Γιατί είστε «μαγνήτης» για τα κουνούπια; Όσα αποκαλύπτει η επιστήμη για τα θύματα που επιλέγουν
Κάθε χρόνο τέτοια εποχή, με την άνοδο της θερμοκρασίας, το ερώτημα που ευλόγως γεννάται είναι ένα: Γιατί τα κουνούπια δείχνουν να προτιμούν κάποιους ανθρώπους περισσότερο από άλλους; Η απάντηση, σύμφωνα με την επιστήμη, δεν βρίσκεται στην τύχη.
Τα κουνούπια επιλέγουν τα θύματά τους με βάση ένα πολύπλοκο σύνολο σημάτων που εκπέμπει κάθε ανθρώπινο σώμα: τη μυρωδιά, τη θερμοκρασία του δέρματος, την υγρασία, αλλά και το διοξείδιο του άνθρακα που απελευθερώνεται με την αναπνοή. Όπως εξηγούν οι ειδικοί στην ιατρική εντομολογία, δεν είναι μύθος ότι ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο «ελκυστικοί» για τα έντομα, με τη συγκεκριμένη ελκυστικότητα να μεταβάλλεται ανάλογα με τη φυσιολογία, τις συνήθειες και τη διατροφή μας.
Το διοξείδιο του άνθρακα και το προφίλ των «θυμάτων»
Το πρώτο βασικό στοιχείο που πρέπει να γνωρίζουμε είναι ότι μόνο τα θηλυκά κουνούπια τσιμπούν. Δεν το κάνουν για να τραφούν, αλλά επειδή χρειάζονται τις πρωτεΐνες του αίματος για την αναπαραγωγή τους και την ανάπτυξη των αβγών τους.
Για να εντοπίσουν τον κατάλληλο στόχο, χρησιμοποιούν εξαιρετικά ευαίσθητους υποδοχείς. Το πρώτο σήμα που τα ενεργοποιεί από μεγάλη απόσταση είναι το διοξείδιο του άνθρακα (CO₂). Όσο μεγαλύτερο σωματότυπο έχει κανείς ή όσο πιο έντονα αναπνέει (π.χ. κατά τη διάρκεια άσκησης), τόσο περισσότερο CO₂ εκπέμπει, γινόμενος εύκολος στόχος. Όταν το κουνούπι πλησιάσει, επιστρατεύει τις αισθήσεις του για να αξιολογήσει τη θερμότητα του δέρματος και την υγρασία.
Καταρρίπτεται ο μύθος για την ομάδα αίματος
Μία από τις πιο διαδεδομένες θεωρίες υποστηρίζει ότι τα κουνούπια δείχνουν προτίμηση σε συγκεκριμένες ομάδες αίματος (όπως η ομάδα 0). Ωστόσο, οι σύγχρονοι επιστήμονες εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικοί. Τα διαθέσιμα ερευνητικά στοιχεία δεν θεωρούνται επαρκή, καθώς οι σχετικές μελέτες είναι περιορισμένες και βασίζονται σε μικρό δείγμα συμμετεχόντων.
Το ίδιο ισχύει και για άλλες δημοφιλείς αντιλήψεις, όπως ότι τα κουνούπια προτιμούν ανθρώπους με συγκεκριμένο χρώμα ματιών, μαλλιών ή δέρματος. Αντίθετα, εκεί όπου η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί απόλυτα, είναι η επίδραση που έχει η φυσική μυρωδιά του σώματος.
Το χημικό «κοκτέιλ» του δέρματος που έλκει τα έντομα
Κάθε άνθρωπος εκπέμπει ένα εντελώς μοναδικό χημικό αποτύπωμα. Το δέρμα, ο ιδρώτας, το σμήγμα και το μικροβίωμα του σώματός μας συνθέτουν ένα μείγμα εκατοντάδων πτητικών οργανικών ενώσεων.
Σε πρόσφατες μελέτες γύρω από το κουνούπι τίγρης (Aedes aegypti), το οποίο αποτελεί φορέα σοβαρών ασθενειών, εντοπίστηκε η ουσία 1-octen-3-ol (γνωστή και ως «αλκοόλη των μανιταριών»). Η ουσία αυτή παράγεται στο δέρμα μας και οι μεταβολές της συγκέντρωσής της λειτουργούν ως «σήμα προσγείωσης» για τα κουνούπια. Στην κατηγορία υψηλής ελκυστικότητας ανήκουν επιστημονικά και οι έγκυες γυναίκες, λόγω της αυξημένης θερμοκρασίας του σώματος και των αλλαγών στην αναπνοή τους.
Γιατί η παγωμένη μπίρα σάς μετατρέπει σε στόχο;
Ένας ακόμη εξωτερικός παράγοντας που έχει επιβεβαιωθεί ερευνητικά είναι η κατανάλωση αλκοόλ και συγκεκριμένα η μπίρα. Μελέτες που πραγματοποιήθηκαν τόσο στην Ευρώπη (Ολλανδία) όσο και στην Αφρική, έδειξαν ότι όσοι είχαν καταναλώσει μπίρα μέσα στο προηγούμενο 24ωρο ήταν σημαντικά πιο ελκυστικοί στα κουνούπια σε σχέση με όσους ήπιαν μόνο νερό.
Η κατανάλωση μπίρας αυξάνει ελαφρώς τη θερμοκρασία του σώματος, διαστέλλει τα αγγεία, αλλοιώνει τη μυρωδιά του ιδρώτα και αυξάνει την εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα, κάνοντας το σώμα αμέσως πιο «ορατό» στα έντομα.
Η κλιματική αλλαγή φέρνει νέες απειλές για τη δημόσια υγεία
Η κατανόηση της συμπεριφοράς των κουνουπιών ξεπερνά τα όρια της απλής καθημερινής ενόχλησης, καθώς εξελίσσεται σε μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας. Λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι χειμώνες γίνονται πιο ήπιοι και τα καλοκαίρια μεγαλύτερα σε διάρκεια.
Το γεγονός αυτό επιτρέπει σε επικίνδυνα, εξωτικά είδη, όπως το ασιατικό κουνούπι τίγρης, να επεκτείνονται γεωγραφικά και να εγκαθίστανται μόνιμα σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και της Ελλάδας. Τα είδη αυτά είναι υπεύθυνα για τη μετάδοση επικίνδυνων ιογενών λοιμώξεων, όπως ο δάγκειος πυρετός και ο ιός Chikungunya.
Πρακτικά μέτρα προστασίας
Αν και κανείς δεν μπορεί να γίνει εντελώς «αόρατος», οι ειδικοί προτείνουν βασικά βήματα για τη μείωση των τσιμπημάτων:
-
Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος (με DEET, Ικαριδίνη ή IR3535).
-
Ανοιχτόχρωμα, φαρδιά ρούχα που καλύπτουν τα χέρια και τα πόδια.
-
Συχνός καθαρισμός και εξάλειψη εστιών στάσιμου νερού (σε γλάστρες, υδρορροές) γύρω από το σπίτι.
-
Αποφυγή βαριών γευμάτων και αλκοόλ τις βραδινές ώρες σε εξωτερικούς χώρους.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
