Το Μέγαρο Μαξίμου βρίσκεται αντιμέτωπο με μια σπάνια πολιτική συγκυρία. Μέσα σε λίγες ημέρες, τρεις διαφορετικές φωνές —ο Κώστας Καραμανλής, ο Αντώνης Σαμαράς και ο πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του πρωθυπουργού, Σωτήρης Σέρμπος— διατύπωσαν σοβαρές επιφυλάξεις για τους χειρισμούς της κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά, στην Κάσο και στη Λιβύη. Δεν πρόκειται για ταυτόσημες τοποθετήσεις ούτε για κοινή πολιτική πρωτοβουλία. Συγκλίνουν, όμως, σε ένα κρίσιμο ερώτημα: διαθέτει η Ελλάδα συνεκτική στρατηγική και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη όταν αυτή αποτυγχάνει;
Καραμανλής: χωρίς υποχωρήσεις και ηττοπάθεια
Στην ομιλία του στο Πολεμικό Μουσείο, στις 25 Οκτωβρίου, ο Κώστας Καραμανλής προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να υπάρξει υποχώρηση ή ίχνος ηττοπάθειας απέναντι στην Τουρκία. Αμφισβήτησε την αυτάρεσκη ανάγνωση των «ήρεμων νερών» και ζήτησε να αξιολογούνται οι πραγματικές επιδιώξεις της Άγκυρας, η οποία αμφισβητεί το status quo στο Αιγαίο και εγείρει ζητήματα κυριαρχίας. Για την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων στη Βεγγάζη έκανε λόγο για σοβαρή και δυσάρεστη εξέλιξη. Άσκησε, επίσης, κριτική στη στάση των συμμάχων και απέρριψε κάθε ιδέα ότι η Ελλάδα χρειάζεται τουρκική άδεια ή έγκριση για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο.
Σαμαράς: η ευθύνη φτάνει μέχρι το Μέγαρο Μαξίμου
Με άρθρο του στην «Κυριακάτικη Εστία», ο Αντώνης Σαμαράς χαρακτήρισε τις εξελίξεις στη Λιβύη «τον ορισμό της αποτυχίας», αποδίδοντας την αποτυχία στην ανάλυση, στην πρόβλεψη, στους χειρισμούς και στο αποτέλεσμα. Έθεσε ευθέως ζήτημα πολιτικής ευθύνης, επισημαίνοντας ότι αυτή βαραίνει πρωτίστως τον πρωθυπουργό, ο οποίος στηρίζει τον υπουργό Εξωτερικών. Παράλληλα, διερωτήθηκε αν οι προηγούμενες διαβεβαιώσεις για τη μη κύρωση του μνημονίου ήταν βάσιμες και προειδοποίησε για τον κίνδυνο η γραπτή ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με το καλώδιο της Κάσου να εκληφθεί ως έμμεση αναγνώριση δικαιοδοσίας. Η θέση του ήταν σαφής: «Μην παίζετε άλλο με τη φωτιά».
Σέρμπος: από τη Λιβύη στην Κάσο
Η παρέμβαση του Σωτήρη Σέρμπου στις «Καθαρές Κουβέντες» του OPEN φωτίζει το ίδιο πρόβλημα από μια διαφορετική πλευρά. Ο πρώην σύμβουλος του πρωθυπουργού μίλησε για την τουρκική επιδίωξη να καταστεί «κλειδοκράτορας του Αιγαίου» και ανέλυσε τις συνέπειες του τουρκολιβυκού μνημονίου και τους χειρισμούς γύρω από το καλώδιο. Σε προηγούμενες δημόσιες παρεμβάσεις του έχει περιγράψει την Ελλάδα ως χώρα χωρίς ουσιαστική μόχλευση στη Λιβύη και έχει χαρακτηρίσει την υποχώρηση στην Κάσο «άνευ λογικής», προειδοποιώντας για αρνητικό προηγούμενο. Η κριτική αυτή πρέπει να αξιολογηθεί ως πολιτική και στρατηγική αποτίμηση — όχι να μετατρέπεται, χωρίς ακριβή τεκμηρίωση, σε δήθεν κατά λέξη «ομολογία» ή σε νομικό χαρακτηρισμό.
Το πρόβλημα δεν είναι οι τίτλοι. Είναι η λογοδοσία.
Όταν δύο πρώην πρωθυπουργοί και ένας πρώην σύμβουλος του πρωθυπουργού θέτουν, από διαφορετικές αφετηρίες, τόσο σοβαρά ερωτήματα, η κυβέρνηση δεν μπορεί να απαντά με σιωπή ή με επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις. Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης ενέκρινε το μνημόνιο, ανατρέποντας προηγούμενη απόφασή της. Η ελληνική θέση ότι το μνημόνιο είναι άκυρο και αντίθετο στο Δίκαιο της Θάλασσας πρέπει να συνοδεύεται από ενεργή διπλωματία, παρουσία και σχέδιο. Το δίκαιο είναι θεμέλιο· δεν υποκαθιστά την πολιτική.
Οι απαντήσεις που οφείλονται
Ο υπουργός Εξωτερικών οφείλει να εξηγήσει ποια στρατηγική ακολουθήθηκε στη Λιβύη, ποια μέσα επιρροής είχε στη διάθεσή της η Αθήνα και πώς αξιολογήθηκαν οι εξελίξεις πριν από την ψηφοφορία στη Βεγγάζη. Οφείλει, επίσης, να παρουσιάσει καθαρά τι συνέβη στην Κάσο, ποιος ήταν ο σχεδιασμός της ελληνικής πλευράς και πώς θα προχωρήσει το έργο χωρίς να δημιουργούνται νέα αρνητικά προηγούμενα. Ο πρωθυπουργός, από την πλευρά του, δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την εξωτερική πολιτική σαν ευθύνη αποκλειστικά ενός υπουργού. Η πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης είναι συλλογική και η τελική ευθύνη ανήκει στον ίδιο.
Η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική και βούληση
Δεν επιδιώκουμε την ένταση. Δεν αποδεχόμαστε, όμως, η αποκλιμάκωση να εκλαμβάνεται ως αδυναμία ή η άσκηση νόμιμων δικαιωμάτων να εξαρτάται από τις αντιδράσεις της Άγκυρας. Η Ελλάδα χρειάζεται συμμαχίες, αλλά και δική της στρατηγική· ψυχραιμία, αλλά και αποφασιστικότητα· επίκληση του διεθνούς δικαίου, αλλά και σταθερή παρουσία εκεί όπου κρίνονται τα συμφέροντά της. Το Μαξίμου οφείλει απαντήσεις για τη Λιβύη και την Κάσο. Όχι επειδή οι επικριτές του έχουν πάντοτε δίκιο, αλλά επειδή τα ερωτήματα είναι κρίσιμα για τη χώρα και δεν γίνεται να μένουν αναπάντητα.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
