Η πολιτική ζωή της χώρας διανύει ίσως μία από τις πιο αντιφατικές και ταυτόχρονα πιο κρίσιμες περιόδους της μεταπολίτευσης. Η συνεχής δημιουργία νέων κομμάτων, ο κατακερματισμός του λεγόμενου προοδευτικού χώρου, οι αδιάκοπες μετακινήσεις στελεχών και η αδυναμία διαμόρφωσης ενός σταθερού πολιτικού αφηγήματος δεν αποτελούν απλώς πολιτικές εξελίξεις. Αποτελούν κυρίως ένδειξη μιας βαθύτερης κρίσης εκπροσώπησης.
Μιας κοινωνίας που ολοένα και περισσότερο αισθάνεται ότι δεν εκπροσωπείται ουσιαστικά από το πολιτικό προσωπικό της χώρας.
Και ίσως η μεγαλύτερη ευθύνη γι’ αυτή την εικόνα να μην βαραίνει τόσο την κυβέρνηση, όσο τα ίδια τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία δείχνουν ολοένα και πιο αδύναμα να εκφράσουν:
📍 ⏳ Αλλες Είδησης για Πολιτική
- πολιτικό όραμα,
- κοινωνική ενσυναίσθηση,
- προγραμματική σοβαρότητα,
- αλλά και ουσιαστική επαφή με τις πραγματικές αγωνίες της κοινωνίας.
Κρίση εκπροσώπησης και πολιτική αποσύνδεση από την κοινωνία
Η κοινωνία σήμερα δεν ζητά απλώς «αντιπολίτευση». Ζητά παραγωγική πολιτική παρουσία.
Ζητά:
- προτάσεις,
- ιδεολογία,
- συνέπεια,
- σχέδιο,
- και ανθρώπους που να μπορούν να εμπνεύσουν εμπιστοσύνη.
Αντί όμως ο δημόσιος διάλογος να περιστρέφεται γύρω από:
- το στεγαστικό,
- το δημογραφικό,
- τους μισθούς,
- την καθημερινότητα,
- τους νέους ανθρώπους,
- την περιφέρεια,
- ή το μέλλον της χώρας,
βλέπουμε καθημερινά πρωτοσέλιδα και πολιτικές συζητήσεις να αναλώνονται σε:
- πολιτικές μεταγραφές,
- προσωπικές στρατηγικές,
- εσωκομματικούς συσχετισμούς,
- και μετακινήσεις στελεχών που πολλές φορές θυμίζουν περισσότερο επαγγελματικό αθλητισμό παρά κοινοβουλευτική δημοκρατία.
Η κοινωνία ζητά προτάσεις – όχι πολιτικές μεταγραφές
Δεν είναι δυνατόν ο πολίτης να παρακολουθεί:
- έναν εκλεγμένο εκπρόσωπο να υπερασπίζεται δημόσια μία πολιτική γραμμή από Δευτέρα έως Παρασκευή,
- να πραγματοποιεί δράσεις ως εκπρόσωπος συγκεκριμένου κόμματος,
- και λίγες ώρες αργότερα να εμφανίζεται ως εκφραστής ενός διαφορετικού πολιτικού φορέα.
Η κοινωνία δεν είναι αφελής.
Αντιλαμβάνεται πολύ καλά τι συμβαίνει στο πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Και όταν τέτοιες μετακινήσεις γίνονται χωρίς σαφές ιδεολογικό ή πολιτικό υπόβαθρο, τότε στα μάτια μεγάλου μέρους της κοινωνίας δεν εκλαμβάνονται ως πολιτική εξέλιξη, αλλά ως προσπάθεια προσωπικής πολιτικής επιβίωσης.
Από την πολιτική εκπροσώπηση στην πολιτική επιβίωση
Ίσως όμως το μεγαλύτερο πρόβλημα του σημερινού πολιτικού συστήματος να βρίσκεται αλλού. Στα λεγόμενα «αιώνια κομματικά στελέχη».
Σε εκείνη δηλαδή την κατηγορία ανθρώπων που εδώ και δεκαετίες κινούνται:
- μέσα στους κομματικούς μηχανισμούς,
- στα γραφεία,
- στα επιτελεία,
- στις θέσεις συμβούλων,
- στις θέσεις επιστημονικών συνεργατών,
- ή σε οργανωμένες κομματικές δομές εξουσίας,
χωρίς να έχουν εκτεθεί ουσιαστικά στη διαρκή κοινωνική και εκλογική αξιολόγηση
Άνθρωποι που:
- ουδέποτε χρειάστηκε να ζητήσουν σταυρό από τον πολίτη,
- ουδέποτε χρειάστηκε να εκτεθούν πραγματικά στην κοινωνική αξιολόγηση,
- και ουδέποτε αναγκάστηκαν να λογοδοτήσουν άμεσα στην κοινωνία για την πολιτική τους διαδρομή.
Η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει
Και εδώ γεννάται ένα εύλογο και απολύτως δημοκρατικό ερώτημα:
Η κοινωνία δεν δικαιούται να γνωρίζει;
Ο πολίτης δεν πρέπει να γνωρίζει:
- ποιοι απασχολούνται αμειβόμενοι ως επιστημονικοί συνεργάτες ή σύμβουλοι εκλεγμένων προσώπων,
- ποιοι μετακινούνται διαρκώς μεταξύ κομματικών και πολιτικών επιτελείων,
- ποιοι πρώην κοινοβουλευτικοί συνεχίζουν να κατέχουν αμειβόμενες θέσεις σε κομματικούς ή κοινοβουλευτικούς μηχανισμούς,
- και γενικότερα ποιο μέρος του πολιτικού προσωπικού βιοπορίζεται άμεσα ή έμμεσα από δημόσιους πόρους και τον φορολογούμενο πολίτη;
Η συζήτηση αυτή δεν αφορά προσωπικές στοχοποιήσεις ούτε απαξίωση ανθρώπων που εργάζονται στον χώρο της πολιτικής.
Αφορά κυρίως:
- τη διαφάνεια,
- τη θεσμική λογοδοσία,
- αλλά και την ανάγκη η κοινωνία να γνωρίζει με καθαρούς όρους πώς λειτουργεί το πολιτικό σύστημα και ποιοι το στελεχώνουν επαγγελματικά εδώ και δεκαετίες.
Διότι όταν η κοινωνία βλέπει:
- τα ίδια πρόσωπα να ανακυκλώνονται επί δεκαετίες μέσα στο ίδιο πολιτικό περιβάλλον,
- ανθρώπους των οποίων η επαγγελματική διαδρομή συνδέθηκε κυρίως με κομματικούς ή πολιτικούς μηχανισμούς,
- στελέχη με μικρή επαφή με την πραγματική οικονομία και τις συνθήκες της καθημερινής κοινωνικής ζωής,
- και μία διαρκή εναλλαγή ρόλων μέσα στον ίδιο κομματικό κύκλο,
τότε εύλογα ενισχύεται η αίσθηση ότι η πολιτική λειτουργεί σταδιακά ως ένα κλειστό σύστημα αναπαραγωγής προσώπων και μηχανισμών, απομακρυνόμενο από την ουσιαστική κοινωνική εκπροσώπηση.
Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε κλειστό σύστημα αναπαραγωγής προσώπων
Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα βασικά αίτια της σημερινής κρίσης εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα.
Διότι η κοινωνία δεν απομακρύνεται μόνο από τα κόμματα.
Απομακρύνεται από μία πολιτική κουλτούρα που δείχνει πολλές φορές να λειτουργεί:
- περισσότερο με όρους μηχανισμών,
- παρά με όρους κοινωνικής εκπροσώπησης.
Δεν είναι τυχαίο ότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες αισθάνονται πως τα περισσότερα κόμματα δεν παλεύουν πλέον να δικαιώσουν την ύπαρξή τους μέσα από ιδέες και προτάσεις, αλλά κυρίως να δικαιολογήσουν την ίδια την πολιτική τους παρουσία.
Και κάπως έτσι περάσαμε σταδιακά: Από την εποχή της ιδεολογίας… στην εποχή της δικαιολογίας και της πολιτικής μεταγραφής.
Η πολιτική ανανέωση δεν μπορεί να είναι ανακύκλωση προσώπων
Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, δεν είναι η ίδρυση νέων κομμάτων.
Η δημοκρατία έχει ανάγκη από πολυφωνία, νέες ιδέες και νέες πολιτικές εκφράσεις.
Το πραγματικά ανησυχητικό είναι όταν ακόμη και νέα πολιτικά σχήματα, τα οποία δημιουργούνται:
- για να εκφράσουν νέες κοινωνικές ανάγκες,
- να διαμορφώσουν ένα διαφορετικό πολιτικό όραμα,
- ή να φέρουν μια νέα πολιτική κουλτούρα,
καταλήγουν πολύ γρήγορα να πλαισιώνονται – σε μεγάλο βαθμό, από τα ίδια γνώριμα πρόσωπα του πολιτικού συστήματος.
Από ανθρώπους που συχνά κουβαλούν:
- προσωπικές πολιτικές στρατηγικές,
- διαρκείς κομματικές μετακινήσεις,
- και μία λογική πολιτικής ανακύκλωσης που η κοινωνία γνωρίζει εδώ και δεκαετίες.
Και κάπου εκεί αρχίζει να αλλοιώνεται η ίδια η έννοια της πολιτικής ανανέωσης.
Διότι δεν μπορεί να παρουσιάζεται ως «νέο» ένα πολιτικό πρόσωπο όταν στην πράξη αναπαράγει:
- τις ίδιες πολιτικές πρακτικές,
- τις ίδιες νοοτροπίες,
- τις ίδιες λογικές κομματικής επιβίωσης,
- και πολλές φορές το ίδιο μοντέλο πολιτικής λειτουργίας που η κοινωνία γνωρίζει εδώ και δεκαετίες.
Ούτε μπορεί να βαφτίζεται ως «πολιτική αλλαγή» η προσωπική πολιτική μετακίνηση προσώπων που, αναζητώντας πολιτική επιβίωση και συνέχιση της δημόσιας παρουσίας τους, επιχειρούν να ταυτιστούν κάθε φορά με το εκάστοτε «νέο» πολιτικό αφήγημα.
Η κοινωνία ζητά πολιτική ουσία – όχι πολιτική ανακύκλωση
Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από περισσότερους πολιτικούς μηχανισμούς, περισσότερες προσωπικές στρατηγικές ή περισσότερες πολιτικές μεταγραφές.
Έχει ανάγκη από πολιτική ουσία.
Οι νέοι άνθρωποι σήμερα δεν αναζητούν απλώς ένα διαφορετικό πολιτικό αφήγημα ή νέα πρόσωπα με παλιές πρακτικές. Αναζητούν:
- αξιοπιστία,
- αλήθεια,
- πολιτική συνέπεια,
- κοινωνική ενσυναίσθηση,
- και κυρίως ανθρώπους που να μπορούν να κατανοήσουν πραγματικά τις δυσκολίες της καθημερινότητας.
Η κρίση εμπιστοσύνης απέναντι στο πολιτικό σύστημα δεν θα αντιμετωπιστεί με επικοινωνιακές κινήσεις ή με διαρκείς ανακατατάξεις προσώπων. Θα αντιμετωπιστεί μόνο όταν η πολιτική επιστρέψει ξανά:
- στην κοινωνία,
- στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών,
- και στην ουσία της δημοκρατικής εκπροσώπησης.
Διότι η δημοκρατία δεν αποδυναμώνεται από την πολυφωνία.
Αποδυναμώνεται όταν η κοινωνία παύει να πιστεύει ότι εκπροσωπείται ουσιαστικά.
Και ίσως σήμερα το μεγαλύτερο αίτημα της κοινωνίας να μην είναι ούτε η ίδρυση νέων κομμάτων ούτε οι νέες πολιτικές συμμαχίες.
Ίσως το μεγαλύτερο αίτημα να είναι κάτι πολύ πιο απλό: ένα πολιτικό σύστημα με περισσότερη αλήθεια, περισσότερη σοβαρότητα και λιγότερη πολιτική ανακύκλωση.
Θέμης Μπάκας
πολιτευτής Αχαΐας
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
