Η ψυχική υγεία στην Αχαΐα επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, μετά τις εξαγγελίες για την ανάπτυξη 40 νέων Μονάδων Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας σε ολόκληρη τη χώρα.
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να ενισχύσει το δίκτυο υπηρεσιών ψυχικής υγείας, να βελτιώσει την πρόσβαση των πολιτών σε εξειδικευμένη φροντίδα και να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη και την έγκαιρη παρέμβαση.
Ωστόσο, για την Αχαΐα, η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που χαρακτηρίζεται από σημαντικές ελλείψεις σε υποδομές, περιορισμένες δυνατότητες φιλοξενίας και υποστήριξης ασθενών, αλλά και αυξημένη πίεση στις υφιστάμενες υπηρεσίες.
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία του Mental Health Atlas 2020 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι αποκαλυπτική για τις ανάγκες της περιοχής, καθώς οι δείκτες της Αχαΐας υπολείπονται αισθητά τόσο του πανελλαδικού όσο και του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ειδικότερα, οι διαθέσιμες ψυχιατρικές κλίνες στην Αχαΐα αντιστοιχούν σε μόλις 7,08 ανά 100.000 κατοίκους, όταν ο αντίστοιχος εθνικός μέσος όρος ανέρχεται σε 14,47 και ο μέσος όρος των ευρωπαϊκών χωρών αναφοράς φτάνει τις 66,58. Η απόκλιση αυτή καταδεικνύει το περιορισμένο επίπεδο διαθέσιμων υποδομών σε σχέση με τις ανάγκες του πληθυσμού.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στις δομές φιλοξενίας και υποστήριξης. Οι κλίνες σε ξενώνες και οικοτροφεία ανέρχονται σε 19,61 ανά 100.000 κατοίκους, έναντι 30,63 σε πανελλαδικό επίπεδο. Πρόκειται για μια διαφορά που αναδεικνύει την ανάγκη ανάπτυξης περισσότερων κοινοτικών δομών, οι οποίες θα μπορούν να προσφέρουν σταθερή υποστήριξη σε ανθρώπους με προβλήματα ψυχικής υγείας, χωρίς να εξαρτάται η φροντίδα τους αποκλειστικά από τη νοσηλεία.
Το μεγάλο κενό στην παιδοψυχιατρική φροντίδα
Ιδιαίτερα προβληματική είναι η κατάσταση στον τομέα της παιδοψυχιατρικής, όπου οι ανάγκες παιδιών και εφήβων αυξάνονται, ενώ οι διαθέσιμες υποδομές παραμένουν περιορισμένες.
Σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία, στην Αχαΐα καταγράφονται μόλις 2,29 παιδοψυχιατρικές κλίνες ανά 100.000 κατοίκους, όταν ο μέσος όρος σε πέντε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης φτάνει τις 13,9.
Η διαφορά αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για μεγαλύτερη επένδυση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες για παιδιά και εφήβους, αλλά και για την ανάπτυξη δομών που θα μπορούν να παρεμβαίνουν έγκαιρα, πριν τα προβλήματα λάβουν σοβαρότερες διαστάσεις.
Η ενίσχυση της παιδοψυχιατρικής φροντίδας δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση περιστατικών που απαιτούν νοσηλεία. Συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα έγκαιρης διάγνωσης, τη συμβουλευτική υποστήριξη, την παρακολούθηση των παιδιών και τη συνεργασία με τις οικογένειες και τις εκπαιδευτικές κοινότητες.
Στο 87,4% οι ακούσιες νοσηλείες στην Αχαΐα
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, αφορά τις ακούσιες νοσηλείες, οι οποίες στην Αχαΐα αντιστοιχούν στο 87,4% του συνόλου των εισαγωγών.
Το ποσοστό αυτό απέχει σημαντικά από τον εθνικό μέσο όρο, που διαμορφώνεται στο 43,5%, ενώ είναι πολλαπλάσιο του ευρωπαϊκού δείκτη αναφοράς, ο οποίος βρίσκεται στο 20,4%.
Η συγκεκριμένη εικόνα προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς αναδεικνύει τις δυσκολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν στην πρόληψη, την έγκαιρη παρέμβαση και τη συνεχή υποστήριξη των ανθρώπων με ψυχικές διαταραχές.
Όπως επισημαίνουν επαγγελματίες του χώρου, όταν απουσιάζουν επαρκείς υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας ψυχικής υγείας, κοινοτικές δομές και οργανωμένα προγράμματα ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, αυξάνεται ο κίνδυνος οι ασθενείς να φτάνουν σε καταστάσεις κρίσης. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η νοσηλεία ενδέχεται να αποτελεί τη μοναδική διαθέσιμη λύση για την αντιμετώπιση του περιστατικού.
Παράλληλα, η έλλειψη συστηματικής παρακολούθησης μετά τη νοσηλεία, αλλά και η ανεπαρκής υποστήριξη των οικογενειών, δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες. Οι συγγενείς συχνά καλούνται να διαχειριστούν ιδιαίτερα απαιτητικές καταστάσεις χωρίς την αναγκαία καθοδήγηση και υποστήριξη από εξειδικευμένες υπηρεσίες.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο η αύξηση των διαθέσιμων κλινών, αλλά η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου φροντίδας, που θα λειτουργεί σε όλα τα στάδια: από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση μέχρι την αποκατάσταση και την κοινωνική επανένταξη.
«Αλλάζουμε σελίδα στον τομέα της ψυχικής υγείας»
Στις πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη σε περιφερειακό επίπεδο αναφέρθηκε η Αντιπεριφερειάρχης Υγείας, Άννα Μαστοράκου, δίνοντας έμφαση στη χαρτογράφηση των αναγκών και στον σχεδιασμό νέων υπηρεσιών με βάση τα πραγματικά δεδομένα της Δυτικής Ελλάδας.
Όπως σημείωσε, η χαρτογράφηση των αναγκών ψυχικής υγείας αποτέλεσε καθοριστικό βήμα για τον ορθολογικό σχεδιασμό πολιτικών, με επίκεντρο τον άνθρωπο. Μέσα από μια ευρεία διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους φορείς αναδείχθηκαν σημαντικά κενά στις παρεχόμενες υπηρεσίες, τα οποία επί χρόνια επιβάρυναν τόσο τους ασθενείς όσο και τις οικογένειές τους.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο υψηλό ποσοστό ακούσιων νοσηλειών, το οποίο, όπως υπογράμμισε, καταδεικνύει την ανάγκη άμεσης ενίσχυσης των πρωτοβάθμιων δομών ψυχικής υγείας.
Κομβικής σημασίας θεωρείται η πρόσκληση ενδιαφέροντος της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, συνολικού προϋπολογισμού 6,76 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία, σύμφωνα με την Αντιπεριφερειάρχη, σχεδιάστηκε με βάση τις ανάγκες που καταγράφηκαν κατά τη διαδικασία χαρτογράφησης.
Η πρόσκληση δίνει προτεραιότητα σε κρίσιμους τομείς, όπως η άνοια, η ψυχική υγεία και ο αυτισμός, με στόχο την ανάπτυξη σύγχρονων και ποιοτικών δομών φροντίδας. Η αποδοχή της από το Υπουργείο Υγείας, όπως ανέφερε η ίδια, δημιουργεί μια μακροπρόθεσμη προοπτική για την ενίσχυση των διαθέσιμων υπηρεσιών στην περιοχή.
«Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας αλλάζει σελίδα στον τομέα της ψυχικής υγείας, επενδύοντας σε ένα σύστημα πιο δίκαιο, πιο προσβάσιμο και πιο ανθρώπινο», υπογράμμισε η Άννα Μαστοράκου, προσθέτοντας ότι η προσπάθεια θα συνεχιστεί με στόχο την ενίσχυση της πρόληψης, της έγκαιρης παρέμβασης και της αξιοπρεπούς φροντίδας για όλους.
Το στοίχημα της επόμενης ημέρας για την Αχαΐα
Οι κυβερνητικές εξαγγελίες για τις 40 νέες Μονάδες Ολικής Φροντίδας Ψυχικής Υγείας, σε συνδυασμό με τις πρωτοβουλίες της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας, δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο συζήτησης για την αναβάθμιση των υπηρεσιών.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν η ανάπτυξη Κέντρων Ημέρας, η λειτουργία κινητών κλιμακίων για κατ’ οίκον φροντίδα, η ενίσχυση των κοινοτικών υπηρεσιών και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων, όπως η πρόσβαση σε ραντεβού μέσω της εφαρμογής myHealth.
Για την Αχαΐα, όμως, το κρίσιμο ζητούμενο είναι οι σχεδιασμοί να μετατραπούν σε συγκεκριμένες δομές και υπηρεσίες, με σαφή γεωγραφική κατανομή και επαρκή στελέχωση. Η περιοχή χρειάζεται περισσότερες δυνατότητες εξωνοσοκομειακής παρακολούθησης, εξειδικευμένη παιδοψυχιατρική υποστήριξη, δομές φιλοξενίας και ουσιαστική στήριξη των οικογενειών.
Τα στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας αποτυπώνουν το μέγεθος των αναγκών, ενώ το ποσοστό των ακούσιων νοσηλειών αναδεικνύει την πίεση που δέχεται το υφιστάμενο σύστημα.
Το στοίχημα για την επόμενη ημέρα είναι η ψυχική υγεία να πάψει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της νοσηλείας και να αποκτήσει σταθερή παρουσία στην καθημερινότητα των πολιτών, με υπηρεσίες κοντά στον άνθρωπο, στην οικογένεια και στην κοινότητα.
Για την Αχαΐα, η ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη διοικητική ή υγειονομική παρέμβαση. Είναι μια ουσιαστική ανάγκη δημόσιας υγείας, που αφορά χιλιάδες πολίτες και απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, επαρκείς πόρους και συνεχή παρακολούθηση των αποτελεσμάτων.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
