Σύμφωνα με ανακοίνωση του Εθνικού Ιδρύματος Επιστημών (NSF) των ΗΠΑ, μέσα στον Ιούνιο του 2026 θα αναπτυχθούν ειδικά πλοία για να ξεκινήσουν την απομάκρυνση περισσότερων από 900 οργάνων βαθέων υδάτων. Αυτά τα όργανα βρίσκονταν αγκυροβολημένα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό, σε περιοχές όπως το Όρεγκον, η Ουάσινγκτον, η Αλάσκα, η Βόρεια Καρολίνα, καθώς και στη Θάλασσα Ίρμινγκερ, μεταξύ Γροιλανδίας και Ισλανδίας.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό αυτό το δίκτυο;
Το σύστημα, γνωστό ως Πρωτοβουλία Παρατηρητηρίων Ωκεανών (Ocean Observatories Initiative), τέθηκε σε λειτουργία το 2016 και είχε σχεδιαστεί να λειτουργεί αδιάλειπτα για 25 χρόνια. Οι επιστήμονες χρησιμοποιούσαν τα δεδομένα του για να κατανοήσουν:
- Τον τρόπο με τον οποίο οι ωκεανοί απορροφούν τα αέρια του θερμοκηπίου.
- Τις αλλαγές στη θερμοκρασία των υδάτων και τα κύματα καύσωνα της θάλασσας που καταστρέφουν την αλιεία.
- Τις παράκτιες πλημμύρες και τις μεγάλες μετατοπίσεις στο παγκόσμιο κλίμα.
Ο κίνδυνος για το Ρεύμα AMOC
Η κρισιμότερη ίσως αποστολή του δικτύου βρισκόταν στη Θάλασσα Ίρμινγκερ, όπου τα όργανα έφταναν σε βάθος 9.200 ποδιών (περίπου 2.800 μέτρων). Εκεί, οι επιστήμονες παρακολουθούσαν την Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπόμενη Κυκλοφορία (AMOC). Πρόκειται για τον παγκόσμιο “ιμάντα” μεταφοράς νερού που ρυθμίζει το κλίμα του πλανήτη. Οι ενδείξεις ότι το ρεύμα αυτό εξασθενεί λόγω της υπερθέρμανσης έχουν σημάνει παγκόσμιο συναγερμό, καθώς μια πιθανή κατάρρευσή του θα προκαλούσε ακραίες καιρικές αλλαγές σε όλη τη Γη.
«Οπισθοδρόμηση για την παγκόσμια επιστήμη»
Ο Craig McLean, πρώην επικεφαλής επιστήμονας στην Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) κατά την πρώτη θητεία Τραμπ, δήλωσε πως η κίνηση αυτή αντανακλά «την έλλειψη κατανόησης της τρέχουσας κυβέρνησης για την επιστημονική αξία».
«Διαλύοντας ένα τέτοιο σύστημα, σπρώχνουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες για άλλη μια φορά στο πίσω κάθισμα της παγκόσμιας επιστημονικής ηγεσίας. Το ετήσιο κόστος των 48 εκατομμυρίων δολαρίων είναι μηδαμινό μπροστά στην αξία των δεδομένων που προσφέρει για το κλίμα», επεσήμανε ο Dr. McLean.
Το ιστορικό των περικοπών
Τα όργανα του δικτύου ήταν ειδικά κατασκευασμένα για να αντέχουν στην τεράστια πίεση των βαθιών ωκεανών, το διαβρωτικό θαλασσινό νερό και τη θαλάσσια ζωή, μεταδίδοντας διαρκώς δεδομένα σε ερευνητικά εργαστήρια. Η επιχείρηση αποξήλωσης αναμένεται να διαρκέσει έως και 15 μήνες.
Η κυβέρνηση Τραμπ είχε προσπαθήσει επανειλημμένα να κλείσει το δίκτυο, προτείνοντας μείωση της χρηματοδότησής του κατά 80% τόσο το 2025 όσο και το 2026, αλλά το Κογκρέσο είχε αντισταθεί, αποκαθιστώντας τα κονδύλια. Ωστόσο, το NSF αποφάσισε τελικά τον παροπλισμό του, επικαλούμενο την ανάγκη για μια πιο «ευέλικτη προσέγγιση απέναντι στις αναδυόμενες τεχνολογίες».
Η καθηγήτρια γεωεπιστημών του Boston College, Hilary Palevsky, προειδοποιεί ότι η βιαστική απομάκρυνση των οργάνων αποτελεί τραγωδία, καθώς χάνεται πολύτιμη τεχνογνωσία και διακόπτεται μια κρίσιμη ροή δεδομένων που αντικαθιστούσε τις επικίνδυνες και δαπανηρές αποστολές επιστημόνων στην ανοιχτή θάλασσα.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ) για το Σύστημα Παρατήρησης των Ωκεανών
Τι είναι η Πρωτοβουλία Παρατηρητηρίων Ωκεανών (OOI);
Είναι ένα δίκτυο με πάνω από 900 επιστημονικά όργανα εγκατεστημένα στα βάθη του Ατλαντικού και του Ειρηνικού Ωκεανού. Τέθηκε σε λειτουργία το 2016 για να παρακολουθεί την κλιματική αλλαγή, τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τα ωκεάνια ρεύματα.
Γιατί αποφασίστηκε η αποξήλωσή του;
Η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθούσε από το 2025 να περικόψει τη χρηματοδότησή του κατά 80%. Το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών (NSF) υποστηρίζει ότι η απόφαση στοχεύει σε μια πιο ευέλικτη οικονομική διαχείριση και στην υιοθέτηση νέων τεχνολογιών.
Τι είναι το ρεύμα AMOC που παρακολουθούσε το σύστημα;
Είναι η Ατλαντική Μεσημβρινή Ανατρεπόμενη Κυκλοφορία, ένα κρίσιμο ωκεάνιο ρεύμα που λειτουργεί ως ρυθμιστής του παγκόσμιου κλίματος. Οι επιστήμονες ανησυχούν ότι η κλιματική αλλαγή το εξασθενεί, κάτι που θα μπορούσε να επιφέρει ακραίες καιρικές συνθήκες παγκοσμίως.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
