Ο «γίγαντας» ξύπνησε: Έρχεται το Ελ Νίνιο – Ήπιος χειμώνας ή ακραίο ψύχος φέτος;

Βαθιά στον Ειρηνικό Ωκεανό, ένας τεράστιος κλιματικός «διακόπτης» μόλις άλλαξε θέση. Μπορεί να ξεκινά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, ωστόσο αυτό το φαινόμενο είναι πολύ πιθανό να καθορίσει το αν τον φετινό Ιανουάριο θα χρειαστούμε βαριά παλτά ή απλά ένα φθινοπωρινό μπουφάν.

Η θάλασσα στα ανοιχτά της Νότιας Αμερικής αλλάζει ραγδαία. Εκεί όπου για μήνες κυριαρχούσαν τα δροσερά νερά, τώρα η θερμότητα ανεβαίνει στην επιφάνεια. Η αιτία έχει ένα όνομα που οι περισσότεροι έχουμε ξανακούσει: Ελ Νίνιο (El Niño). Μετά από μια παρατεταμένη παύση, το φαινόμενο επιστρέφει και οι μετεωρολόγοι παρακολουθούν κάθε του κίνηση.

Ένας «γίγαντας» ξυπνά στον Ειρηνικό

Μπορείτε να φανταστείτε το παγκόσμιο κλίμα σαν έναν γιγαντιαίο διακόπτη. Εδώ και μήνες, βρισκόταν στο «κρύο» — μια κατάσταση που οι επιστήμονες ονομάζουν Λα Νίνια (La Niña). Όμως αυτή η κατάσταση διαλύεται πλέον, και μάλιστα πολύ πιο γρήγορα από ό,τι περίμεναν οι ειδικοί.

Ο μοχλός γέρνει πλέον προς το «ζεστό». Αυτό ακριβώς είναι το Ελ Νίνιο: μια μεγάλης κλίμακας θέρμανση του Ειρηνικού, η οποία ανακατεύει εντελώς την τέλεια ισορροπία της ατμοσφαιρικής πίεσης, των ανέμων και των ωκεάνιων ρευμάτων. Και όταν αυτός ο «γίγαντας» ξυπνά, οι συνέπειες κάνουν τον γύρο του πλανήτη, φτάνοντας μέχρι την πόρτα μας.

Γιατί μας επηρεάζει στην Ευρώπη;

Τι σχέση έχει μια ζεστή θάλασσα στη Νότια Αμερική με μια βροχερή, κρύα μέρα στην Ευρώπη; Πολύ μεγαλύτερη από ό,τι φαντάζεστε. Ο Ειρηνικός λειτουργεί ως ο απόλυτος «μετρονόμος» του παγκόσμιου καιρού.

Όταν αλλάζει η θερμοκρασία εκεί, μετατοπίζεται σε μεγάλο υψόμετρο και ο Αεροχείμαρρος (Jetstream) — το ρεύμα ισχυρών ανέμων που σπρώχνει τα βαρομετρικά χαμηλά και υψηλά πάνω από τον Ατλαντικό. Όπως εξηγεί ο γνωστός Γερμανός μετεωρολόγος Dominik Jung: «Το Ελ Νίνιο τραβάει τα νήματα που τελικά κινούν και τον δικό μας καιρό. Ίσως όχι τόσο άμεσα και βίαια όσο στην Αμερική, αλλά για την Ευρώπη το αποτέλεσμα είναι υπαρκτό».

Ήπιος Χειμώνας ή Παγωνιά;
Αυτή είναι η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου. Ιστορικά, οι χειμώνες που στιγματίζονται από το Ελ Νίνιο καταλήγουν να είναι μάλλον ήπιοι και ευμετάβλητοι στην Κεντρική και Νότια Ευρώπη. Ωστόσο, όποιος βιαστεί να υποσχεθεί με σιγουριά έναν «μαλακό» χειμώνα, δεν είναι σοβαρός. Οι μετεωρολόγοι τονίζουν ότι «τώρα μπαίνουν οι ράγες, αλλά ο τελικός προορισμός δεν έχει ακόμη καθοριστεί».

Ο αστάθμητος παράγοντας: Ο Πολικός Στρόβιλος

Υπάρχει ένας «αντίπαλος» που μπορεί να ανατρέψει όλη την εικόνα σε μια στιγμή. Βρίσκεται ψηλά πάνω από τον Βόρειο Πόλο και ονομάζεται Πολικός Στρόβιλος (Polar Vortex). Όσο αυτός περιστρέφεται σταθερά και δυνατά, κρατάει την παγωμένη αρκτική υπερβόρεια κλειδωμένη σαν «καπάκι» στον Βορρά. Εκείνες τις μέρες, εμείς απολαμβάνουμε ήπιο καιρό.

Αλλά αυτό το «καπάκι» μπορεί να σκάσει. Αν σημειωθεί μια ξαφνική θέρμανση στη στρατόσφαιρα κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ο αρκτικός αέρας δραπετεύει προς τα νότια. Έτσι, μέσα σε λίγες μέρες, ένας ήπιος χειμώνας μετατρέπεται σε ένα ανελέητο πολικό κύμα ψύχους. Το αν το Ελ Νίνιο ευνοεί ή επιβραδύνει μια τέτοια κατάρρευση του Πολικού Στροβίλου, αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης μεταξύ των ειδικών αυτή τη στιγμή.

Δεν υπάρχει λόγος πανικού, αλλά υπάρχει κάθε λόγος να παρακολουθούμε στενά τον καιρό. Ο Ειρηνικός έκανε το πρώτο βήμα. Τις επόμενες εβδομάδες θα φανεί πόσο ισχυρό θα γίνει τελικά αυτό το Ελ Νίνιο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι όποιος θέλει να μάθει τι θα φέρει ο φετινός χειμώνας, δεν πρέπει να κοιτάζει την αυλή του, αλλά χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, στον ωκεανό.