Στο ενδεχόμενο τερματισμού της σύγκρουσης με το Ιράν ακόμη και χωρίς την επίτευξη νέας πυρηνικής συμφωνίας φέρεται να προσανατολίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, βασική προϋπόθεση για την αμερικανική πλευρά είναι η πλήρης επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, που αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Αυτό γιατί πιστεύει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει υποστεί τέτοια ζημιά, ώστε να μην μπορεί να ανακάμψει ουσιαστικά κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, όπως αναφέρει η Wall Street Journal.
Ωστόσο, αυτός ο στόχος κατέστη δυσκολότερος ύστερα από την απόφαση του Ιράννα βάλει νέους σκληρούς όρους για να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση πλοίων από τη θαλάσσια οδό, ζητώντας – μεταξύ άλλων – καταβολή δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ, αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή και τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Αυτή η ραγδαία αλληλουχία γεγονότων υποδηλώνει ότι τα περιθώρια του Τραμπ για απεμπλοκή από τη σύγκρουση έχουν περιοριστεί εκ νέου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απειλήσει επανειλημμένα – για να υπαναχωρήσει στη συνέχεια – με μαζική κλιμάκωση της εκστρατείας βομβαρδισμών. Ωστόσο, το πρόσφατο χάος στις διαπραγματεύσεις κατέδειξε ότι η Τεχεράνη είναι προετοιμασμένη για μια μακρά και εξουθενωτική σύγκρουση.
Το παιχνίδι της Τεχεράνης
«Οι πρόσφατες, αδιάλλακτες απαιτήσεις του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών καθιστούν όλο και πιο δύσκολο για τον πρόεδρο να βρει μια διέξοδο από τη σύγκρουση που θα του επιτρέψει να διασώσει το κύρος του», δήλωσε η Μόνα Γιακουμπιάν διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή στο Center for Strategic and International Studies (Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών), μια δεξαμενή σκέψης με έδρα την Ουάσιγκτον.
Από την πλευρά του ο Γρκέγκορι Μπρου, ειδικός σε θέματα Ιράν στην εταιρεία παροχής συμβουλών Eurasia Group, τόνισε: «Οι Ιρανοί πιστεύουν ακράδαντα ότι ο Τραμπ θέλει να απεμπλακεί και επικεντρώνεται στο άνοιγμα των Στενών, γι’ αυτό και τηρούν τόσο σκληρή στάση».
Ο ρόλος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν
Ωστόσο υπάρχει ένα ζήτημα που σκιάζει τις διπλωματικές συνομιλίες από τον Απρίλιο είναι το τελεσίγραφο του Λευκού Οίκου ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο. Ο Τραμπ επιδίωξε να εντάξει τις συνομιλίες για τα πυρηνικά στο πλαίσιο ευρύτερων διαπραγματεύσεων με το Ιράν, αλλά αυτές αποδείχθηκαν υπερβολικά δύσκολες, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο να εστιάσει περισσότερο, τις τελευταίες εβδομάδες, στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Η ικανότητα του Ιράν να παραλύει ουσιαστικά τη θαλάσσια οδό μέσω σποραδικών επιθέσεων με πυραύλους και drones έχει αποδειχθεί ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί για τη χώρα, καθώς ανακόπτει την εμπορική κίνηση και προκαλεί αναταράξεις στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου. Ο Τραμπ έχει δηλώσει επανειλημμένα τις τελευταίες εβδομάδες ότι τα Στενά του Ορμούζ είναι ήδη πλήρως ανοιχτά, ωστόσο κάθε τέτοια διαβεβαίωση αποδείχθηκε πρόωρη.
Πλέον, με λιγότερους από τρεις μήνες να απομένουν για τις ενδιάμεσες εκλογές και την τιμή της βενζίνης να παραμένει πολύ υψηλότερη σε σχέση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου στα τέλη Φεβρουαρίου, ο Τραμπ αναζητά τρόπους να ανακοινώσει στο αμερικανικό κοινό ότι οι ΗΠΑ έχουν κερδίσει τον πόλεμο.
Τις τελευταίες ημέρες μάλιστα δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι ήταν έτοιμος να εξαπολύσει τη μεγαλύτερη στρατιωτική επίθεση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά μεταπείστηκε από τους συμμάχους των ΗΠΑ. Επέμεινε ότι μια συμφωνία ήταν «επικείμενη», αν και δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη καμία.
Την Παρασκευή (7/8), άφησε να εννοηθεί μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ότι η νίκη είχε ήδη επιτευχθεί ακόμη και χωρίς πυρηνική συμφωνία, παραπέμποντας σε άρθρο που διακήρυττε ότι «ο Ντόναλντ Τραмп κέρδισε τον πόλεμο με το Ιράν».
Από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να ασκούν πίεση στο Ιράν ώστε να προβεί σε μακροπρόθεσμες αλλαγές στη σχέση του με την Ουάσιγκτον. «Και αν όχι, δεν πειράζει. Εμείς απλώς θα συνεχίσουμε να ασκούμε κάθε δυνατή πίεση και να αντλούμε όσο το δυνατόν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Μέση Ανατολή, ώστε οι Αμερικανοί να απολαμβάνουν χαμηλότερες τιμές καυσίμων και ενέργειας». «Βρισκόμαστε στη μέση του παιχνιδιού», πρόσθεσε ο Βανς.
Η Τεχεράνη, η οποία έκλεισε τη θαλάσσια οδό μόλις ξέσπασε ο πόλεμος τον Φεβρουάριο, επιμένει ότι δεν θα επιτρέπεται η διέλευση αμερικανικών πολεμικών πλοίων και πιέζει για την είσπραξη εσόδων από τα εμπορικά πλοία. Η Ουάσιγκτον έχει δηλώσει ότι δεν θα αποδεχθεί τους περιορισμούς ή την επιβολή διοδίων από το Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους.
Οι προοπτικές για μια συμφωνία φάνηκαν να χάνουν έδαφος κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, όταν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν ότι το Ιράν εξαπέλυσε πυραυλική επίθεση εναντίον ενός πλοίου τους και ένας υψηλόβαθμος Ιρανός αξιωματούχος έθεσε μια σειρά από σκληρές απαιτήσεις για την έγκριση της διέλευσης πλοίων.
Στάση αναμονής από τον Τραμπ
Αμερικανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι ο Τραμπ είναι υπομονετικός και αναμένεται να ξεπεράσει το τελευταίο διπλωματικό εμπόδιο, ειδικά εφόσον οι τιμές του φυσικού αερίου παραμείνουν στα ίδια επίπεδα. Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου επέμεινε ότι οι ΗΠΑ ολοκλήρωσαν όλους τους στρατιωτικούς στόχους τους εναντίον του Ιράν. Η εστίαση του Τραμπ τώρα είναι η διασφάλιση της ροής της παγκόσμιας ενέργειας μέσω των Στενών του Ορμούζ ενώ παράλληλα θα διατηρεί τις στρατιωτικές επιλογές στο τραπέζι σε περίπτωση που το Ιράν στοχεύσει περαιτέρω πλοία, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Σχετικά με τις πυρηνικές ανησυχίες, ο Τραμπ έχει πει κατ’ ιδίαν σε ανώτερους βοηθούς του τις τελευταίες εβδομάδες ότι η Τεχεράνη πιθανότατα δεν θα μπορέσει να αναβιώσει το πυρηνικό της έργο κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, αφού οι ΗΠΑ κατέστρεψαν τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις πέρυσι, πρόσθεσαν οι αξιωματούχοι.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών πιθανότατα θα εντοπίσουν τυχόν ιρανικές προσπάθειες να ανοικοδομήσουν αυτές τις εγκαταστάσεις ή να κατασκευάσουν κρυφά μια βόμβα, δήλωσε ο πρόεδρος σε πρόσφατες συναντήσεις, και είναι βέβαιος ότι η απειλή περισσότερων αμερικανικών επιθέσεων θα χρησιμεύσει ως διαρκές αποτρεπτικό μέσο.
Αν οι ΗΠΑ καταφέρουν να περιορίσουν το πυρηνικό πρόγραμμα και η κυκλοφορία στα Στενά αποκατασταθεί, τότε είναι πιο πιθανό ο Τραμπ να παρατείνει επ’ αόριστον την τρέχουσα εκεχειρία, δήλωσαν αξιωματούχοι. Ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται επίσης να άρει τον αμερικανικό στρατιωτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, εάν η Τεχεράνη ανοίξει πλήρως τα στενά, πρόσθεσαν οι ίδιοι.
Η οικονομική πτυχή
Ένα σημαντικό ζήτημα που περιπλέκει την κατάσταση για την κυβέρνηση Τραμπ είναι το οικονομικό σκέλος. Το Ιράν ζητά αποζημιώσεις πολέμου ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων, πέραν της συμφωνίας για το ξεπάγωμα των περιουσιακών στοιχείων της χώρας ανά τον κόσμο. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ο Λευκός Οίκος δεν θα επέτρεπε τη διοχέτευση χρημάτων των φορολογουμένων στο Ιράν, αν και μια συμφωνία φαντάζει απίθανη χωρίς οι ΗΠΑ να προχωρήσουν στο ξεπάγωμα ορισμένων περιουσιακών στοιχείων, ενδεχομένως υπό όρους.
Υπάρχει επίσης διαφωνία σχετικά με το αν οι ΗΠΑ πρέπει να χορηγήσουν εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν στο Ιράν να πωλεί πετρέλαιο στην ελεύθερη αγορά. Οι ΗΠΑ είχαν συμφωνήσει σε τέτοιες εξαιρέσεις τον περασμένο Ιούνιο, στο πλαίσιο μιας προσωρινής ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν. Εκείνη η εκεχειρία κατέρρευσε αφότου το Ιράν επιτέθηκε σε πλοία στα στενά και οι ΗΠΑ επανέφεραν τις κυρώσεις στο ιρανικό εμπόριο πετρελαίου.
Ακολουθήστε μας στις προτιμώμενες πηγές της Google:
