Τι περνά από το μυαλό ενός ανήλικου όταν από την παρέα, το σχολείο ή έναν καβγά βρίσκεται ξαφνικά απέναντι στους αστυνομικούς; Πώς προσπαθεί να εξηγήσει τη συμπεριφορά του και τι λένε οι γονείς όταν καλούνται να διαχειριστούν μια κατάσταση που, μέχρι λίγες ώρες πριν, ίσως θεωρούσαν αδιανόητη;
Η εικόνα που μεταφέρεται από ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της διαχείρισης τέτοιων καταστάσεων στην Αχαΐα δείχνει ότι τα παιδιά δεν αντιμετωπίζουν πάντα εξαρχής τη σοβαρότητα όσων έχουν συμβεί. Συχνά χρειάζεται να βρεθούν μπροστά στις συνέπειες για να αντιληφθούν ότι αυτό που ξεκίνησε ως πείραγμα, αστείο ή επίδειξη «μαγκιάς» μπορεί να έχει πάρει εντελώς διαφορετική τροπή.
Ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Υπαλλήλων Αχαΐας, Δημήτρης Λιούκας, μεταφέρει τη γενικότερη εμπειρία των αστυνομικών από την επαφή τους με ανήλικους που εμπλέκονται σε παραβατικές συμπεριφορές.
Η πρώτη αντίδραση: «Δεν έγινε και κάτι»
Σύμφωνα με τον κ. Λιούκα, πολλοί ανήλικοι, όταν έρχονται αντιμέτωποι με τις συνέπειες του νόμου, αποφεύγουν αρχικά να πουν την πραγματική διάσταση όσων έχουν συμβεί.
Δεν είναι απαραίτητα επειδή υπάρχει από την αρχή η πρόθεση να αποκρύψουν κάτι σοβαρό. Σε αρκετές περιπτώσεις, όπως εξηγεί, τα κίνητρα πίσω από έναν καβγά είναι πολύ πιο απλά και εφηβικά.
Μπορεί να πρόκειται για ένα πείραγμα, έναν «αστεισμό», μια μικρή παρεξήγηση ή μια επίδειξη δύναμης. Μια φράση, μια χειρονομία ή ένα βλέμμα μπορεί να γίνει η αφορμή για να ξεκινήσει μια αντιπαράθεση.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα που αναφέρει ο κ. Λιούκας: «Γιατί πείραξες την κοπέλα μου;».
Μια τέτοια αφορμή, που για έναν ενήλικο μπορεί να μοιάζει ασήμαντη, στα μάτια ενός εφήβου μπορεί να αποκτήσει τεράστια σημασία, ιδιαίτερα όταν υπάρχει η παρέα γύρω του και η ανάγκη να μη φανεί ότι «υποχωρεί».
Η «μαγκιά» και η παρέα
Η λεγόμενη «μαγκιά» εξακολουθεί να παίζει ρόλο στη συμπεριφορά ορισμένων εφήβων.
Το παιδί μπορεί να αισθάνεται ότι πρέπει να απαντήσει σε μια πρόκληση, να υπερασπιστεί έναν φίλο ή μια φίλη ή απλώς να μη δείξει αδυναμία μπροστά στην παρέα. Αυτό που ξεκινά ως μια λεκτική αντιπαράθεση μπορεί να εξελιχθεί σε καβγά και στη συνέχεια σε περιστατικό με ποινικές διαστάσεις.
Και τότε αλλάζει και η στάση του παιδιού.
Όταν ο ανήλικος βρεθεί στο αστυνομικό τμήμα και αντιληφθεί ότι δεν πρόκειται πλέον για ένα περιστατικό που θα ξεχαστεί μετά από λίγη ώρα, αρχίζει να αντιλαμβάνεται τη σοβαρότητα.
Σε αρκετές περιπτώσεις, μάλιστα, η εικόνα διαφοροποιείται ακόμη περισσότερο όταν η υπόθεση φτάσει στο δικαστήριο. Όπως περιγράφει ο κ. Λιούκας, δεν είναι σπάνιο οι δύο πλευρές να ζητούν τελικά συγγνώμη και να δείχνουν μεταμέλεια.
Και οι γονείς; Δικαιολογούν τα παιδιά τους;
Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια της υπόθεσης.
Οι γονείς καλούνται πολλές φορές να διαχειριστούν μια συμπεριφορά του παιδιού τους που μπορεί να μην είχαν αντιληφθεί ή να μην περίμεναν ποτέ.
Στην περίπτωση των μικρότερων παιδιών, ο Τάσος Σταυρογιαννόπουλος, μέλος της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας, περιγράφει μια έντονη ευαισθησία των γονέων απέναντι σε οποιοδήποτε περιστατικό.
Η πρώτη τους προτεραιότητα είναι η ασφάλεια του παιδιού τους.
Θέλουν να ενημερωθούν για το τι συνέβη, ζητούν συμβουλές και επιθυμούν να γνωρίζουν ποια στάση θα κρατήσει το σχολείο. Σε αρκετές περιπτώσεις θέλουν να ενημερωθούν και οι γονείς του άλλου παιδιού.
Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι οι γονείς μπαίνουν στη διαδικασία να δικαιολογήσουν κάθε συμπεριφορά του παιδιού τους. Συχνά η πρώτη τους αντίδραση είναι περισσότερο προστατευτική παρά δικαιολογητική.
Θέλουν να γνωρίζουν τι ακριβώς συνέβη και κυρίως να αισθανθούν ότι το παιδί τους βρίσκεται σε ένα ασφαλές περιβάλλον.
Όσο μεγαλώνουν τα παιδιά, αλλάζει και η εικόνα
Ο κ. Σταυρογιαννόπουλος σημειώνει ότι στα Δημοτικά σχολεία η κατάσταση βρίσκεται σε πολύ ικανοποιητικό επίπεδο, καθώς τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη σχολική βία, την επιθετικότητα και τις αντικοινωνικές συμπεριφορές.
Υπάρχουν εκπαιδευτικά προγράμματα και δράσεις, όχι μόνο με τους μαθητές αλλά και με τους γονείς. Πραγματοποιούνται ενημερώσεις, ομιλίες και συναντήσεις εκπαιδευτικών και γονέων, με στόχο να αντιμετωπίζονται έγκαιρα ζητήματα συμπεριφοράς.
Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει, εμφανίζεται περισσότερο στις μεγαλύτερες ηλικίες, στα παιδιά του Γυμνασίου και κυρίως του Λυκείου.
Εκεί η εφηβεία, η παρέα και η ανάγκη αποδοχής μπορούν να διαμορφώσουν διαφορετικές συμπεριφορές.
Από την άρνηση στη μεταμέλεια
Ένα στοιχείο που προκύπτει από την εμπειρία του κ. Λιούκα είναι η μετάβαση από την αρχική στάση του ανήλικου στην προσπάθεια να διαχειριστεί τις συνέπειες.
Στην αρχή μπορεί να υποβαθμίζει το περιστατικό ή να αποφεύγει να μιλήσει. Αργότερα, όταν αντιληφθεί τι σημαίνει η διαδικασία που έχει ξεκινήσει, μπορεί να εμφανίσει μεταμέλεια.
Και αυτό είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της εφηβικής συμπεριφοράς: μια πράξη μπορεί να γίνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, όμως οι συνέπειές της να κρατούν πολύ περισσότερο.
Το σχολείο, η οικογένεια και η πρόληψη
Για τον Τάσο Σταυρογιαννόπουλο, η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στην αντιμετώπιση του περιστατικού όταν αυτό συμβεί.
Η πρόληψη, η ενημέρωση των παιδιών και η συνεργασία σχολείου και οικογένειας έχουν καθοριστική σημασία.
Οι γονείς χρειάζονται στήριξη και ενημέρωση, ενώ τα παιδιά χρειάζονται να κατανοήσουν ότι μια σύγκρουση δεν είναι παιχνίδι και ότι η «μαγκιά» της στιγμής μπορεί να έχει πραγματικές συνέπειες.
Από την πλευρά της Αστυνομίας, η εικόνα που μεταφέρει ο κ. Λιούκας είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις οι σοβαρές συνέπειες δεν αντιστοιχούν στα αρχικά κίνητρα των παιδιών. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί το αποτέλεσμα.
Γιατί ένα πείραγμα μπορεί να γίνει καβγάς. Ένας καβγάς μπορεί να γίνει υπόθεση της Αστυνομίας. Και τότε το παιδί βρίσκεται για πρώτη φορά μπροστά σε έναν κόσμο που μέχρι εκείνη τη στιγμή ίσως θεωρούσε ότι αφορά μόνο τους μεγάλους.
Και εκεί, στο αστυνομικό τμήμα, η «μαγκιά» της παρέας δίνει τη θέση της στην πραγματικότητα των συνεπειών.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
