Η κατάργηση της περικοπής των συντάξεων χηρείας μετά την πάροδο της τριετίας αποτελεί μια σημαντική νίκη της κοινωνίας, των συνταξιούχων και όσων επέμειναν ότι η κοινωνική ασφάλιση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως δημοσιονομικόμέγεθος.
Για χρόνια, χιλιάδες χήρες και χήροι βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια παράλογη πραγματικότητα. Αφού είχαν ήδη βιώσει την απώλεια του ανθρώπου τους, τρία χρόνια αργότερα έρχονταν αντιμέτωποι και με μια δεύτερη απώλεια: τη δραστική μείωση του εισοδήματόςτους. Η σύνταξη χηρείας, από το 70% της σύνταξης του θανόντος, περιοριζόταν στο 35% όταν ο δικαιούχος εργαζόταν ή λάμβανε δική του σύνταξη.
Η λογική πίσω από αυτή τη διάταξη ήταν βαθιά προβληματική. Αντιμετώπιζε τη σύνταξη χηρείας σαν κοινωνικό επίδομα που πρέπει να περιορίζεται όταν υπάρχει άλλο εισόδημα και όχι ως ασφαλιστικό δικαίωμα που αποκτήθηκε μέσα από δεκαετίες εργασίαςκαι καταβολής εισφορών.
Η κοινωνική ασφάλιση όμως δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους τιμωρίας. Δεν μπορεί η εργασία να μετατρέπεται σε αιτία περικοπής δικαιωμάτων. Δεν μπορεί ένας άνθρωπος που συνεχίζει να εργάζεται ή που έχει αποκτήσει τη δική του σύνταξη να τιμωρείταιεπειδή ο ή η σύζυγός του πέθανε.
Η νέα νομοθετική παρέμβαση διορθώνει αυτή την αδικία. Οι συντάξεις χηρείας θα παραμένουν στο προβλεπόμενο ποσοστό και δεν θα μειώνονται μετά την τριετία.
Αυτό είναι το σωστό. Αλλά δεν είναι αρκετό.
Το πρώτο μεγάλο ζήτημα αφορά όσους έχασαν εισόδημα όλα αυτά τα χρόνια. Από το 2019 μέχρι σήμερα χιλιάδες οικογένειες στερήθηκαν χρήματα που ήταν απαραίτητα για την καθημερινή τους επιβίωση. Η κυβέρνηση μέχρι στιγμής δεν έχει ξεκαθαρίσει ανθα υπάρξει επιστροφή αυτών των ποσών.
Αν μια διάταξη καταργείται επειδή αναγνωρίζεται ως κοινωνικά άδικη, τότε η αποκατάσταση δεν μπορεί να είναι μόνο για το μέλλον. Η κοινωνική δικαιοσύνη δεν έχει ημερομηνία έναρξης. Οι άνθρωποι που επιβαρύνθηκαν άδικα δεν πρέπει να αναγκαστούννα αναζητήσουν το δίκιο τους στα δικαστήρια, με νέο οικονομικό κόστος και πολυετή ταλαιπωρία. Η Πολιτεία οφείλει να δώσει μια συνολική και δίκαιη λύση.
Υπάρχει όμως και μια ακόμη μεγαλύτερη εκκρεμότητα, που αφορά τους συνταξιούχους του πρώην ΟΓΑ.
Εδώ εξακολουθεί να ισχύει μια από τις πιο παράδοξες και άδικες στρεβλώσεις του ασφαλιστικού συστήματος. Συνταξιούχοι που λαμβάνουν τη δική τους σύνταξη και στη συνέχεια αποκτούν δικαίωμα σε σύνταξη χηρείας χάνουν το σύνολο της βασικής σύνταξηςτου πρώην ΟΓΑ. Έτσι, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το συνολικό ποσό που λαμβάνει ένας άνθρωπος μετά τον θάνατο του συζύγου του είναι μικρότερο από αυτό που εισέπραττε πριν.
Πρόκειται για μια προφανή αδικία που δεν μπορεί να συνεχίσει να υπάρχει.
Η κοινωνική ασφάλιση είναι κατάκτηση του κόσμου της εργασίας. Δεν είναι προνοιακή παροχή που χορηγείται κατά περίπτωση ούτε δημοσιονομική μεταβλητή που αυξομειώνεται ανάλογα με τις ανάγκες του προϋπολογισμού. Είναι κοινωνικό συμβόλαιο ανάμεσαστον πολίτη και το κράτος, θεμελιωμένο στις εισφορές, στην εργασία και στην αλληλεγγύη των γενεών.
Σε μια εποχή που η ακρίβεια, το αυξημένο κόστος ενέργειας και η συνεχής υποχώρηση της αγοραστικής δύναμης πιέζουν ασφυκτικά τους συνταξιούχους, η πολιτεία οφείλει να ενισχύει το κοινωνικό κράτος και όχι να αναπαράγει ανισότητες.
Η κατάργηση της περικοπής στις συντάξεις χηρείας είναι μια θετική αρχή. Η πραγματική όμως δικαιοσύνη θα αποκατασταθεί μόνο όταν υπάρξει πλήρης επιστροφή των άδικων περικοπών, οριστική λύση για τους συνταξιούχουςτου πρώην ΟΓΑ και ένα ασφαλιστικό σύστημα που θα υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι τη λογιστική των αριθμών. Η αξιοπρεπής διαβίωση των συνταξιούχων δεν είναι παροχή. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας και θεμελιώδες στοιχείο κοινωνικής δικαιοσύνης.
Θεόδωρος Ξούλος
Οικονομολόγος – Σύμβουλος Ασφαλιστικών, Εργατικών & Συνταξιοδοτικών θεμάτων
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
