ακόμη και σε ένα μόνο προϊόν, όπως οι μαρκαδόροι, χωρίς να υπάρχει περιθώριο για πρόσθετες αγορές.
«Δεν είναι καλά τα πράγματα»
Μέσα από την καθημερινή επαφή με τους πελάτες, ο βιβλιοπώλης περιγράφει μια κοινωνία που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στις οικονομικές απαιτήσεις.
Όπως αναφέρει, οι συζητήσεις στο ταμείο δεν περιορίζονται στις αγορές, καθώς οι πελάτες μοιράζονται συχνά τις ανησυχίες τους για την ακρίβεια και τα αυξημένα έξοδα. Αντίστοιχα, οι επαγγελματίες προσπαθούν να τους ενθαρρύνουν, ενώ και οι ίδιοι αναζητούν λόγους για να συνεχίσουν να λειτουργούν τις επιχειρήσεις τους.
Παρά τη δύσκολη εικόνα, ο ίδιος αναγνωρίζει ότι οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να προσπαθούν να κρατηθούν στην αγορά, αναζητώντας τρόπους να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους και να διατηρήσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Στο τέλος, όμως, η εκτίμησή του παραμένει απαισιόδοξη: η ακρίβεια, οι νέες καταναλωτικές συνήθειες και η ισχύς των μεγάλων επιχειρήσεων δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο το μικρό λιανεμπόριο δυσκολεύεται ολοένα περισσότερο να επιβιώσει.
Σχολικά είδη, ακρίβεια και έργα στο κέντρο της Πάτρας: «Μας έχουν γονατίσει»
Η μειωμένη αγοραστική κίνηση, η ακρίβεια, ο ανταγωνισμός από τις μεγάλες αλυσίδες και το ηλεκτρονικό εμπόριο, αλλά και τα έργα στο κέντρο της Πάτρας δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τα τοπικά βιβλιοπωλεία. Ο Ιωάννης Μαντάς, ιδιοκτήτης του ομώνυμου βιβλιοπωλείου στην πόλη “Μαντάς”, μιλά στο PatraPress.gr για τις δυσκολίες της φετινής σχολικής περιόδου, τις αλλαγές στις αγοραστικές συνήθειες και τις επιπτώσεις από την κατάργηση των σχολικών επιτροπών, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για το μέλλον των μικρών επιχειρήσεων και τη σχέση των μαθητών με το βιβλίο.
Απογοητευτική η κίνηση στα βιβλιοπωλεία
Την εικόνα μιας ιδιαίτερα δύσκολης σχολικής περιόδου περιγράφει ο κ. Μαντάς, κάνοντας λόγο για απογοητευτική κίνηση στα βιβλιοπωλεία. Όπως εξηγεί, οι μικρές επιχειρήσεις του κλάδου καλούνται να ανταγωνιστούν όχι μόνο το ηλεκτρονικό εμπόριο, αλλά και μεγάλες αλυσίδες και καταστήματα που διαθέτουν σχολικά είδη κυρίως σε συγκεκριμένες περιόδους του χρόνου.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η προβολή προσφορών για τα σχολικά είδη από μεγάλες επιχειρήσεις, σε συνδυασμό με τις συζητήσεις για τις τιμές και την προστασία του καταναλωτή, στρέφει μέρος της αγοραστικής κίνησης μακριά από τα βιβλιοπωλεία. Ο κ. Μαντάς εκφράζει, μάλιστα, τη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι, όπως υποστηρίζει, οι εκπρόσωποι των βιβλιοπωλών δεν συμμετέχουν ισότιμα στον διάλογο για την αγορά των σχολικών ειδών.
Όπως επισημαίνει, τα βιβλιοπωλεία διατηρούν διαθέσιμη μεγάλη ποικιλία προϊόντων καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, σε αντίθεση με επιχειρήσεις που, κατά την εκτίμησή του, διαθέτουν συγκεκριμένα είδη κυρίως για την περίοδο της επιστροφής στα σχολεία.
Ο ίδιος αναφέρει ότι οι αυξήσεις στις τιμές των ειδών που διαθέτει το βιβλιοπωλείο του ήταν περιορισμένες, εκτιμώντας ότι δεν ξεπέρασαν περίπου το 2%. Αντίθετα, όπως σημειώνει, οι καταναλωτές συχνά βλέπουν προϊόντα να εμφανίζονται σε προσφορές αφού έχει προηγηθεί αύξηση της αρχικής τιμής.
Ακρίβεια και ηλεκτρονικό εμπόριο πιέζουν τους καταναλωτές
Η πίεση στα νοικοκυριά δεν περιορίζεται στα σχολικά είδη. Ο κ. Μαντάς συνδέει τη μειωμένη κίνηση με το συνολικό κόστος διαβίωσης, από τα καύσιμα και την ενέργεια μέχρι τις αγορές στο σούπερ μάρκετ και τους λογαριασμούς τηλεπικοινωνιών.
Όπως τονίζει, όταν μεγάλο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος κατευθύνεται στις βασικές ανάγκες, περιορίζονται τα χρήματα που απομένουν για άλλες αγορές. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρεται και στην αυξανόμενη στροφή προς ηλεκτρονικές πλατφόρμες και φθηνότερα προϊόντα, εκφράζοντας επιφυλάξεις για την ποιότητα ορισμένων σχολικών ειδών που επιλέγουν οι καταναλωτές.
Μάλιστα, περιγράφει περιστατικό πελάτη που αναζήτησε στο βιβλιοπωλείο του κασετίνα αντίστοιχη με σχολική τσάντα που είχε ήδη αγοράσει από ηλεκτρονική πλατφόρμα. Με αφορμή το παράδειγμα αυτό, υπογραμμίζει τη σημασία της δυνατότητας του καταναλωτή να εξετάζει από κοντά ένα προϊόν, να ελέγχει την κατασκευή του και να επιλέγει με βάση τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού.
Τα έργα στο κέντρο της Πάτρας επιβαρύνουν την αγορά
Σημαντικό πλήγμα για τα καταστήματα του κέντρου, σύμφωνα με τον κ. Μαντά, αποτέλεσαν και τα έργα που πραγματοποιήθηκαν κατά την έναρξη της σχολικής περιόδου. Όπως αναφέρει, τον Σεπτέμβριο υπήρξαν παρεμβάσεις και αποκλεισμοί δρόμων σε σημεία όπως η Καραϊσκάκη, η Παντανάσσης, η Ρήγα Φεραίου και η Ερμού, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση των καταναλωτών.
Ο βιβλιοπώλης διευκρινίζει ότι δεν τάσσεται κατά των έργων, αλλά θεωρεί πως θα έπρεπε να έχουν προηγηθεί συνεννόηση και κατάλληλος προγραμματισμός, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις στην εμπορική δραστηριότητα. Όπως υποστηρίζει, η έναρξη των παρεμβάσεων σε μια περίοδο κατά την οποία γονείς και μαθητές προμηθεύονται τα σχολικά είδη επιβάρυνε ακόμη περισσότερο την ήδη μειωμένη κίνηση.
«Δεν μπορείς να προσεγγίσεις» είναι το βασικό πρόβλημα που περιγράφει, σημειώνοντας ότι η δυσκολία πρόσβασης και στάθμευσης ωθεί τους καταναλωτές σε καταστήματα εκτός του κέντρου, όπου υπάρχει ευκολότερη πρόσβαση με αυτοκίνητο και δυνατότητα στάθμευσης.
Ο ίδιος μεταφέρει την εικόνα που, όπως λέει, συζητούν μεταξύ τους οι επαγγελματίες της περιοχής: μειωμένη κίνηση όχι μόνο στα βιβλιοπωλεία, αλλά και σε καταστήματα ένδυσης, υπόδησης και εστίασης. Κατά την άποψή του, η λειτουργία της πόλης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τις ανάγκες των κατοίκων όσο και τη διατήρηση μιας ζωντανής εμπορικής αγοράς.
«Δεν είναι πόλη-υπνωτήριο»
Ο Ιωάννης Μαντάς υποστηρίζει ότι το κέντρο της Πάτρας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως χώρος κατοικίας, καθώς η εμπορική δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της λειτουργίας του. Όπως τονίζει, οι επιχειρήσεις συμβάλλουν στην καθημερινότητα της πόλης, διατηρούν θέσεις εργασίας, πληρώνουν φόρους και φροντίζουν τους χώρους μπροστά από τα καταστήματά τους.
Στο πλαίσιο αυτό, ασκεί κριτική τόσο στον τρόπο με τον οποίο προγραμματίστηκαν τα έργα όσο και στη γενικότερη αντιμετώπιση των μικρών επιχειρήσεων. Θεωρεί ότι απαιτείται καλύτερος συντονισμός μεταξύ των αρμόδιων φορέων, των εργολάβων και των επαγγελματιών, ώστε οι παρεμβάσεις να μην οδηγούν σε παρατεταμένη απομάκρυνση των καταναλωτών από την αγορά του κέντρου.
Ο ίδιος εκφράζει, μάλιστα, ανησυχία ότι αντίστοιχα προβλήματα ενδέχεται να επαναληφθούν κατά την εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων, εφόσον συνεχιστούν οι εργασίες και παραμείνουν δύσκολες οι μετακινήσεις.
Η κατάργηση των σχολικών επιτροπών και οι επιπτώσεις στα τοπικά καταστήματα
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Μαντάς στην κατάργηση των σχολικών επιτροπών, την οποία χαρακτηρίζει σημαντικό πλήγμα για τα βιβλιοπωλεία και τις υπόλοιπες τοπικές επιχειρήσεις που προμήθευαν σχολικές μονάδες με αναλώσιμα και υλικά.
Όπως αναφέρει, η κατάργηση των επιτροπών και η μεταφορά των προμηθειών σε κεντρικές διαδικασίες διαγωνισμών έχουν περιορίσει τη δυνατότητα των σχολείων να συνεργάζονται με τα κοντινά τους καταστήματα. Ο ίδιος εκτιμά ότι η αλλαγή αυτή αφαιρεί σημαντικό τζίρο από την τοπική αγορά, καθώς οι προμήθειες περιλαμβάνουν όχι μόνο γραφική ύλη και χαρτικά, αλλά και μελάνια, φωτοτυπικά αναλώσιμα, υλικά συντήρησης και άλλα απαραίτητα είδη.
Ο βιβλιοπώλης αναφέρει ότι, σύμφωνα με τις δικές του εκτιμήσεις, η χρηματοδότηση που κατευθυνόταν προηγουμένως στις σχολικές επιτροπές του Δήμου Πατρέων ανερχόταν συνολικά σε περίπου 1,5 εκατομμύριο ευρώ ετησίως. Υποστηρίζει ότι η διακοπή αυτής της ροής χρημάτων επηρεάζει ένα ευρύ δίκτυο τοπικών επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων βιβλιοπωλεία, χρωματοπωλεία και καταστήματα με είδη και υπηρεσίες που χρειάζονται τα σχολεία.
Παράλληλα, εκφράζει ανησυχία για τις δυσκολίες που, όπως υποστηρίζει, αντιμετωπίζουν ορισμένες σχολικές μονάδες στην προμήθεια βασικών υλικών. Αναφέρεται σε ελλείψεις ακόμη και σε αναλώσιμα καθημερινής χρήσης, όπως χαρτί υγείας και μαρκαδόρους, και προτείνει να διερευνηθεί το ζήτημα μέσα από επικοινωνία με εκπαιδευτικούς και τους συλλόγους τους.
Ο κ. Μαντάς ασκεί επίσης κριτική στο κριτήριο της χαμηλότερης τιμής που, όπως λέει, εφαρμόζεται στις σχετικές διαδικασίες. Κατά την άποψή του, η επιλογή αποκλειστικά με βάση το κόστος μπορεί να οδηγήσει στην προμήθεια προϊόντων χαμηλής ποιότητας, με αποτέλεσμα να μην εξυπηρετούνται επαρκώς οι ανάγκες των σχολείων.
«Τα βιβλιοπωλεία είναι χώροι πολιτισμού»
Πέρα από την οικονομική διάσταση, ο Ιωάννης Μαντάς θέτει και το ζήτημα του ρόλου των βιβλιοπωλείων στην πολιτιστική ζωή της πόλης. Όπως επισημαίνει, ένα βιβλιοπωλείο δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορικό κατάστημα, αλλά έναν χώρο επαφής με το βιβλίο, τους συγγραφείς και τις νέες εκδόσεις.
Στο παρελθόν, όπως περιγράφει, υπήρχε στενότερη συνεργασία με τα σχολεία, μέσα από προμήθειες βιβλίων και διοργάνωση εκθέσεων στις σχολικές μονάδες. Ο ίδιος εκτιμά ότι η αποδυνάμωση αυτής της σχέσης περιορίζει τις ευκαιρίες των μαθητών να έρθουν σε επαφή με το βιβλίο και να γνωρίσουν νέες εκδόσεις.
Παράλληλα, θεωρεί ότι τα βιβλιοπωλεία δεν αντιμετωπίζονται με την ιδιαίτερη μέριμνα που θα αναλογούσε στον πολιτιστικό τους ρόλο, αλλά με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται σε άλλες εμπορικές δραστηριότητες.
Αναφερόμενος στις δυνατότητες στήριξης των τοπικών επιχειρήσεων, εμφανίζεται απαισιόδοξος για το κατά πόσο μπορούν να υπάρξουν άμεσα αποτελέσματα, χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς και στις σχέσεις των σχολείων με τα τοπικά καταστήματα.
Χριστούγεννα η επόμενη ελπίδα για την αγορά
Όσον αφορά την πορεία της αγοράς μετά την έναρξη της σχολικής χρονιάς, ο κ. Μαντάς αναφέρει ότι η επόμενη περίοδος από την οποία περιμένουν αυξημένη κίνηση τα βιβλιοπωλεία είναι τα Χριστούγεννα.
Όπως εξηγεί, η σχολική περίοδος αποτελεί πλέον το βασικό διάστημα κατά το οποίο καταγράφεται αυξημένη ζήτηση για συγκεκριμένα είδη. Αντίθετα, σημειώνει ότι έχει περιοριστεί η αγοραστική κίνηση που συνδεόταν παλαιότερα με τις εθνικές σχολικές γιορτές, όταν οι μαθητές και τα σχολεία προμηθεύονταν σημαίες, εικόνες και άλλα σχετικά είδη.
Την ίδια ώρα, εκφράζει προβληματισμό για την πορεία του βιβλίου τα τελευταία χρόνια, επισημαίνοντας ότι η ανάγνωση φαίνεται να υποχωρεί απέναντι στην αυξανόμενη χρήση των οθονών.
Η συνολική εικόνα που περιγράφει είναι αυτή μιας αγοράς η οποία πιέζεται ταυτόχρονα από την ακρίβεια, τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, τον ανταγωνισμό των μεγάλων επιχειρήσεων και τα προβλήματα πρόσβασης στο κέντρο της Πάτρας.
Για τον ίδιο, η επιβίωση των μικρών βιβλιοπωλείων συνδέεται άμεσα με τη στήριξη της τοπικής αγοράς, αλλά και με την αναγνώριση του ρόλου που διαδραματίζουν στην εκπαιδευτική και πολιτιστική ζωή της πόλης.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
