Μια εμπεριστατωμένη αποκρυπτογράφηση ενός ημερολογίου της κατοχής, που τηρούσε παρά τις αντιξοότητες της εποχής μετά την φρικτή εισβολή των Ιταλών και ναζί στην Πάτρα, μας παρουσίασε πρόσφατα ο ρέκτης των εντύπων έγκριτος συνάδελφος δημοσιογράφος – αρθρογράφος Δημήτρης Αβραμίδης.
Το ημερολόγιο ανήκει σ΄ έναν από τους πρωτεργάτες της τοπικής δημοσιογραφίας τον αείμνηστο Δημήτριο Λάγαρη, εμπνευστή της δημιουργίας του Μουσείου Τύπου, ιστορικό μέλος της ΕΣΗΕΠΗΝ και επιτελικό στέλεχος της εφημερίδας «Πελοπόννησος».
Ο Δημήτρης Αβραμίδης προσέγγισε το σημαντικό ημερολόγιο με σεβασμό στην καταγραφή της ιστορικής μνήμης, χωρίς να παρεκκλίνει από τις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας.
Ό,τι αναφέρεται στο βιβλίο απηχεί αυστηρώς την προσωπική θεώρηση και θέση για τα γεγονότα που συνέβησαν σε ενεστώτα χρόνο εμπλουτίζοντάς τα με τις προσωπικές βιωματικές εμπειρίες του συγγραφέα.
Ως δημοσιογράφος ο συντάκτης του ημερολογίου περιγράφει ζοφερές καταστάσεις που αντιμετώπισαν οι ατυχείς συμπολίτες κατά την τραγική εκείνη περίοδο καταθέτοντας παράλληλα τη δική του οπτική και κριτική για το πολιτικό προσωπικό και τη διαχείριση της συμφοράς που προέκυψε για τον Ελληνικό λαό.
Από την άλλη μεριά ο Δημήτρης Αβραμίδης αξιολόγησε και ταξινόμησε το πολύτιμο έντυπο υλικό, που αποτελεί παρακαταθήκη χρήσιμη στους μελετητές και ερευνητές του μέλλοντος.
Στο «Ημερολόγιο Κατοχής 1941 – 1944» καταγράφονται γεγονότα – σταθμοί για την αντίσταση των Ελλήνων κατά των κατακτητών, όπως η κορυφαία πράξη των ηρωικών παιδιών τότε Μανόλη Γλέζου και Λάκη Σάντα που κατέβασαν και εξαφάνισαν τη γερμανική σημαία από την Ακρόπολη. Από την καταγραφή, μπορεί ο αναγνώστης να διακρίνει και να σταθμίσει τα μειοδοσία των δωσιλόγων της εποχής που με επικεφαλής τον αλήστου μνήμης «πρωθυπουργό» Τσολάκογλου καταδίκασαν την ηρωική πράξη και αντιστασιακή ενέργεια σταθμό – σε ολόκληρη την Ευρώπη- φτάνοντας στο σημείο η δωσιλογική κυβέρνηση να απολύσει τον τότε αρχηγό της αστυνομίας κ. Τρίφωνα και να «ξηλώσει» όλους τους αξιωματικούς και αστυνομικούς που υπηρετούσαν γύρω από την Ακρόπολη!
Σε ό,τι αφορά τα συμβαίνοντα στην Πάτρα, ξεχωριστό ενδιαφέρον θεωρώ ότι αποτελεί η αναφορά στο ιστορικό παράδοσης της πόλης από τους Γερμανούς ναζί στους Ιταλούς κατακτητές, φασίστες του Μουσολίνι.
Συγκλονιστικές είναι επίσης οι περιγραφές για τις ελλείψεις αγαθών και την πείνα κατά την περίοδο της κατοχής, όπου και αυτά τα χόρτα ήταν δυσεύρετα. Επίσης υπάρχει εκτενής αναφορά στο πως βίωσαν οι Πατρινοί την ημέρα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς του 1941.
Χαρακτηριστικό όσο σοκαριστικό και ανατριχιαστικό είναι το στιγμιότυπο που περιγράφει διερχόμενος από την πλατεία Γεωργίου, ο Δημ. Λάγαρης. «Μια γραία με καταφανή τα σημεία εξαντλήσεώς της συνεπεία της πείνας, εσύρετο κατά γης για να συλλέξει ελάχιστους κόκκους σίτου, οι οποίοι είχαν πέσει στο έδαφος».
Στο ημερολόγιο αναγράφονται επίσης και πολύτιμες αποκαλυπτικές μαρτυρίες για τους δημοσιογράφους της εποχής, όπως ο αείμνηστος Βρασίδας Λευτάκης, ο οποίος συνελήφθη εντός των γραφείων της εφημερίδας «Ταχυδρόμος» γιατί παρακολουθούσε «την ραδιοφωνική εκπομπή του Λονδίνου». Αμέσως μετά τη σύλληψή του ο Λευτάκης καίτοι χωλός, εδάρη ανηλεώς υπό νεαρού Ιταλού και ακολούθως οδηγήθη εις την Καραμπινιερίαν όπου και εκρατήθη».
Ο Βρασίδας Λευτάκης γνωστών αριστερών πεποιθήσεων υπήρξε ιδρυτικό μέλος της ΕΣΗΕΠΗΝ και αδελφός του Νίκου Λευτάκη μετέπειτα αρχισυντάκτη του «Νεολόγου» και συντάκτη του ΑΠΕ. Σε άλλο σημείο του Ημερολογίου διαβάζουμε ότι «Σήμερα 29 Φεβρουαρίου 1942 απολύθηκε από το στρατόπεδο συγκεντρώσεως Ναυπλίου, όπου εκρατείτο ένας άλλος κορυφαίος δημοσιογράφος της Πάτρας, ο αείμνηστος Χρίστος Ριζόπουλος μετέπειτα εκδότης της εφημερίδας «Ημέρα».
Αντίθετα ο Δημ. Λάγαρης κακίζει για τη συμπεριφορά τους πολλούς εκδότες και διευθυντές εφημερίδων, καθώς επίσης και την «καλή» αποκαλούμενη κοινωνία της Πάτρας και την ανάλγητη συμπεριφορά της, όπως επίσης των μαυραγοριτών, έναντι του παινόμενου λαού.
Το βιβλίο που αποτελεί επιμελημένη έκδοση της «Γνώμης» της γνωστής ημερήσιας εφημερίδας των Πατρών, διανθίζεται από αρθρογραφία και συνεργασίες συμπολιτών για τη ζοφερή κατάσταση που βίωσαν οι μαρτυρικοί συμπολίτες εκείνη την εποχή.
Στο σύντομο σημείωμα μας είναι προφανώς αδύνατον να μεταφερθεί ο πλούτος των πληροφοριών, τα σχόλια και οι κριτικές που περιέχονται στο Ημερολόγιο.
Ο μελετητής του μέλλοντος οφείλει και πρέπει να λάβει υπ’ όψιν του τις δυσκολίες στην επικοινωνία με τα μέσα της εποχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σφαγή των Καλαβρύτων από τους ναζί στις 13 Δεκέμβρη έγινε γνωστή στην Πάτρα στις 18 του ίδιου μήνα. Γι’ αυτό καταγράφεται πέντε μέρες μετά, από τον Δημ. Λάγαρη.
Για την τιτάνια προσπάθεια μεταφοράς και παρουσίασης όσων περιλαμβάνονται στο βιβλίο, αξίζουν ασφαλώς συγχαρητήρια στο Δημ. Αβραμίδη, που διέσωσε το ημερολόγιο με υπόδειξη του επίσης ερευνητή συναδέλφου Τάσσου Σταθόπουλου και το παρέδωσε στην ιστορία.
ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΠΑΜΠΑΝΕΒΑΣ
Δημοσιογράφος
