Η πρόσφατη εξαγγελία του Πρωθυπουργού, στο συνέδριο της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), για τη δημιουργία ειδικού τιμολογίου ηλεκτρικής ενέργειας από τη ΔΕΗ προς τους Δήμους αποτελεί μια θετική πρωτοβουλία, η οποία μπορεί να συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη εξαγγελία δημιουργεί έναν ουσιαστικό προβληματισμό.
Γιατί έπρεπε να περιμένουν οι Δήμοι μια κυβερνητική πρωτοβουλία για κάτι που θα μπορούσαν να είχαν διεκδικήσει οι ίδιοι, οργανωμένα και συλλογικά, εδώ και χρόνια;
Οι Δήμοι της χώρας αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους συλλογικούς καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας.
Δημοτικά κτίρια, σχολικές εγκαταστάσεις, αθλητικά κέντρα, δημοτικός φωτισμός, αντλιοστάσια και πλήθος άλλων υποδομών δημιουργούν τεράστιες ετήσιες ανάγκες ηλεκτροδότησης.
Κι όμως, αντί να αξιοποιούν αυτή την αγοραστική δύναμη μέσα από έναν κοινό σχεδιασμό, οι Δήμοι αντιμετωπίζουν σε μεγάλο βαθμό το ζήτημα της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας μεμονωμένα.
Ο καθένας αναζητά λύσεις για τον εαυτό του, περιορίζοντας τις δυνατότητες επίτευξης ευνοϊκότερων τιμών και καλύτερων συμβατικών όρων.
Η δύναμη της συλλογικής διαπραγμάτευσης.
Η ΚΕΔΕ, σε συνεργασία με τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων, θα μπορούσε να είχε αναλάβει εδώ και χρόνια την πρωτοβουλία δημιουργίας ενός συλλογικού μηχανισμού διαπραγμάτευσης για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας.
Αντί να διαπραγματεύεται κάθε Δήμος ξεχωριστά, να συγκεντρωθούν οι ενεργειακές ανάγκες εκατοντάδων Δήμων και να ζητηθούν ανταγωνιστικές προσφορές από το σύνολο των αδειοδοτημένων παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας.
Από τη ΔΕΗ, αλλά και από κάθε άλλη εταιρεία που δραστηριοποιείται στην ελληνική αγορά.
Με ένα απλό και ξεκάθαρο ερώτημα: «Αυτές είναι οι συνολικές ενεργειακές ανάγκες των Δήμων που συμμετέχουν. Ποιος πάροχος μπορεί να προσφέρει την καλύτερη τιμή και τους ευνοϊκότερους όρους συνεργασίας;»
Η συγκέντρωση χιλιάδων παροχών ηλεκτρικής ενέργειας και μεγάλου όγκου κατανάλωσης θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ.
Έτσι, οι Δήμοι θα είχαν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν χαμηλότερες χρεώσεις ανά κιλοβατώρα, μειωμένα πάγια, ευνοϊκότερους όρους πληρωμής και σταθερότερες τιμές για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Δεν πρόκειται για κάποια ιδιαίτερα σύνθετη επιχειρηματική ιδέα.
Πρόκειται για την αξιοποίηση μιας βασικής αρχής της οικονομίας: όσο μεγαλύτερη είναι η οργανωμένη αγοραστική δύναμη, τόσο περισσότερες δυνατότητες υπάρχουν για την επίτευξη ανταγωνιστικών προσφορών.
Η πρόταση: Ένας διαδημοτικός συνεταιριστικός φορέας ενέργειας.
Θεωρώ ότι έχει έρθει η στιγμή να εξεταστεί σοβαρά η δημιουργία ενός διαδημοτικού συνεταιριστικού φορέα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, με εθελοντική συμμετοχή των Δήμων.
Ένας τέτοιος φορέας δεν θα είχε απαραίτητα ως αντικείμενο την παραγωγή ή την εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας.
Θα μπορούσε, πρωτίστως, να λειτουργεί ως οργανωμένος μηχανισμός συγκέντρωσης της ζήτησης, τεχνικής υποστήριξης και συλλογικής διαπραγμάτευσης.
Στόχος του θα ήταν η καταγραφή των ενεργειακών αναγκών των συμμετεχόντων Δήμων, η συγκέντρωση των στοιχείων κατανάλωσης, η αξιολόγηση των διαθέσιμων τιμολογίων και η οργάνωση κοινών ανταγωνιστικών διαδικασιών για την επιλογή προμηθευτών.
Με αυτόν τον τρόπο, ένας μικρός περιφερειακός Δήμος θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε διαπραγματευτικές δυνατότητες που σήμερα είναι δύσκολο να εξασφαλίσει μόνος του.
Παράλληλα, ένας μεγάλος Δήμος θα μπορούσε να επωφεληθεί από ακόμη μεγαλύτερες οικονομίες κλίμακας.
Η συμμετοχή θα ήταν εθελοντική, με διατήρηση της αυτονομίας κάθε Δήμου και με διαφανείς διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Απαραίτητη προϋπόθεση θα ήταν η επιλογή κατάλληλης νομικής μορφής και η πλήρης συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων και τους κανόνες ανταγωνισμού.
Δεν προτείνω τη δημιουργία ενός ακόμη γραφειοκρατικού οργανισμού. Προτείνω τη δημιουργία ενός εργαλείου που θα μπορεί να εξοικονομεί πραγματικούς πόρους για τους Δήμους και τους δημότες.
Η ΔΕΗ να συμμετέχει στον ανταγωνισμό, όχι να αποτελεί τη μοναδική επιλογή.
Η εξαγγελία για ειδικό τιμολόγιο της ΔΕΗ αποτελεί μια θετική εξέλιξη.
Ωστόσο, δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως η μοναδική διαθέσιμη λύση.
Η ΔΕΗ διαθέτει σημαντική παρουσία και εμπειρία στην ελληνική ενεργειακή αγορά και θα μπορούσε να συμμετέχει ενεργά σε μια τέτοια διαδικασία.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι Δήμοι πρέπει να αποκλείσουν εκ των προτέρων άλλες ανταγωνιστικές προσφορές.
Η πραγματική δυνατότητα επιλογής προϋποθέτει σύγκριση τιμών, όρων και υπηρεσιών.
Εάν η ΔΕΗ μπορεί να προσφέρει το οικονομικότερο και καταλληλότερο τιμολόγιο, να επιλεγεί η ΔΕΗ.
Εάν ένας άλλος πάροχος μπορεί να προσφέρει καλύτερους όρους, οι Δήμοι οφείλουν να εξετάσουν και αυτή τη δυνατότητα.
Το ζητούμενο δεν είναι η προνομιακή μεταχείριση ενός παρόχου, αλλά η εξασφάλιση του μεγαλύτερου δυνατού οικονομικού οφέλους για την Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Η ΚΕΔΕ πρέπει να αναλάβει πρωτοβουλία.
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο.
Θα μπορούσε να ξεκινήσει άμεσα μια πανελλαδική πρωτοβουλία, καλώντας τους Δήμους να δηλώσουν ενδιαφέρον για συμμετοχή σε ένα κοινό σχήμα προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας.
Στη συνέχεια, με τη συνεργασία εξειδικευμένων επιστημονικών και τεχνικών συμβούλων, θα μπορούσε να εκπονηθεί μια ολοκληρωμένη μελέτη σκοπιμότητας.
Μια μελέτη που θα εξετάζει το συνολικό ενεργειακό αποτύπωμα των Δήμων, τις δυνατότητες εξοικονόμησης, το κατάλληλο θεσμικό μοντέλο και τις προϋποθέσεις πραγματοποίησης κοινών διαγωνιστικών διαδικασιών.
Η ίδια πρωτοβουλία θα μπορούσε μελλοντικά να επεκταθεί σε προγράμματα αυτοπαραγωγής, ενεργειακού συμψηφισμού όπου επιτρέπεται, αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών.
Έτσι, η συνεργασία των Δήμων δεν θα περιοριζόταν μόνο στην αγορά φθηνότερου ηλεκτρικού ρεύματος, αλλά θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική ενεργειακής διαχείρισης.
Η εξοικονόμηση ενέργειας είναι υπόθεση των δημοτών.
Η μείωση του ενεργειακού κόστους των Δήμων δεν είναι απλώς ένα ζήτημα οικονομικής διαχείρισης.
Είναι πρωτίστως ζήτημα αξιοποίησης του δημόσιου χρήματος.
Κάθε ευρώ που εξοικονομείται από την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να αξιοποιηθεί για τη βελτίωση των δημοτικών υπηρεσιών.
Για τη συντήρηση σχολικών κτιρίων, την αναβάθμιση αθλητικών εγκαταστάσεων, τη βελτίωση του δημοτικού φωτισμού, την ενίσχυση κοινωνικών δομών και τη χρηματοδότηση έργων που έχουν πραγματική ανάγκη οι τοπικές κοινωνίες.
Παράλληλα, μια ουσιαστική και διαρκής μείωση του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συγκράτηση ή ακόμη και μείωση δημοτικών τελών, όπου το επιτρέπουν τα οικονομικά δεδομένα.
Γι’ αυτό και η συγκεκριμένη πρόταση δεν αφορά μόνο τους αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Αφορά κάθε πολίτη που επιθυμεί μια πιο αποτελεσματική, οικονομικά υπεύθυνη και σύγχρονη διοίκηση.
Από την αναμονή των κυβερνητικών αποφάσεων στη συλλογική διεκδίκηση.
Η οικονομική αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις κρατικές επιχορηγήσεις, στις έκτακτες ενισχύσεις και στις κυβερνητικές εξαγγελίες.
Απαιτεί σχεδιασμό, συνεργασία, πρωτοβουλίες και αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η ίδια η αγορά.
Η πρόσφατη εξαγγελία του Πρωθυπουργού για ειδικό τιμολόγιο της ΔΕΗ μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας ευρύτερης συζήτησης.
Όχι μόνο για το πόσο φθηνότερα μπορεί να προσφέρει ηλεκτρική ενέργεια η ΔΕΗ στους Δήμους, αλλά κυρίως για το πώς οι ίδιοι οι Δήμοι μπορούν να οργανωθούν και να διεκδικήσουν συλλογικά καλύτερους όρους από όλους τους παρόχους.
Και εδώ προκύπτει ένα απλό ερώτημα: Εάν οι Δήμοι μπορούν να συνεργάζονται για να διεκδικούν κρατικές χρηματοδοτήσεις, γιατί να μην μπορούν να συνεργαστούν για να εξασφαλίσουν φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στις κυβερνητικές αποφάσεις.
Βρίσκεται και στην πολιτική βούληση των ίδιων των εκπροσώπων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Πιστεύω ότι η δημιουργία ενός διαδημοτικού συνεταιριστικού μηχανισμού προμήθειας ενέργειας αποτελεί μια ρεαλιστική πρόταση που αξίζει να εξεταστεί σοβαρά.
Μια πρόταση που μπορεί να ενισχύσει την οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων, να περιορίσει τις λειτουργικές τους δαπάνες και να δημιουργήσει ουσιαστικά οφέλη για τους δημότες.
Γιατί οι Δήμοι δεν πρέπει να περιμένουν πάντοτε από την κυβέρνηση να τους προσφέρει λύσεις.
Πρέπει να αποκτήσουν τη δυνατότητα να τις διεκδικούν και να τις δημιουργούν οι ίδιοι.
Όχι ο καθένας μόνος του, αλλά όλοι μαζί.
Θεόδωρος Κανελλόπουλος
Συνδικαλιστής της ΕΔΟΠ-ΔΕΗ.
Μέλος της Δημοτικής Παράταξης «Νέα Πάτρα».
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
