Μπορεί μια βραδιά με φίλους να είναι απολαυστική, το φαγητό εξαιρετικό και η παρέα στα καλύτερά της, αλλά κάποια στιγμή να νιώθετε ότι έχετε πάρει ό,τι χρειαζόσασταν από την έξοδο. Ενώ οι υπόλοιποι θέλουν να συνεχίσουν για ένα ακόμη ποτό, εσείς σκέφτεστε ήδη την επιστροφή στο σπίτι. Σύμφωνα με την ψυχολογία, αυτή η προτίμηση ενδέχεται να συνδέεται με έναν ιδιαίτερο τρόπο απόλαυσης των εμπειριών.
Η επιθυμία να αποχωρήσει κάποιος νωρίτερα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βαριέται, δεν αγαπά την παρέα του ή δυσκολεύεται να κοινωνικοποιηθεί. Μπορεί απλώς να αισθάνεται ότι έχει ήδη απολαύσει τη στιγμή και δεν χρειάζεται να παρατείνει τη διάρκειά της.
Τι είναι η «αποδοτικότητα της εμπειρίας»
Η ειδικός στη θετική ψυχολογία Τζόντι Γουέλμαν έχει ασχοληθεί με την έννοια της «αποδοτικότητας της εμπειρίας», η οποία περιγράφει την τάση ορισμένων ανθρώπων να αναζητούν την ουσία μιας δραστηριότητας χωρίς να αισθάνονται την ανάγκη να την παρατείνουν.
Όπως εξηγεί σε κείμενό της στο Psychology Today, κάποιοι απολαμβάνουν ιδιαίτερα την αρχή μιας εμπειρίας: τη συνάντηση με φίλους, την πρώτη επίσκεψη σε ένα καινούργιο εστιατόριο ή τα πρώτα τραγούδια μιας συναυλίας. Όταν η αρχική περιέργεια και ο ενθουσιασμός ικανοποιηθούν, η επιθυμία να συνεχιστεί η δραστηριότητα μπορεί να μειωθεί.
Για αυτούς τους ανθρώπους, η ποιότητα της εμπειρίας έχει μεγαλύτερη σημασία από τη διάρκειά της. Μπορούν να φύγουν έπειτα από δύο ώρες με την αίσθηση ότι πέρασαν υπέροχα, ακόμη κι αν οι υπόλοιποι θέλουν να συνεχίσουν μέχρι το πρωί.
Πώς συνδέεται η συμπεριφορά με την ηδονική προσαρμογή
Μια πιθανή εξήγηση βρίσκεται στην έννοια της ηδονικής προσαρμογής. Πρόκειται για την ψυχολογική διαδικασία κατά την οποία συνηθίζουμε σταδιακά τις ευχάριστες καταστάσεις, με αποτέλεσμα ο αρχικός ενθουσιασμός να υποχωρεί και η εμπειρία να γίνεται λιγότερο συναρπαστική.
Το φαινόμενο μπορεί να παρατηρηθεί σε πολλές πτυχές της ζωής, από τη χαρά για την αγορά ενός καινούργιου αυτοκινήτου μέχρι την ικανοποίηση που προκαλεί μια αύξηση μισθού. Με τον χρόνο, αυτό που αρχικά μας ενθουσίαζε μπορεί να μετατραπεί σε μέρος της καθημερινότητάς μας.
Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και σε μια κοινωνική έξοδο. Ορισμένοι άνθρωποι αντιλαμβάνονται πιο έντονα τη στιγμή που η απόλαυση αρχίζει να υποχωρεί και επιλέγουν να αποχωρήσουν, χωρίς να θεωρούν ότι χάνουν κάτι σημαντικό. Δεν σημαίνει ότι εκτιμούν λιγότερο τους φίλους τους, αλλά ότι δεν χρειάζονται περισσότερες ώρες για να αισθανθούν ικανοποιημένοι.
Η ανάγκη για αυτονομία και προσωπικό χρόνο
Η προτίμηση για μια πιο σύντομη έξοδο μπορεί επίσης να συνδέεται με τη σημασία που αποδίδει κάποιος στην αυτονομία και στον προσωπικό του χρόνο. Για ορισμένους, η δυνατότητα να αποφασίζουν οι ίδιοι πώς θα οργανώσουν το υπόλοιπο της ημέρας τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο ευεξίας.
Έτσι, όταν η βραδιά αρχίζει να παρατείνεται, μπορεί να σκέφτονται όσα θα ήθελαν να κάνουν στο σπίτι: να διαβάσουν ένα βιβλίο, να παρακολουθήσουν ένα επεισόδιο από την αγαπημένη τους σειρά ή απλώς να απολαύσουν την ησυχία τους.
Σε αυτή την περίπτωση, η επιστροφή στο σπίτι δεν βιώνεται ως διακοπή μιας ευχάριστης εμπειρίας, αλλά ως μετάβαση σε μια διαφορετική μορφή ευχαρίστησης.
Όταν η κοινωνική συναναστροφή γίνεται κουραστική
Ένας ακόμη παράγοντας που αναφέρει η Γουέλμαν είναι ο κορεσμός από τα κοινωνικά ερεθίσματα. Οι συζητήσεις που γίνονται ταυτόχρονα, η δυνατή μουσική, ο θόρυβος και οι συνεχείς αλληλεπιδράσεις απαιτούν ενέργεια και συγκέντρωση.
Δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια αντοχή σε ένα περιβάλλον με πολλά ερεθίσματα. Κάποιοι αισθάνονται ότι έχουν φτάσει στα όριά τους νωρίτερα από τους υπόλοιπους και προτιμούν να αποχωρήσουν, προτού η κούραση επηρεάσει την ευχάριστη διάθεση της βραδιάς.
Επομένως, το να θέλει κάποιος να επιστρέψει νωρίς στο σπίτι δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη αντικοινωνικότητας ή έλλειψης ενδιαφέροντος για τους άλλους. Μπορεί να αντανακλά έναν διαφορετικό προσωπικό ρυθμό, την ανάγκη για αυτονομία ή απλώς την αίσθηση ότι μια όμορφη εμπειρία έχει ήδη ολοκληρώσει τον κύκλο της.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
