Η πρόσφατη κοινή πρωτοβουλία 125 οργανώσεων ατόμων με αναπηρία από όλη την Ευρώπη, με τη συμμετοχή της Ε.Σ.Α.μεΑ., για τη θέσπιση μιας «Εγγύησης για την Απασχόληση και τις Δεξιότητες», αναδεικνύει με τον πιο σαφή τρόπο ένα διαχρονικό έλλειμμα: την ουσιαστική πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην εργασία.
Πρόκειται για μια συντονισμένη Ευρωπαϊκή διεκδίκηση που έρχεται να καλύψει ένα βαθύ κοινωνικό κενό, την ώρα που τα στοιχεία επιβεβαιώνουν το μεγάλο χάσμα στην απασχόληση μεταξύ ατόμων με και χωρίς αναπηρία. Η εργασία είναι δικαίωμα. Δεν είναι χάρη, δεν είναι προνόμιο, δεν είναι κάτι που παραχωρείται επιλεκτικά. Η Πολιτεία μέχρι σήμερα δεν έχει κάνει αυτά που πρέπει για να διασφαλίσει ουσιαστική πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην εργασία. Η Ελλάδα εξακολουθεί να μένει πίσω.
Όταν σε ευρωπαϊκό επίπεδο προωθείται μια «Εγγύηση για την Απασχόληση και τις Δεξιότητες των Ατόμων με Αναπηρία», γίνεται σαφές ότι υπάρχει σχέδιο, στόχευση και πολιτική βούληση. Όταν το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση φτάνει μόλις το 52,7%, έναντι 76,7% για τον υπόλοιπο πληθυσμό, τότε δεν μιλάμε για λεπτομέρειες, μιλάμε για μια βαθιά κοινωνική ανισότητα που απαιτεί άμεση παρέμβαση.
Στην Ελλάδα, όμως, τι συμβαίνει;
Παρά τις παρεμβάσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ. και τις προτάσεις που έχουν κατατεθεί ήδη από το 2024 για ένα εθνικό πρόγραμμα «Εγγύηση για την απασχόληση», η Πολιτεία δεν έχει προχωρήσει σε ουσιαστικές πρωτοβουλίες. Παραμένουμε εγκλωβισμένοι σε εξαγγελίες χωρίς αντίκρισμα. Η πραγματικότητα είναι σκληρή: Η έλλειψη προσβάσιμων θέσεων εργασίας, η απουσία εύλογων προσαρμογών, η περιορισμένη πρόσβαση σε βοηθητική τεχνολογία και οι ελλείψεις στις δεξιότητες, ιδίως τις ψηφιακές, συνεχίζουν να κρατούν τα άτομα με αναπηρία εκτός αγοράς εργασίας.
Η εργασία για εμάς δεν είναι επιλογή πολυτέλειας. Είναι προϋπόθεση αξιοπρέπειας και ισότητας. Είναι το δικαίωμα να ζούμε αυτόνομα, να συμμετέχουμε, να συνεισφέρουμε. Δεν μπορούμε να μιλάμε για συμπερίληψη όταν η αγορά εργασίας παραμένει κλειστή. Η Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία δείχνει τον δρόμο με πρόσβαση στην ανοιχτή αγορά εργασίας, ουσιαστική κατάρτιση, στήριξη των επιχειρήσεων για προσαρμογές και πιστοποίηση δεξιοτήτων. Αυτή είναι η κατεύθυνση που οφείλει να ακολουθήσει και η χώρα μας. Δεν ζητάμε τίποτα περισσότερο από το αυτονόητο.
Ζητάμε ίσες ευκαιρίες.
Ζητάμε πολιτικές με αποτέλεσμα.
Ζητάμε μια Πολιτεία που δεν θα μένει θεατής, αλλά θα αναλαμβάνει δράση.
Η ώρα των αποφάσεων έχει φτάσει. Δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για καθυστερήσεις. Η εργασία χωρίς αποκλεισμούς δεν μπορεί να είναι Ευρωπαϊκό σύνθημα και Ελληνική εκκρεμότητα.
Ακούμε διαρκώς για στρατηγικές, για σχέδια δράσης, για Ευρωπαϊκές κατευθύνσεις. Στην πράξη όμως, τα άτομα με αναπηρία εξακολουθούν να βρίσκονται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας. Τα ποσοστά ανεργίας παραμένουν υψηλά, οι ευκαιρίες περιορισμένες και τα εμπόδια πολλά. Από την έλλειψη προσβασιμότητας μέχρι την απουσία ουσιαστικών κινήτρων για τις επιχειρήσεις. Η εργασία για τα άτομα με αναπηρία δεν είναι απλώς ένα εισόδημα. Είναι αξιοπρέπεια. Είναι ανεξαρτησία. Είναι η δυνατότητα να ζούμε ισότιμα, να συμμετέχουμε ενεργά στην κοινωνία, να μην αισθανόμαστε αποκλεισμένοι. Όταν στερείται από έναν άνθρωπο με αναπηρία αυτή η δυνατότητα, του στερείται ένα κομμάτι της ίδιας του της υπόστασης.
Η Πολιτεία οφείλει να αναλάβει τις ευθύνες της. Δεν μπορεί να συνεχίζεται αυτή η κατάσταση αδράνειας. Δεν μπορεί να μιλάμε για ισότητα και να την αφήνουμε στα χαρτιά. Τα άτομα με αναπηρία δεν ζητούν τίποτα περισσότερο από αυτό που δικαιούνται, δηλαδή, ίσες ευκαιρίες. Η κοινωνία μας κρίνεται καθημερινά από τις επιλογές της. Και σήμερα, η εικόνα δεν είναι αυτή που πρέπει. Είναι ώρα να περάσουμε από τα λόγια στις πράξεις.
Η εργασία για τα άτομα με αναπηρία δεν μπορεί να περιμένει άλλο.
Αντώνης Χαροκόπος
Μέλος Εκτελεστικής Γραμματείας Ε.Σ.Α.μεΑ
Πρόεδρος Π.ΟΜ.Α.μεΑ Δ.Ε. & Ν.Ι.Ν.
Δημοτικός Σύμβουλος Δ. Πατρέων
