Η εικόνα ενός από τα μεγαλύτερα ιστιοπλοϊκά του κόσμου να μένει αρόδου επειδή δεν χωρά σε μαρίνα δεν είναι απλώς φανταστική λεπτομέρεια της ζωής των δισεκατομμυριούχων.
Είναι η νέα κανονικότητα για τα giga yachts διεθνώς και ταυτόχρονα μια πραγματικότητα που αντικατοπτρίζει με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο και την ελληνική υστέρηση στις λιμενικές υποδομές.
📍 ⏳ Το Χρονικό της Είδησης: yachts
Το πρόσφατο παράδειγμα με το υπερπολυτελές «Koru» του Τζεφ Μπέζος είναι ενδεικτικό. Το σκάφος των 127 μέτρων, αξίας περίπου 500 εκατ. δολαρίων, έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπο με περιορισμούς σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη.
Από την Ολλανδία, όπου χρειάστηκε να αφαιρεθούν τα κατάρτια του για να περάσει από γέφυρα, μέχρι την Κόστα Ρίκα, όπου πριν από λίγες ημέρες δεν μπόρεσε να δέσει λόγω ορίου μήκους. Ετσι ο ιδιοκτήτης του αναγκάστηκε να επιστρατεύσει αεροσκάφη και ελικόπτερα για να προσεγγίσει το ίδιο του το σκάφος.
Αν το 127 μέτρων υπερπολυτελές σκάφος «Koru» του κροίσου Τζεφ Μπέζος πλεύσει κάποια στιγμή στις ελληνικές θάλασσες, θα είναι σχεδόν αδύνατο να δέσει σε κάποια οργανωμένη μαρίνα.
Ελάχιστες επιλογές
Το εντυπωσιακό γεγονός είναι ότι το ίδιο σενάριο θα μπορούσε εύκολα να επαναληφθεί και στην Ελλάδα. Και ο λόγος είναι ότι τα μεγαλύτερα και πιο πολυτελή σκάφη του κόσμου φτάνουν στις ελληνικές θάλασσες, αλλά αδυνατούν να βρουν θέση σε οργανωμένες μαρίνες. Τα λεγόμενα mega yachts και giga yachts, σκάφη που ξεπερνούν τα 100 μέτρα σε μήκος, αποτελούν την κορυφή της παγκόσμιας ναυτιλιακής πολυτέλειας και μία από τις πιο κερδοφόρες μορφές τουρισμού. Στην Ελλάδα, ωστόσο, η παρουσία τους αναδεικνύει με τον πιο έντονο τρόπο τα όρια των λιμενικών υποδομών.
Στην πράξη, οι επιλογές για τέτοιου μεγέθους σκάφη είναι ελάχιστες. Η Athens Marina παραμένει ουσιαστικά η μοναδική μαρίνα που μπορεί να φιλοξενήσει με σχετική επάρκεια θαλαμηγούς άνω των 100 μέτρων, ενώ οι μαρίνες της Ζέας και του Φλοίσβου διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες και μπορούν να φιλοξενήσουν τέτοιους είδους σκάφη περιστασιακά. Εκτός Αττικής, η μαρίνα της Ρόδου αποτελεί μία από τις λίγες εναλλακτικές, χωρίς όμως να καλύπτει τη ζήτηση, ενώ στην Κέρκυρα η ανάπτυξη υποδομών για θαλαμηγούς 100 μέτρων και άνω αποτελεί κεντρικό στόχο της Lamda Development, με τη δημιουργία μίας νέας εξειδικευμένης μαρίνας. Ετσι, πολλά από τα μεγαλύτερα yachts καταλήγουν να αγκυροβολούν αρόδου ή να χρησιμοποιούν εμπορικά λιμάνια, στερούμενα βασικών υπηρεσιών.
Παράλληλα, το κόστος ελλιμενισμού παραμένει υψηλό και συχνά αδιαφανές. Για σκάφη άνω των 100 μέτρων οι ημερήσιες χρεώσεις ξεκινούν από περίπου 8.000 ευρώ και μπορεί να ξεπεράσουν ακόμη και τα 30.000 ή 40.000 ευρώ σε περιόδους αιχμής, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται βασικές παροχές, όπως νερό και ηλεκτρικό ρεύμα. Την ίδια στιγμή, καταγράφονται ετήσιες αυξήσεις τιμών της τάξης του 20% με 30%, επιβαρύνοντας περαιτέρω έναν ήδη ακριβό τομέα.
Επιτακτική ανάγκη
Την πραγματική διάσταση του προβλήματος περιγράφει στον «Ε.Τ.» ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Πληρωμάτων Ιδιωτικών και Επαγγελματικών Θαλαμηγών (ΠΕΠΙΕΘ), Γιώργος Βάλλης, ο οποίος τονίζει: «Η αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών στην Ελλάδα αποτελεί πλέον επιτακτική ανάγκη, ιδιαίτερα στην Αττική και σ
τα νησιά, όπου ο θαλάσσιος τουρισμός γνωρίζει συνεχή ανάπτυξη. Οι μαρίνες της χώρας καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένες απαιτήσεις, τόσο ως προς την ποιότητα των υπηρεσιών όσο και ως προς τη βιωσιμότητα και την περιβαλλοντική προστασία.
Σήμερα, βασικά ζητήματα όπως η επάρκεια θέσεων ελλιμενισμού, η παροχή νερού και ηλεκτροδότησης, καθώς και η συνολική λειτουργικότητα των εγκαταστάσεων παραμένουν κρίσιμα. Η έλλειψη σύγχρονων υποδομών περιορίζει τη δυνατότητα φιλοξενίας μεγάλων σκαφών αναψυχής, ιδιαίτερα των mega yachts, τα οποία αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την ελληνική οικονομία».
Ο κ. Βάλλης αποτυπώνει και τη σημερινή κατάσταση στην Αττική, όπου από τις έξι μεγάλες μαρίνες της Αττικής μόνο οι τρεις διαθέτουν τη δυνατότητα εξυπηρέτησης mega yachts έως και 150 μ. «Συγκεκριμένα, η Μαρίνα Φλοίσβου και η Μαρίνα Ζέας μπορούν να εξυπηρετήσουν σκάφη άνω των 100 μέτρων, με ημερήσια χρέωση που ανέρχεται περίπου στα 3.300 ευρώ, χωρίς να περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες παροχής νερού και ηλεκτρικού ρεύματος. Αντίστοιχα, στη Μαρίνα Βουλιαγμένης η ημερήσια χρέωση για mega yachts άνω των 100 μέτρων ξεκινά από τα 7.500 ευρώ, επίσης χωρίς αυτές τις βασικές παροχές».
Παρότι οι τιμές αυτές θεωρούνται ανταγωνιστικές σε σχέση με άλλους προορισμούς της Μεσογείου, το βασικό πρόβλημα δεν είναι οικονομικό αλλά ποιοτικό και ποσοτικό. «Παρά το υψηλό κόστος, οι τιμές αυτές κρίνονται ανταγωνιστικές σε σύγκριση με αντίστοιχες μαρίνες του εξωτερικού. Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα θέσεων και η έλλειψη ολοκληρωμένων υπηρεσιών δημιουργούν σημαντικά εμπόδια στην περαιτέρω ανάπτυξη του θαλάσσιου τουρισμού υψηλού επιπέδου», αναφέρει ο κ. Βάλλης.
Πράσινη μετάβαση
Παράλληλα, επισημαίνει την ανάγκη για μετάβαση σε ένα μοντέλο πράσινης ανάπτυξης των υποδομών, επειδή «είναι απαραίτητη. Η εγκατάσταση συστημάτων διαχείρισης αποβλήτων, η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η μείωση της θαλάσσιας ρύπανσης αποτελούν βασικές προτεραιότητες για τις σύγχρονες μαρίνες.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και ο οικολογικός σχεδιασμός των σκαφών και των υποδομών. Ενα σύγχρονο σκάφος δεν είναι μόνο αποδοτικό και αθόρυβο, αλλά και πλήρως κατασκευασμένο από ανακυκλώσιμα υλικά, μειώνοντας στο ελάχιστο το περιβαλλοντικό αποτύπωμά του. Η βιωσιμότητα δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της χώρας στον διεθνή τουριστικό χάρτη».
ΣΕ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ
16.500 θέσεις ελλιμενισμού για 170.000 πλεούμενα
Πίσω από την εικόνα των υπερπολυτελών σκαφών αναδύεται ένα συνολικότερο πρόβλημα που αφορά το σύνολο του κλάδου. Η Ελλάδα καταγράφει σταθερή άνοδο στον θαλάσσιο τουρισμό του yachting, όμως η ανάπτυξη αυτή σκοντάφτει στην έλλειψη θέσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία, στην Αττική λειτουργούν 4.570 θέσεις σε μαρίνες και 3.021 θέσεις διαχείμασης, ενώ η ζήτηση υπερβαίνει τη δυναμικότητα κατά περίπου 2.500 σκάφη. Από τα περίπου 20.000 μόνιμα σκάφη στη χώρα, σχεδόν τα μισά επιδιώκουν να ελλιμενίζονται στην Αττική, όπου όμως οι διαθέσιμες θέσεις δεν ξεπερνούν τις 6.000.
Σε πανελλαδικό επίπεδο λειτουργούν 104 τουριστικοί λιμένες με περίπου 16.500 θέσεις ελλιμενισμού, ενώ άλλες 3.000 θέσεις βρίσκονται υπό τη διαχείριση λιμενικών οργανισμών. Από τις 61 χωροθετημένες μαρίνες μόνο οι 39 είναι σε λειτουργία, γεγονός που καταδεικνύει την καθυστέρηση στην ανάπτυξη νέων υποδομών. Την ίδια ώρα, ο συνολικός στόλος πλεούμενων ξεπερνά τα 170.000, ενώ οι Κυκλάδες και η Αττική συγκεντρώνουν πάνω από το 50% της κίνησης.
Παράλληλα, η οικονομική σημασία του κλάδου είναι τεράστια. Κάθε 100 θέσεις ελλιμενισμού δημιουργούν έξι άμεσες και περίπου 100 έμμεσες θέσεις εργασίας, ενώ για κάθε ευρώ σε τέλη δαπανώνται 5 έως 10 ευρώ στην τοπική οικονομία. Τα δημόσια έσοδα ξεπερνούν τα 100 εκατ. ευρώ ετησίως, με τη μέση δαπάνη των επισκεπτών να είναι πενταπλάσια από εκείνη του ξενοδοχειακού τουρισμού.
Οπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Πληρωμάτων Ιδιωτικών και Επαγγελματικών Θαλαμηγών Γιώργος Βάλλης, «η αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών στην Ελλάδα δεν αφορά μόνο τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών, αλλά και τη στρατηγική ενίσχυση του τουριστικού προϊόντος. Με στοχευμένες επενδύσεις και έμφαση στην καινοτομία, την προσβασιμότητα και την περιβαλλοντική ευθύνη, οι ελληνικές μαρίνες μπορούν να εξελιχθούν σε πρότυπα κέντρα θαλάσσιου τουρισμού παγκόσμιας κλάσης».
