52 χρόνια μετά την ίδρυσή της, η Ιδρυτική Διακήρυξη εξακολουθεί να αποτελεί το μέτρο με το οποίο μπορούμε να εξετάζουμε τις μεγάλες πολιτικές επιλογές της παράταξης.
Και μία από αυτές είναι η διεύρυνση.
Η 4η Οκτωβρίου δεν είναι για τη Νέα Δημοκρατία μία ακόμη επέτειος.
Είναι η ημέρα κατά την οποία, το 1974, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έθεσε τις βάσεις μιας παράταξης που έμελλε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη Μεταπολίτευση και στην ευρωπαϊκή πορεία της χώρας.
Πενήντα δύο χρόνια αργότερα, η επέτειος δεν προσφέρεται μόνο για αναμνήσεις.
Προσφέρεται κυρίως για σκέψη.
Για επιστροφή στην Ιδρυτική Διακήρυξη.
Και για ένα ερώτημα που αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα καθώς η χώρα πλησιάζει προς μία νέα εκλογική αναμέτρηση:
Ø Τι σημαίνει σήμερα να είσαι πιστός στις αρχές της Νέας Δημοκρατίας;
Ø Σημαίνει να κρατάς την παράταξη μέσα στα πολιτικά και κοινωνικά όρια μιας άλλης εποχής; Ή σημαίνει να διατηρείς σταθερές τις αρχές της, έχοντας παράλληλα την τόλμη να την εξελίσσεις και να τη διευρύνεις;
Η δική μου απάντηση βρίσκεται στην ίδια την ιστορία της παράταξης.
Η Νέα Δημοκρατία δεν δημιουργήθηκε για να είναι ένα περίκλειστο κόμμα
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής δεν δημιούργησε το 1974 μία παράταξη εγκλωβισμένη στα στενά όρια της παραδοσιακής Δεξιάς.
Το πολιτικό εγχείρημα της Νέας Δημοκρατίας είχε εξαρχής ευρύτερα χαρακτηριστικά.
Επιδίωκε να δημιουργήσει μία μεγάλη δημοκρατική, φιλελεύθερη, κοινωνική, πατριωτική και ευρωπαϊκή παράταξη, ικανή να υπερβαίνει παλιές διαχωριστικές γραμμές.
Γι’ αυτό και η συζήτηση που γίνεται σήμερα για τη διεύρυνση της Νέας Δημοκρατίας δεν είναι καινούργια.
Έχει βαθιές ιστορικές ρίζες.
Το 1977 μάς δίνει μια απάντηση.
Λίγα μόλις χρόνια μετά την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας, επί του ίδιου του Κωνσταντίνου Καραμανλή, η παράταξη άνοιξε σε στελέχη και κοινοβουλευτικές προσωπικότητες διαφορετικής πολιτικής προέλευσης, μεταξύ άλλων από την ΕΔΗΚ και την Εθνική Παράταξη.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα.
Γιατί δείχνει ότι η διεύρυνση δεν αντιμετωπιζόταν από τον ιδρυτή ως απειλή για την παράταξη.
Αντιμετωπιζόταν ως μέσο για να μεγαλώσει η κοινωνική και πολιτική της βάση.
Η πολιτική προέλευση ενός ανθρώπου δεν μπορούσε να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο.
Το ουσιαστικό ήταν εάν αυτός που ερχόταν αποδεχόταν τις αρχές και τον πολιτικό προσανατολισμό της παράταξης.
Η διεύρυνση, επομένως, δεν είναι εφεύρεση του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ανήκει στην ίδια την ιστορική παράδοση της Νέας Δημοκρατίας.
Από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στον Μητσοτάκη
Σήμερα η Νέα Δημοκρατία έχει εντάξει στις τάξεις της πολιτικά στελέχη που προέρχονται από διαφορετικούς χώρους.
Ορισμένα από αυτά εξελέγησαν με τη Νέα Δημοκρατία.
Άλλα ανέλαβαν κυβερνητικές ευθύνες.
Και ορισμένα έφτασαν μέχρι το Υπουργικό Συμβούλιο.
Αυτή η επιλογή του Κυριάκου Μητσοτάκη έχει προκαλέσει και αντιδράσεις στο εσωτερικό της ευρύτερης παράταξης.
Και όσο πλησιάζουμε προς τις επόμενες εθνικές εκλογές, είναι εύλογο ότι η συζήτηση θα γίνεται εντονότερη.
Υπάρχουν εκείνοι που θεωρούν ότι η διεύρυνση προχώρησε υπερβολικά.
Υπάρχουν εκείνοι που πιστεύουν ότι η Νέα Δημοκρατία πρέπει να επιστρέψει περισσότερο προς τις παραδοσιακές πολιτικές της ρίζες.
Η συζήτηση είναι απολύτως θεμιτή.
Όμως υπάρχει ένα ερώτημα που δεν μπορούμε να παρακάμψουμε: Μπορούμε να χαρακτηρίζουμε τη διεύρυνση ξένη προς την Καραμανλική παράδοση, όταν ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Καραμανλής χρησιμοποίησε τη διεύρυνση για να οικοδομήσει τη μεγάλη Νέα Δημοκρατία;
Η διεύρυνση έχει όρια.
Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι κάθε διεύρυνση είναι αυτομάτως σωστή.
Ούτε ότι οποιοσδήποτε μπορεί να εντάσσεται στη Νέα Δημοκρατία χωρίς πολιτικά και αξιακά κριτήρια.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ευθύνη κάθε ηγεσίας.
Ø Να διευρύνει χωρίς να αλλοιώνει.
Ø Να ανανεώνει χωρίς να διαγράφει.
Ø Να προσελκύει νέες κοινωνικές και πολιτικές δυνάμεις χωρίς να δημιουργεί στον ιστορικό κορμό της παράταξης την αίσθηση ότι δεν έχει πλέον θέση μέσα σε αυτήν.
Υπάρχει μία ουσιαστική διαφορά:
Η διεύρυνση προσθέτει ανθρώπους στις αρχές σου.
Η αλλοίωση αλλάζει τις αρχές σου για να προσελκύσεις ανθρώπους.
Εκεί βρίσκεται η κόκκινη γραμμή.
Η Ελλάδα του 2026 δεν είναι η Ελλάδα του 1974.
Πίστη στην Ιδρυτική Διακήρυξη δεν σημαίνει πολιτική ακινησία.
Ø Η Ελλάδα άλλαξε.
Ø Η Ευρώπη άλλαξε.
Ø Η οικονομία άλλαξε.
Ø Η κοινωνία άλλαξε.
Ø Η τεχνολογία άλλαξε.
Οι ανάγκες της οικογένειας και των νέων ανθρώπων άλλαξαν.
Συνεπώς, μία παράταξη που θέλει να παραμένει ζωντανή δεν μπορεί να απαντά στα προβλήματα του 2026 με τις πολιτικές συνταγές του 1974.
Οι πολιτικές πρέπει να εξελίσσονται.
Οι αρχές όμως πρέπει να παραμένουν σταθερές.
Το δίλημμα δεν είναι «Δεξιά ή Κέντρο».
Καθώς εισερχόμαστε σταδιακά σε προεκλογική περίοδο, είναι βέβαιο ότι θα ακούσουμε πολλές φορές το ερώτημα εάν η Νέα Δημοκρατία πρέπει να επιστρέψει «δεξιότερα» ή να εξακολουθήσει να απευθύνεται στο Κέντρο.
Πιστεύω ότι αυτό είναι το λάθος ερώτημα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι:
Ø Παραμένει η Νέα Δημοκρατία πιστή στις αρχές της Ιδρυτικής Διακήρυξης;
Ø Μπορεί να είναι λαϊκή και φιλελεύθερη.
Ø Πατριωτική και Ευρωπαϊκή.
Ø Μεταρρυθμιστική και Κοινωνικά Ευαίσθητη.
Ø Ανοιχτή σε νέους ανθρώπους και ταυτόχρονα περήφανη για την ιστορία της.
Ø Δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στις ρίζες και στη διεύρυνση.
Χρειάζεται να χρησιμοποιήσει τις ρίζες της για να μπορεί να διευρύνεται.
52 χρόνια μετά.
Σήμερα, 4 Οκτωβρίου 2026, πενήντα δύο χρόνια μετά την ίδρυση της Νέας Δημοκρατίας, αξίζει να επιστρέψουμε για λίγο στο 1974.
Όχι από νοσταλγία. Αλλά για να θυμηθούμε τι είδους παράταξη θέλησε να δημιουργήσει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής.
Μία παράταξη που δεν φοβόταν την αλλαγή.
Που δεν φοβόταν να ανοίγεται στην κοινωνία.
Που δεν φοβόταν να μεγαλώνει.
Με αυτή την έννοια, η στρατηγική διεύρυνσης του Κυριάκου Μητσοτάκη μπορεί να εξεταστεί μέσα στο πλαίσιο που χάραξε η Ιδρυτική Διακήρυξη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε επιλογή προσώπου είναι υπεράνω κριτικής.
Ούτε ότι κάθε κυβερνητική πολιτική πρέπει να γίνεται αποδεκτή επειδή προέρχεται από μία κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Η κριτική είναι απαραίτητη σε μία δημοκρατική παράταξη.
Αλλά άλλο η κριτική σε πρόσωπα και πολιτικές και άλλο η απόρριψη της ίδιας της στρατηγικής της διεύρυνσης ως ξένης προς την ιστορία της Νέας Δημοκρατίας.
Η ιστορία της παράταξης δείχνει ότι η διεύρυνση υπήρχε από τα πρώτα της βήματα.
Γι’ αυτό, 52 χρόνια μετά, το ζητούμενο δεν είναι να επιστρέψει η Νέα Δημοκρατία στο 1974.
Είναι να παραμένει πιστή στις αρχές του 1974, έχοντας το βλέμμα στραμμένο στο αύριο.
Να μεγαλώνει χωρίς να ξεθωριάζει.
Να διευρύνεται χωρίς να αλλοιώνεται.
Να ανανεώνεται χωρίς να ξεχνά.
Γιατί ίσως αυτή να είναι η πιο ουσιαστική τιμή στην Ιδρυτική Διακήρυξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή: Να κρατάς σταθερές τις αξίες σου, χωρίς να κρατάς ακίνητη την παράταξή σου.
ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
Συνδικαλιστής ΔΑΚΕ ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ,
Πολύτεκνου και πρώην μέλος του Δ.Σ. του ΚΟΔΗΠ,
Εκπρόσωπος της Δημοτικής Παράταξης «ΝΕΑ ΠΑΤΡΑ».
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
