Πρόσφατα δημοσιεύματα αναδεικνύουν ένα σενάριο σύμφωνα με το οποίο η αύξηση των συντάξεων θα υπολογίζεται μόνο στην εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη. Η προσωπική διαφορά θα συνεχίσει να καταβάλλεται, αλλά θα παραμένει σταθερή, εκτός της βάσης αναπροσαρμογής. Αν αυτό εφαρμοστεί, ο μηχανισμός της θα εξακολουθεί να επηρεάζει τις αυξήσεις, ακόμη και μετά την κατάργηση του συμψηφισμού.
Εάν εφαρμοστούν όσα περιγράφονται, τότε, με μια αύξηση 2,8%, ένας συνταξιούχος που λαμβάνει 700 ευρώ εθνική και ανταποδοτική σύνταξη και 100 ευρώ προσωπική διαφορά, δηλαδή συνολικά 800 ευρώ τον μήνα, θα λάβει αύξηση 19,60 ευρώ, εφόσον το 2,8% εφαρμοστεί μόνο στα 700 ευρώ. Το νέο συνολικό ποσό θα διαμορφωθεί στα 819,60 ευρώ. Αν η αύξηση εφαρμοζόταν σε ολόκληρα τα 800 ευρώ, θα ήταν 22,40 ευρώ. Η διαφορά είναι 2,80 ευρώ τον μήνα ή 33,60 ευρώ τον χρόνο. Έτσι, η αύξηση επί του συνολικού ποσού περιορίζεταιστο 2,45%.
Ένας άλλος συνταξιούχος λαμβάνει 1.000 ευρώ εθνική και ανταποδοτική σύνταξη και 150 ευρώ προσωπική διαφορά, δηλαδή συνολικά 1.150 ευρώ. Η αύξηση 2,8% στα 1.000 ευρώ αντιστοιχεί σε 28 ευρώ και το νέο συνολικό ποσό διαμορφώνεται στα 1.178 ευρώ.Αν η αύξηση υπολογιζόταν σε ολόκληρα τα 1.150 ευρώ, θα έφτανε τα 32,20 ευρώ. Η διαφορά είναι 4,20 ευρώ τον μήνα ή 50,40 ευρώ τον χρόνο. Επομένως, η αύξηση επί του συνολικού ποσού περιορίζεται περίπου στο 2,43%.
Πολιτικά και κοινωνικά, αυτή η τεχνική διατήρηση της προσωπικής διαφοράς παρατείνει μια άνιση μεταχείριση που πρέπει να τερματιστεί.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ο ετήσιος πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο του 2026 έφτασε το 5%, ενώ η μέση αύξηση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στο δωδεκάμηνο Οκτωβρίου 2025–Σεπτεμβρίου 2026 ήταν 3,6%. Το σενάριο αύξησης κατά 2,8% υπολείπεταιαισθητά και των δύο μεγεθών.
Η απόσταση αυτή δείχνει γιατί μια ονομαστική αύξηση δεν εξασφαλίζει από μόνη της προστασία της αγοραστικής δύναμης. Όταν, μάλιστα, εφαρμόζεται μόνο σε μέρος της σύνταξης, η προστασία αποδυναμώνεται ακόμη περισσότερο. Αν οι τιμές αυξάνονταιταχύτερα από το συνολικό εισόδημα, ο συνταξιούχος μπορεί να βλέπει περισσότερα ευρώ στο ενημερωτικό του σημείωμα, αλλά να αγοράζει λιγότερα στην καθημερινότητά του.
Παράλληλα, ανάλογα με το συνολικό φορολογητέο εισόδημα και τις ισχύουσες διατάξεις, μέρος τηςονομαστικής αύξησης απορροφάται από πρόσθετο φόρο. Συνεπώς, το καθαρό όφελος στην τσέπη του είναι ακόμη μικρότερο.
Απαιτείται μια πολιτική που να εγγυάται αυξήσεις οι οποίες καλύπτουν τουλάχιστον τον πληθωρισμό στο σύνολο της καταβαλλόμενης σύνταξης, μαζί με σταδιακή αποκατάσταση των συσσωρευμένων απωλειών. Για τους χαμηλοσυνταξιούχους απαιτείται πρόσθετη,μόνιμη ενίσχυση.
Πρέπει, επίσης, να ανοίξει άμεσα και με συγκεκριμένες προτάσεις η συζήτηση για την ουσιαστική περικοπή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων, με στόχο την κατάργησή της. Η ΕΑΣ αποτελεί άδικη επιβάρυνση και η διατήρησή της δεν μπορεί να αντιμετωπίζεταιως αυτονόητη. Η αλληλεγγύη πρέπει να χρηματοδοτείται με δίκαιη κατανομή των βαρών και ισχυρή δημόσια χρηματοδότηση της κοινωνικής ασφάλισης.
Αναγκαία είναι και η άμεση επαναφορά της 13ης και της 14ης σύνταξης. Η μόνιμη αποκατάσταση των πρόσθετων ετήσιων καταβολών πρέπει να αποτελεί κεντρική διεκδίκηση, με σαφή νομοθετική κατοχύρωση και εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Παράλληλα, χρειάζεται αύξηση των ποσοστών αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης και για χρόνους ασφάλισης κάτω των 30 ετών. Ένα δικαιότερο σύστημα οφείλει να στηρίζει περισσότερο τις χαμηλές συντάξεις και να αναγνωρίζει ότι η ανεργία, η επισφαλήςεργασία, η ασθένεια και οι ανάγκες φροντίδας μπορούν να διακόψουν έναν ασφαλιστικό βίο. Οι μικρότεροι χρόνοι ασφάλισης δεν πρέπει να καταδικάζουν τους ανθρώπους σε μόνιμη εισοδηματική ανασφάλεια.
Το Υπουργείο οφείλει να ξεκαθαρίσει τώρα τη βάση υπολογισμού των αυξήσεων. Η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει και στο ευρύτερο αίτημα για πραγματικές αυξήσεις ανάλογες του πληθωρισμού, ουσιαστική ενίσχυση των χαμηλών συντάξεων, αύξηση των ποσοστώναναπλήρωσης και κάτω από τα 30 έτη ασφάλισης, κατάργηση της ΕΑΣ και επαναφορά της 13ης και της 14ης σύνταξης.
Θεόδωρος Ξούλος
Οικονομολόγος – Σύμβουλος Ασφαλιστικών, Εργατικών & Συνταξιοδοτικών θεμάτων
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
