Υπάρχει μια στιγμή στην πολιτική ζωή κάθε ανθρώπου που η προσφορά κινδυνεύει να μετατραπεί σε εξάρτηση από την εξουσία. Μια στιγμή που το «θέλω να προσφέρω» αρχίζει να γίνεται «δεν μπορώ να φύγω». Και τότε πρέπει να χτυπήσει το καμπανάκι.
Γιατί η δημοκρατία δεν δημιουργήθηκε για να κατασκευάζει μόνιμους άρχοντες. Δημιουργήθηκε για να επιτρέπει στους πολίτες να επιλέγουν, να ελέγχουν και να αλλάζουν εκείνους που τους διοικούν. Η πρώτη θητεία είναι ευκαιρία. Η δεύτερη είναι ανανέωση εμπιστοσύνης. Η τρίτη όμως πρέπει να είναι η αρχή του τέλους μιας πολιτικής διαδρομής στην ίδια θέση.
Όχι γιατί ο άνθρωπος είναι απαραίτητα αποτυχημένος. Αλλά γιατί κανένας άνθρωπος δεν πρέπει να θεωρείται αναντικατάστατος. Όταν ένας δήμαρχος, ένας περιφερειάρχης ή ένας πρωθυπουργός παραμένει για δώδεκα, δεκαέξι ή περισσότερα χρόνια στην ίδια θέση, δεν συσσωρεύει μόνο εμπειρία. Συσσωρεύει δύναμη. Συσσωρεύει γνωριμίες. Συσσωρεύει πολιτικές σχέσεις. Συσσωρεύει επιρροή. Και γύρω από κάθε μακροχρόνια εξουσία δημιουργείται ένας κύκλος ανθρώπων που μαθαίνει να λειτουργεί μέσα από αυτήν.
Δεν χρειάζεται να υπάρχει παρανομία για να δημιουργηθεί πρόβλημα. Αρκεί η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας. Γιατί κάποια στιγμή ο αντίπαλος δεν έχει απέναντί του μόνο έναν υποψήφιο. Έχει απέναντί του έναν μηχανισμό. Και αυτό είναι που πρέπει να φοβάται μια δημοκρατία. Όχι την αλλαγή. Τη μονιμότητα.
Και οι νέοι; Πώς θα εμφανιστούν νέοι άνθρωποι στην πολιτική όταν οι ίδιες καρέκλες παραμένουν κατειλημμένες επί δεκαετίες; Πώς θα μπουν νέες ιδέες; Πώς θα δημιουργηθεί η επόμενη γενιά πολιτικών; Δεν μπορείς να ζητάς από έναν νέο άνθρωπο να ασχοληθεί με τα κοινά και ταυτόχρονα να του λες: «Περίμενε. Η θέση είναι πιασμένη».
Η δημοκρατία χρειάζεται οξυγόνο. Και οξυγόνο σημαίνει εναλλαγή. Δεν σημαίνει ότι ο προηγούμενος ήταν κακός. Σημαίνει ότι ο επόμενος πρέπει να έχει την ευκαιρία να αποδείξει αν μπορεί να είναι καλύτερος. Ας σταματήσουμε λοιπόν να φοβόμαστε τη λέξη «αλλαγή». Η αλλαγή δεν είναι αποτυχία. Η αλλαγή είναι δημοκρατική αναγκαιότητα.
Και εδώ πρέπει να ανοίξει σοβαρά η συζήτηση για τον περιορισμό των συνεχόμενων θητειών. Δύο ή τρεις θητείες είναι αρκετές. Αρκετές για να κυβερνήσεις. Αρκετές για να δημιουργήσεις. Αρκετές για να κριθείς. Αρκετές για να αφήσεις το αποτύπωμά σου. Μετά, παραδίδεις τη σκυτάλη. Όχι επειδή η κοινωνία σε απορρίπτει. Αλλά επειδή εσύ ο ίδιος αναγνωρίζεις ότι ο θεσμός είναι μεγαλύτερος από το πρόσωπό σου.
Ο δήμος δεν ανήκει στον δήμαρχο. Η Περιφέρεια δεν ανήκει στον περιφερειάρχη. Η χώρα δεν ανήκει στον πρωθυπουργό. Ανήκουν στους πολίτες. Και η εξουσία που οι πολίτες δανείζουν πρέπει κάποτε να επιστρέφεται. Η μεγαλύτερη πολιτική αρετή είναι να ξέρεις πότε να φύγεις. Ο πραγματικός ηγέτης δεν λέει: «Χωρίς εμένα δεν γίνεται». Λέει: «Έκανα το χρέος μου. Τώρα είναι η σειρά του επόμενου». Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι δύναμη. Δεν είναι ήττα. Είναι πολιτική αξιοπρέπεια.
Γιατί στο τέλος όλοι φεύγουν. Ο δήμαρχος. Ο περιφερειάρχης. Ο πρωθυπουργός. Η καρέκλα μένει άδεια και περιμένει τον επόμενο. Και τότε η ιστορία δεν θα ρωτήσει πόσες φορές κέρδισες τις εκλογές. Θα ρωτήσει κάτι πολύ πιο απλό: Τι άφησες πίσω σου; Αν άφησες έναν ισχυρότερο θεσμό, μια καλύτερη κοινωνία και ανθρώπους έτοιμους να συνεχίσουν το έργο, τότε πέτυχες. Αν άφησες έναν μηχανισμό που δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς εσένα, τότε απέτυχες στον σημαντικότερο στόχο. Γιατί ο σκοπός της εξουσίας δεν είναι να κάνει έναν άνθρωπο απαραίτητο. Είναι να κάνει έναν τόπο καλύτερο.
Γι’ αυτό ας το πούμε καθαρά: Η εξουσία είναι δανεική. Η καρέκλα είναι προσωρινή. Ο θεσμός είναι μόνιμος. Και κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να είναι πάνω από αυτόν. Τρεις θητείες και μετά σκυτάλη. Όχι για να τιμωρηθεί αυτός που φεύγει. Αλλά για να έχει μέλλον αυτός που έρχεται.
Αφορμή για το άρθρο αυτό στάθηκε η συζήτηση που γίνεται τον τελευταίο καιρό για τον εν ενεργεία Δήμαρχο Πατρέων χωρίς να βγάζει απ’ έξω ούτε την Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας αλλά και την κεντρική κυβέρνηση.
Χάρης Κοντογιαννάτος
μέλος της δημοτικής παράταξης σπιράλ*
*Ο Χάρης Κοντογιαννατος είναι συνδικαλιστής στο χώρο του φαρμάκου, Συντονιστής Γραμματέας Νοτιοδυτικής Ελλάδος στο κόμμα Βολτ Ελλάδος, πρώην αντιπρόεδρος του ΤΕΑΥΦΕ ΝΠΙΔ.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
