3.948 δικαιούχοι, περίπου €2.070 κατά μέσο όρο ανά φοιτητή και έως €7.930 τον χρόνο που εξακολουθεί να επιβαρύνει την οικογένεια – Ποιοι δικαιούνται το επίδομα και τι πραγματικά απομένει από το οικογενειακό εισόδημα
Του Θέμη Μπάκα
Με αφορμή τη σημερινή ανακοίνωση του Υπουργείου Παιδείας για τη χρηματοδότηση ύψους €8,175 εκατ. για 3.948 δικαιούχους του στεγαστικού επιδόματος στο Πανεπιστήμιο Πατρών, αξίζει να δούμε τι πραγματικά σημαίνουν αυτοί οι αριθμοί για μια οικογένεια.
Οι αριθμοί έχουν αξία όταν τους βάζουμε στην πραγματική τους διάσταση. Η ανακοίνωση ότι διατίθενται 8,175 εκατ. ευρώ για το στεγαστικό επίδομα 3.948 φοιτητών του Πανεπιστημίου Πατρών ασφαλώς αφορά μια αναγκαία οικονομική ενίσχυση για χιλιάδες οικογένειες.
Ας είμαστε όμως ακριβείς.
Δεν πρόκειται για μια ιδιαίτερη παροχή προς την Πάτρα. Δεν αποτελεί χρηματοδότηση που χαρίζεται στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Ούτε είναι ένα νέο τοπικό πρόγραμμα φοιτητικής στέγασης.
Πρόκειται για το θεσμοθετημένο φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το οποίο δικαιούνται προπτυχιακοί φοιτητές σε ολόκληρη τη χώρα, εφόσον πληρούν συγκεκριμένες εισοδηματικές, περιουσιακές, στεγαστικές και ακαδημαϊκές προϋποθέσεις.
Το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ότι τα 8,175 εκατ. ευρώ καλύπτουν το σύνολο των εκκαθαρισμένων αιτήσεων του ακαδημαϊκού έτους 2025–2026 για το Πανεπιστήμιο Πατρών.
Και εδώ πρέπει να κάνουμε την πραγματική συζήτηση.
Πόσο κοστίζει πραγματικά ένας φοιτητής στην οικογένεια;
Ένας φοιτητής που σπουδάζει μακριά από το σπίτι του δεν χρειάζεται μόνο ένα δωμάτιο. Χρειάζεται ενοίκιο, ηλεκτρικό ρεύμα, κοινόχρηστα, θέρμανση, νερό, internet, τρόφιμα, μετακινήσεις, έξοδα σχολής και καθημερινές προσωπικές δαπάνες.
Με ένα συντηρητικό ετήσιο κόστος της τάξης των €9.000-€10.000, μιλάμε για περίπου €750-€833 κάθε μήνα.
Και αυτό δεν είναι ένα έξοδο για έναν μήνα. Είναι ένα δεύτερο νοικοκυριό που η οικογένεια πρέπει να συντηρεί επί τέσσερα, πέντε ή και έξι χρόνια.
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ ΤΑ €8,175 ΕΚΑΤ. ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ
ΦΟΙΤΗΤΙΚΟ ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΟ ΕΠΙΔΟΜΑ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ
- Συνολική χρηματοδότηση: €8.175.000
- Δικαιούχοι φοιτητές: 3.948
- Μέσο ποσό ανά δικαιούχο: ≈ €2.070 / έτος
- Εκτιμώμενο ετήσιο κόστος φοιτητή: €9.000 – €10.000
- Ποσοστό κόστους που καλύπτει κατά μέσο όρο το επίδομα: ≈ 21% – 23%
- Ποσό που εξακολουθεί να καλύπτει η οικογένεια: ≈ €6.930 – €7.930 / έτος
- Μηνιαίο κόστος που παραμένει στην οικογένεια: ≈ €578 – €661 / μήνα
Ο μέσος όρος των €2.070 προκύπτει αριθμητικά από τη συνολική χρηματοδότηση των €8,175 εκατ. προς 3.948 δικαιούχους. Το πραγματικό θεσμοθετημένο επίδομα για φοιτητή στην Πάτρα είναι €2.000 ετησίως, με υψηλότερο ποσό όταν πληρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις συγκατοίκησης.
Άρα, ακόμη και μετά το επίδομα, περίπου τα τρία τέταρτα έως τέσσερα πέμπτα του πραγματικού κόστους εξακολουθούν να βαραίνουν την οικογένεια. Αυτό είναι το μέγεθος που πρέπει να συζητήσουμε.
Υπάρχει όμως μια παράμετρος του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος που αποκτά ιδιαίτερη κοινωνική σημασία. Από το δεύτερο έτος των σπουδών και μετά, δεν αρκεί η οικογένεια να πληροί τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Ο φοιτητής πρέπει να έχει εξεταστεί επιτυχώς τουλάχιστον στα μισά μαθήματα που προβλέπει το ενδεικτικό πρόγραμμα σπουδών του προηγούμενου ακαδημαϊκού έτους.
Δεν πρόκειται για συγκεκριμένο αριθμό μαθημάτων κοινό για όλα τα Πανεπιστήμια. Αν, για παράδειγμα, το πρόγραμμα ενός έτους προβλέπει 10 μαθήματα, πρέπει να έχει περάσει τουλάχιστον 5. Αν προβλέπει 12, τουλάχιστον 6. Το κριτήριο δεν εφαρμόζεται στους πρωτοετείς.
Και εδώ δημιουργείται ένα δύσκολο κοινωνικό ερώτημα. Τι συμβαίνει με τον φοιτητή που αναγκάζεται να εργάζεται παράλληλα με τις σπουδές του για να καλύψει ακριβώς εκείνο το μέρος του κόστους που δεν καλύπτει το επίδομα;
Ένας νέος μπορεί να δουλεύει απογεύματα, βράδια ή Σαββατοκύριακα για να πληρώνει μέρος του ενοικίου, των λογαριασμών και της διατροφής του.
Εάν όμως η εργασία αυτή επηρεάσει την πρόοδό του και δεν καταφέρει να περάσει τουλάχιστον τα μισά προβλεπόμενα μαθήματα, την επόμενη χρονιά δεν πληροί το συγκεκριμένο ακαδημαϊκό κριτήριο για το επίδομα.
Και τότε δημιουργείται ένας πραγματικός φαύλος κύκλος: Δεν επαρκεί η οικονομική ενίσχυση. Ο φοιτητής χρειάζεται να εργαστεί – περιορίζεται ο διαθέσιμος χρόνος για τις σπουδές, κινδυνεύει να μείνει πίσω – και εάν δεν περάσει τα μισά μαθήματα, χάνει την επιλεξιμότητα για το επίδομα της επόμενης χρονιάς.
Δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι κάθε εργαζόμενος φοιτητής θα μείνει πίσω στις σπουδές του. Αναδεικνύει όμως ένα πραγματικό ζήτημα που αξίζει να εξεταστεί: κατά πόσο ένα ακαδημαϊκό κριτήριο μπορεί να επιβαρύνει περισσότερο εκείνον ακριβώς τον φοιτητή που αναγκάζεται να εργάζεται λόγω οικονομικής ανάγκης.
Και ποια οικογένεια δικαιούται το επίδομα;
Το επίδομα δεν καταβάλλεται σε κάθε φοιτητή που νοικιάζει σπίτι. Για το Πανεπιστήμιο Πατρών, το βασικό ανώτατο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα είναι €30.000, με προσαύξηση €3.000 για κάθε προστατευόμενο παιδί πέραν του ενός.
Άρα, για μια οικογένεια με δύο προστατευόμενα παιδιά – έναν φοιτητή και ένα ακόμη παιδί – το εισοδηματικό όριο διαμορφώνεται στις €33.000.
Αυτό σημαίνει ότι μια οικογένεια με €30.000 βρίσκεται εντός του εισοδηματικού κριτηρίου, ενώ μια αντίστοιχη οικογένεια με €36.000 βρίσκεται εκτός, εφόσον έχει δύο προστατευόμενα παιδιά. Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το κοινωνικό ερώτημα.
Τι πραγματικά μένει στην οικογένεια;
Ας δούμε ένα απολύτως κατανοητό οικογενειακό παράδειγμα. Μια τετραμελής οικογένεια έχει δύο παιδιά.
- Το ένα σπουδάζει μακριά από το σπίτι και κοστίζει περίπου €9.000-€10.000 τον χρόνο.
- Το δεύτερο βρίσκεται ακόμη στο σχολείο και χρειάζεται φροντιστήριο ή ιδιαίτερα μαθήματα.
Για να έχουμε ένα ενδεικτικό και συγκρίσιμο παράδειγμα, ας υπολογίσουμε €3.000 ετησίως για φροντιστήρια/ιδιαίτερα του δεύτερου παιδιού. Το ποσό είναι υπόθεση εργασίας και όχι επίσημος εθνικός μέσος όρος. Ενδεικτικά, οι διαθέσιμες τιμές αγοράς για ιδιαίτερα το 2026 εμφανίζουν διάμεση τιμή περίπου €15 ανά ώρα.
ΤΙ ΜΕΝΕΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
- Οικογένεια με €20.000
Αφού καλύψει το καθαρό κόστος του φοιτητή και €3.000 για την εκπαίδευση του δεύτερου παιδιού, της απομένουν περίπου €9.000-€10.000 για ολόκληρο το έτος. Δηλαδή περίπου €750-€833 τον μήνα για να καλύψει το σπίτι στο οποίο εξακολουθεί να ζει η υπόλοιπη οικογένεια: τρόφιμα, ρεύμα, θέρμανση, ενοίκιο ή στεγαστικό, αυτοκίνητο, καύσιμα, φόρους, ρούχα, υγεία και κάθε έκτακτη ανάγκη.
- Οικογένεια με €25.000
Της απομένουν περίπου €14.000-€15.000 τον χρόνο, δηλαδή €1.167-€1.250 τον μήνα, για όλες τις υπόλοιπες ανάγκες της οικογένειας.
Οικογένεια με €30.000
Ακόμη και στο ανώτατο βασικό επίπεδο εισοδήματος, μετά τη φοιτητική διαβίωση και την εκπαιδευτική δαπάνη του δεύτερου παιδιού απομένουν περίπου €19.000-€20.000 τον χρόνο, δηλαδή €1.583-€1.667 τον μήνα, για ολόκληρο το υπόλοιπο νοικοκυριό.
- Και η οικογένεια των €36.000;
Εδώ αποκαλύπτεται μια διαφορετική πλευρά του προβλήματος. Με δύο προστατευόμενα παιδιά, βρίσκεται €3.000 πάνω από το εισοδηματικό όριο των €33.000. Διότι, με δύο προστατευόμενα παιδιά το εισοδηματικό όριο είναι €33.000, επομένως στο παράδειγμα των €36.000 δεν χορηγείται το επίδομα εφόσον δεν συντρέχει άλλη ειδική περίπτωση.
Άρα δεν παίρνει το στεγαστικό επίδομα.
Το ετήσιο κόστος των δύο παιδιών στο παράδειγμά μας ανεβαίνει στα €12.000-€13.000 και στην οικογένεια απομένουν περίπου €23.000-€24.000 τον χρόνο για όλες τις υπόλοιπες ανάγκες της.
Το γεγονός ότι μια οικογένεια βρίσκεται λίγο πάνω από ένα εισοδηματικό όριο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι διαθέτει οικονομική άνεση για να συντηρεί δύο σπίτια και παράλληλα να χρηματοδοτεί τις εκπαιδευτικές ανάγκες ενός δεύτερου παιδιού.
Αυτό ακριβώς πρέπει να μας απασχολήσει όταν συζητάμε για τη φοιτητική μέριμνα.
Η ίδια η πραγματικότητα των νοικοκυριών δίνει την απάντηση
Τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2025 είναι αποκαλυπτικά.
Η μέση ετήσια καταναλωτική δαπάνη ενός ελληνικού νοικοκυριού έφτασε τα €21.842, αυξημένη κατά 5,5% μέσα σε έναν χρόνο. Για τα νοικοκυριά που ζουν σε ενοικιαζόμενη κατοικία, η στέγαση απορροφά κατά μέσο όρο 23,4% της συνολικής μηνιαίας δαπάνης, ενώ στα οικονομικά ασθενέστερα νοικοκυριά το 54,4% του προϋπολογισμού κατευθύνεται μόνο σε τρόφιμα και στέγαση.
Αυτή είναι η οικογένεια στην οποία ζητάμε να δημιουργήσει και να χρηματοδοτήσει ένα δεύτερο νοικοκυριό στην πόλη όπου σπουδάζει το παιδί της.
Το επίδομα είναι αναγκαίο. Αλλά δεν είναι στεγαστική πολιτική από μόνο του
Κανείς δεν μπορεί να υποτιμήσει τα €2.000 ή τα €2.500 για μια οικογένεια που δυσκολεύεται. Κάθε ευρώ μετράει.
Αλλά άλλο πράγμα είναι η αναγκαία οικονομική ενίσχυση μιας οικογένειας και άλλο η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής φοιτητικής στέγασης. Το επίδομα ανακουφίζει ένα μέρος του κόστους.
- Δεν δημιουργεί ούτε μία καινούργια φοιτητική κλίνη.
- Δεν αυξάνει το απόθεμα οικονομικά προσιτής φοιτητικής κατοικίας στην Πάτρα.
- Δεν περιορίζει από μόνο του τις αυξήσεις των ενοικίων.
Και κυρίως δεν απαντά στο θεμελιώδες ερώτημα: πόσους φοιτητές μπορεί πραγματικά να στεγάσει σήμερα το Πανεπιστήμιο Πατρών και πόσοι παραμένουν εκτεθειμένοι στην ιδιωτική αγορά κατοικίας;
Τα €8,175 εκατ. δεν είναι «δώρο» στην Πάτρα
Γι’ αυτό χρειάζεται να είμαστε προσεκτικοί όταν παρουσιάζονται μεγάλα συνολικά ποσά.
Τα €8,175 εκατ. ακούγονται εντυπωσιακά. Όταν όμως τα διαιρέσουμε στους 3.948 δικαιούχους, μιλάμε για περίπου €2.070 ανά φοιτητή κατά μέσο όρο.
Και όταν το ποσό αυτό συγκριθεί με ένα ετήσιο κόστος φοιτητικής διαβίωσης €9.000–€10.000, αποκαλύπτεται η πραγματική εικόνα:
- €2.070 βοήθεια.
- €6.930-€7.930 που εξακολουθεί να πρέπει να βρει η οικογένεια.
Και μάλιστα μιλάμε για οικογένειες που, για να λάβουν αυτή την ενίσχυση, πρέπει ήδη να βρίσκονται εντός συγκεκριμένων κοινωνικών, οικονομικών και ακαδημαϊκών ορίων.
Αυτό δεν είναι λόγος να απαξιώσουμε το επίδομα. Είναι λόγος να εξετάσουμε εάν η συνολική πολιτική φοιτητικής μέριμνας ανταποκρίνεται στο πραγματικό κόστος που σηκώνουν σήμερα οι οικογένειες.
Γιατί το πραγματικό ερώτημα παραμένει
Η ίδια η Υπουργός Παιδείας αναγνωρίζει ότι το κόστος στέγασης αποτελεί σημαντική επιβάρυνση για τις οικογένειες και ότι η οικονομική δυσκολία δεν πρέπει να εμποδίζει την πρόσβαση, την παραμονή και την ολοκλήρωση των σπουδών.
Σε αυτό μπορούμε να συμφωνήσουμε.
Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, η συζήτηση δεν μπορεί να τελειώνει στην ανακοίνωση ενός επιδόματος. Πρέπει να αρχίζει από εκεί. Γιατί πίσω από τα €8,175 εκατ. υπάρχουν 3.948 οικογένειες. Υπάρχουν γονείς που κάθε μήνα πρέπει να βρουν τα υπόλοιπα χρήματα.
Υπάρχουν οικογένειες που βρίσκονται λίγο πάνω από το εισοδηματικό όριο και δεν δικαιούνται το επίδομα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι μπορούν εύκολα να χρηματοδοτήσουν ένα δεύτερο νοικοκυριό.
Και υπάρχει ακόμη ένας φοιτητής που μπορεί να αναγκάζεται να εργάζεται για να συμπληρώσει όσα δεν μπορεί να καλύψει ούτε η οικογένεια ούτε το επίδομα – γνωρίζοντας ότι, εάν μείνει πίσω και δεν περάσει τουλάχιστον τα μισά μαθήματα του έτους, μπορεί να μην πληροί πλέον το ακαδημαϊκό κριτήριο για την επόμενη καταβολή.
Η φοιτητική στέγη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με επιδόματα. Χρειάζεται απόθεμα κατοικιών, νέες φοιτητικές εστίες, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και πραγματική αποτύπωση των αναγκών του Πανεπιστημίου Πατρών.
Γιατί το ζητούμενο δεν είναι απλώς να βοηθήσουμε μια οικογένεια να πληρώσει ένα μέρος του λογαριασμού.
Το ζητούμενο είναι να μη φτάσουμε ποτέ ξανά στο σημείο ένα παιδί να πετυχαίνει στο Πανεπιστήμιο και η οικογένειά του να πρέπει μετά να αναρωτηθεί εάν έχει την οικονομική δυνατότητα να το «αφήσει» να σπουδάσει.
Σ.Σ: Ο Θέμης Μπάκας είναι πολιτευτής Αχαΐας.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
