«Αλαφροΐσκιωτους» στο Θέατρο Αγορά, ένιωσα για ακόμη μία φορά πόση δύναμη μπορεί να αποκτήσει ένα ερασιτεχνικό θεατρικό σχήμα όταν αποτελείται όχι απλώς από ερασιτέχνες, αλλά από αληθινούς εραστές της τέχνης του θεάτρου.
Η ομάδα Ρεφενέ, με μια δημιουργική πορεία 27 χρόνων, συνεχίζει να υπηρετεί τη θεατρική πράξη με συνέπεια, ευαισθησία και πίστη στη συλλογική δημιουργία. Καθοδηγείται από έναν πραγματικό θεατράνθρωπο και αθεράπευτα ρομαντικό δημιουργό, τον Γιάννη Γεωργακάκη Giannis Georg,έναν Κισσαμίτη στην καταγωγή που αγάπησε την Πάτρα, ρίζωσε δημιουργικά σε αυτήν και προσφέρει επί δεκαετίες στον πολιτισμό της.
Έναν ακόμη μη Πατρινό που, με την παρουσία και την προσφορά του, μας υποχρεώνει να ξαναθέσουμε ένα ερώτημα που επιστρέφει συχνά: ποιοι αγαπούν τελικά περισσότερο αυτή την πόλη;
Οι «Αλαφροΐσκιωτοι» ενώνουν τέσσερα κείμενα σημαντικών συγγραφέων του παγκόσμιου δραματολογίου. Κείμενα διαφορετικά ως προς την εποχή, το ύφος και την καταγωγή τους, αλλά βαθιά συγγενικά ως προς τα μηνύματά τους.
Στο «Κήρυγμα στους καρχαρίες», από το «Μόμπι Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ, ένας ηλικιωμένος μάγειρας καλείται να κηρύξει στους καρχαρίες για εγκράτεια, δικαιοσύνη και πολιτισμένη συμπεριφορά. Πίσω από τη φαινομενικά κωμική σκηνή αποκαλύπτονται η ανθρώπινη λαιμαργία, η υποκρισία των ισχυρών και ένας κόσμος όπου όλοι κατασπαράζουν τον αδύναμο, ενώ την ίδια στιγμή μιλούν για ηθική και πολιτισμό.
Στη «Λαίδη Φθειροζόλ» του Τενεσί Ουίλιαμς, μια φτωχή και κοινωνικά συντετριμμένη γυναίκα καταφεύγει στη φαντασία, δημιουργώντας έναν κόσμο ευγένειας, πλούτου και αξιοπρέπειας, για να μπορέσει να αντέξει την ταπεινωτική πραγματικότητα. Το ψέμα της δεν είναι απάτη. Είναι άμυνα, καταφύγιο και ύστατη προσπάθεια να μη χάσει τον εαυτό της.
Στη «Γέννηση του γελωτοποιού», από το «Μιστέρο Μπούφο» του Ντάριο Φο, ένας καταπιεσμένος χωρικός, αφού έχει χάσει από την εξουσία τη γη, τον κόπο και τη ζωή του, μεταμορφώνεται σε γελωτοποιό. Το γέλιο γίνεται όπλο, η σάτιρα πράξη αντίστασης και η τέχνη ένας τρόπος να απογυμνωθεί η εξουσία από το επίπλαστο κύρος της.
Στο «Πικ-νικ στο μέτωπο» του Φερνάντο Αραμπάλ, δύο στρατιώτες από αντίπαλα στρατόπεδα ανακαλύπτουν ότι δεν έχουν τίποτε πραγματικό να χωρίσουν. Το παράλογο ενός οικογενειακού πικ-νικ μέσα στη μάχη αποκαλύπτει τελικά πως το μεγαλύτερο παράλογο είναι ο ίδιος ο πόλεμος και η τεχνητή κατασκευή του «εχθρού».
Τέσσερα έργα γραμμένα σε διαφορετικές εποχές, που σήμερα ακούγονται οδυνηρά επίκαιρα. Σε μια περίοδο παγκόσμιας βίας, πολέμων, κοινωνικής ανισότητας, φόβου, προπαγάνδας και αυξανόμενης αυθαιρεσίας κάθε μορφής εξουσίας, τα μηνύματά τους γίνονται ακόμη πιο έντονα.
Άλλωστε, και οι ίδιοι οι συγγραφείς υπήρξαν, ο καθένας με τον τρόπο του, ενοχλητικές φωνές για τα κατεστημένα της εποχής τους. Υπήρξαν κι αυτοί «αλαφροΐσκιωτοι», επειδή έβλεπαν όσα οι άλλοι προτιμούσαν να μη βλέπουν και έλεγαν όσα η εξουσία δεν ήθελε να ακούγονται.
Ο κύκλος των παραστάσεων ολοκληρώνεται σήμερα, Κυριακή 14 Ιουνίου, στο Θέατρο Αγορά της Πάτρας, αυτό το ιδιαίτερο δημιούργημα της Ευανθίας Στιβανάκη, που εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κύτταρο πολιτισμού για την πόλη, παρότι χρειάζεται περισσότερη συντήρηση, φροντίδα και ουσιαστική μέριμνα από τους αρμόδιους φορείς.
Μαθαίνουμε ότι οι «Αλαφροΐσκιωτοι» θα επιστρέψουν στις αρχές Σεπτεμβρίου, με μία παράσταση στο Θέατρο Κρήνης. Εύχομαι όμως η πορεία του έργου να μη σταματήσει εκεί.
Θα ήταν σημαντικό να ανοίξει ένας ουσιαστικός δρόμος συνεργασίας της ομάδας Ρεφενέ με τα σχολεία της περιοχής, τη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας και τον Δήμο Πατρέων.
Η παράσταση μπορεί να αποτελέσει ένα από τα πιο χρήσιμα και ζωντανά θεατρικά μαθήματα για τους μαθητές των Γυμνασίων και των Λυκείων μας: ένα μάθημα για τον πόλεμο, την εξουσία, την κοινωνική αδικία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, τη διαφορετικότητα, τη δύναμη του λόγου και την ανάγκη αντίστασης απέναντι σε ό,τι μας στερεί την ανθρωπιά μας.
Άλλωστε, υπάρχει ήδη μια ιδιαίτερα επιτυχημένη παρακαταθήκη που αποδεικνύει ότι μια τέτοια συνεργασία δεν αποτελεί απλώς ευχή, αλλά μια απολύτως εφαρμόσιμη πρόταση. Η καθοριστική συμβολή του Ρεφενέ και του Γιάννη Γεωργακάκη στην καθιέρωση και την επιτυχία του Πανελλήνιου Φεστιβάλ Σάτιρας Ερασιτεχνικών Θιάσων «Μώμος ο Πατρεύς» έχει προσφέρει στην Πάτρα πολύτιμη τεχνογνωσία, οργανωτική εμπειρία και ένα ευρύ δίκτυο ανθρώπινων και καλλιτεχνικών σχέσεων.
Μέσα από αυτή τη μακρόχρονη διοργάνωση, ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες από ολόκληρη την Ελλάδα, αλλά και από κοινότητες του Ελληνισμού στο εξωτερικό, συναντήθηκαν, συνεργάστηκαν και αντάλλαξαν εμπειρίες στην Πάτρα. Αυτή η πολύχρονη εμπειρία και η συσσωρευμένη γνώση δεν πρέπει να μένουν αναξιοποίητες. Μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για σταθερές εκπαιδευτικές και πολιτιστικές δράσεις, που θα φέρουν σε ουσιαστική επαφή το ερασιτεχνικό θέατρο με τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς και την τοπική κοινωνία.
Το Ρεφενέ και οι άνθρωποί του έχουν ήδη αποδείξει ότι διαθέτουν την εμπειρία, τις συνεργασίες και, κυρίως, το μεράκι για να υποστηρίξουν ένα τέτοιο άνοιγμα. Αρκεί όσοι έχουν την ευθύνη των αποφάσεων να τολμήσουν αυτή τη συνεργασία και να εμπιστευτούν το θέατρο όχι μόνο ως ψυχαγωγία, αλλά ως ουσιαστικό εργαλείο παιδείας, κοινωνικής ευαισθητοποίησης και δημοκρατικής αγωγής.
Η διαχρονική προσφορά του Ρεφενέ, όπως και η αντίστοιχη προσφορά πολλών ακόμη ερασιτεχνικών θεατρικών σχημάτων της πόλης, δείχνει έναν δρόμο που η Πάτρα οφείλει να προσέξει. Η θεατρική υποδομή μιας πόλης δεν είναι μόνο τα κτίρια, οι σκηνές και τα μνημεία της. Είναι κυρίως οι άνθρωποι που δημιουργούν, συνεργάζονται, επιμένουν και κρατούν ζωντανή την ανάγκη της κοινωνίας για έκφραση και επικοινωνία.
Με αφορμή και την πρόσφατη δημόσια συζήτηση γύρω από το Ρωμαϊκό Ωδείο, επανέρχεται ένα κρίσιμο ερώτημα: τι είδους πολιτισμό θέλουμε στην Πάτρα και ποιος θα είναι μέσα σε αυτόν ο ρόλος της τοπικής πολιτιστικής δημιουργίας;
Θέλουμε έναν πολιτισμό που θα περιορίζεται σε περιστασιακές εκδηλώσεις και επιλογές εντυπωσιασμού ή έναν πολιτισμό που θα στηρίζει σταθερά τους ανθρώπους, τις ομάδες και τις δημιουργικές δυνάμεις της ίδιας της πόλης;
Το Ρεφενέ και τα άλλα ερασιτεχνικά θεατρικά σχήματα δίνουν τη δική τους απάντηση μέσα από το έργο τους: χωρίς την τοπική δημιουργία, χωρίς ανοιχτούς χώρους και χωρίς έμπρακτη στήριξη από τον Δήμο και τους αρμόδιους φορείς, καμία πολιτιστική πολιτική δεν μπορεί να αποκτήσει πραγματικές ρίζες στην κοινωνία.
Γιατί, όταν η τέχνη φωτίζει τις σκιές της καθημερινότητας, γεννιούνται οι «Αλαφροΐσκιωτοι» κάθε κοινωνίας: οι ευάλωτοι, οι ονειροπόλοι, οι γελωτοποιοί, οι απείθαρχοι και οι φαινομενικά παράλογοι. Εκείνοι που ίσως δεν πατούν σταθερά στη συμβατική πραγματικότητα, αλλά βλέπουν καθαρότερα την αλήθεια της. Εκείνοι που επιμένουν να γελούν, να ονειρεύονται, να αντιστέκονται και να μη συνηθίζουν το σκοτάδι.
«Αλαφροΐσκιωτοι»
Σκηνοθεσία: Γιάννης Γεωργακάκης
Στην παράσταση συμμετέχουν, με αλφαβητική σειρά:
Ρένα Αγγελακοπούλου, Παναγιώτης Βλάχος, Καλλιόπη Γαλανοπούλου, Ρούλα Θεοδώρου, Ανδρέας Καραπατάκης, Γιώργος Κωσταντακόπουλος, Ανδρέας Παναγόπουλος, Ελευθερία Παππά, Αντώνης Παπαγεωργίου, Κατερίνα Παπαδάκη, Θεόδωρος Στεφανίδης, Εβελίνα Τσακνάκη και Ελένη Φελούρη.
Σε όλους αυτούς τους εραστές του θεάτρου αξίζει ένα μεγάλο ευχαριστώ. Με την επιμονή, τον χρόνο και την προσωπική τους συνεισφορά αποδεικνύουν ότι ο πολιτισμός μιας πόλης δεν είναι μόνο ό,τι σχεδιάζεται από τα πάνω. Είναι και ό,τι γεννιέται από τα κάτω, μέσα από τη συλλογικότητα, τη δημιουργική ανησυχία και την ανάγκη των πολιτών να εκφραστούν.
ΥΓ.: Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν την ανάρτηση είναι του γνωστού και αγαπητού Πατρινού καλλιτέχνη φωτογράφου Χάρη Αναγνωστόπουλου Haris Anagnostopoulos προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ρεφενέ. Ενός ακόμη αθεράπευτα ρομαντικού εργάτη του πολιτισμού αυτής της πόλης, με μακρόχρονη, πολύπλευρη και ουσιαστική προσφορά σε διαφορετικές εκφάνσεις της καλλιτεχνικής και κοινωνικής ζωής της Πάτρας.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
